Σε εκτενές ρεπορτάζ της Wall Street Journal, μέλη πληρωμάτων περιγράφουν σκηνές χάους, φόβου και απόγνωσης πάνω σε εκατοντάδες πλοία που αδυνατούν να εγκαταλείψουν την περιοχή εν μέσω της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν.

Αναλυτικότερα:

Ο ήλιος ανέτελλε στην 65η ημέρα χάους στα Στενά του Ορμούζ και το πλήρωμα ενός πετρελαιοφόρου κινεζικών συμφερόντων πλησίαζε στις τελευταίες ημέρες επάρκειας τροφίμων, Ο αξιωματικός ναυσιπλοΐας βρισκόταν στη γέφυρα, επικοινωνώντας μέσω ασυρμάτου με το ιρανικό ναυτικό, επαναλαμβάνοντας μια ερώτηση που είχε γίνει βασανιστικά επείγουσα: Πότε θα επιτρεπόταν στο πλοίο να φύγει;

Ήταν Δευτέρα και ο αξιωματικός, ο Shameem Sabbir, παρατηρούσε μια θαλάσσια περιοχή που βυθιζόταν σε ανοιχτή σύγκρουση. Αμερικανικά πολεμικά πλοία συνόδευαν δύο πλοία με αμερικανική σημαία μέσα από τα στενά, ενώ ιρανικοί πύραυλοι έπεφταν στην περιοχή. Το κανάλι κινδύνου του ναυτικού ασυρμάτου του ήταν γεμάτο από εκκλήσεις ναυτικών ανάμεσα στους 20.000 που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε φορτηγά πλοία και δεξαμενόπλοια. Κάποιοι είχαν ακόμα λιγότερο φαγητό και νερό από το δικό του πλήρωμα.

Άλλοι βρίσκονταν σε απόγνωση, αβέβαιοι για το τι να πιστέψουν μετά τις τελευταίες δηλώσεις από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Παγιδευμένοι σε μια σουρεαλιστική αιχμαλωσία, κάθε ημέρα έφερνε καταιγισμό δραματικών ειδήσεων, χωρίς όμως τίποτα να αλλάζει.

Περισσότερα από 800 πλοία περίμεναν να εγκαταλείψουν τα στενά και το πλοίο του Sabbir βρισκόταν στην αρχή της ουράς – τόσο κοντά που μπορούσε να διακρίνει τα πρόσωπα των Ιρανών χειριστών ταχύπλοων που επέβαλλαν τον αποκλεισμό. Κι όμως, δεν ήταν καθόλου πιο κοντά στην επιστροφή στο σπίτι.

Drones πετούσαν από πάνω. Λωρίδες σκουπιδιών επέπλεαν στη θάλασσα, πεταμένες από εγκλωβισμένα πλοία που αναγκάζονταν να ξεφορτώνονται σαπισμένα απορρίμματα στη θάλασσα. Στα χαμηλότερα καταστρώματα, μέσα στους αμυδρά φωτισμένους χώρους του τεράστιου πλοίου, οι ναυτικοί έπαιζαν νευρικά mahjong ή διάβαζαν τις τελευταίες δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ. Η μετάδοση του Sabbir έλαβε μια απογοητευτική απάντηση: «Η περιοχή», του εξήγησε Ιρανός αξιωματούχος, «είναι πολύ επικίνδυνη και αποτελεί κόκκινη ζώνη».

Μια τεράστια ναυτική φυλακή για χαμηλόμισθους

Ο Περσικός Κόλπος έχει μετατραπεί σε μια τεράστια ναυτική φυλακή για χαμηλόμισθους ναυτικούς εργαζομένους, παράπλευρες απώλειες της αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Τεχεράνης. Χωρίς να θεωρούνται αιχμάλωτοι πολέμου, αυτοί οι ναυτικοί έχουν παγιδευτεί σε μια κλιμακούμενη κρίση — εγκλωβισμένοι στη διασταύρωση πυρών για περισσότερο από δύο μήνες και με ολοένα λιγότερες βασικές προμήθειες.

Προέρχονται από χώρες με μικρή επιρροή στην αντιπαράθεση μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, όπως η Συρία, η Ινδονησία ή οι Φιλιππίνες. Ωστόσο, έχουν μετατραπεί σε αυτόπτες μάρτυρες πρώτης γραμμής και ακούσιους συμμετέχοντες σε μια ναυμαχία του 21ου αιώνα. Τα κινητά τους καταγράφουν στήλες καπνού από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, πλοία που καίγονται και την παρουσία των γκρι πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ που στάλθηκαν τη Δευτέρα για να τους απεγκλωβίσουν.

Αυτή η αμερικανική επιχείρηση διάσωσης, με την ονομασία «Project Freedom», σταμάτησε έπειτα από μόλις 36 ώρες. Ακόμα κι αν επανεκκινήσει, το ισχυρότερο ναυτικό του κόσμου βρίσκεται αντιμέτωπο με την τυραννία του χρόνου και της εφοδιαστικής. Τις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με ειδικούς στη ναυτιλία, θα αυξηθεί ο αριθμός των πληρωμάτων που θα εγκαταλειφθούν από χρεοκοπημένες εταιρείες, ενώ οι ιατρικές καταστάσεις πάνω στα πλοία θα επιδεινωθούν.

Τουλάχιστον 10 ναυτικοί έχουν πεθάνει από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, ενώ περισσότερα από 30 πλοία έχουν χτυπηθεί από ιρανικά drones και πυραύλους.

«Μέρα με τη μέρα, τα αποθέματα τροφίμων και νερού μειώνονται», είπε ο Sabbir. «Φοβάμαι για τη ζωή μου… η κατάσταση είναι πολύ άσχημη».

Ο 30χρονος ναυτικός από αγροτική περιοχή του Μπανγκλαντές περνούσε συνήθως τον χρόνο του στη θάλασσα παίζοντας Minecraft και αποφεύγοντας ζόμπι στο παιχνίδι. Τώρα βρίσκεται μέσα σε μια ναυτική κρίση χωρίς προηγούμενο.

Η Wall Street Journal μίλησε με περισσότερους από δώδεκα ναυτικούς που παραμένουν εγκλωβισμένοι στον κόλπο και περιέγραψαν συνθήκες που επιδεινώνονται και μετατρέπονται σε ανθρωπιστική κρίση.

Μέσα από βιντεοκλήσεις έδειξαν εγκαύματα, ανοιχτές πληγές από επιθέσεις με πυραύλους ή drones μετά από αποτυχημένες προσπάθειες διαφυγής. Άλλοι έπαιξαν ηχογραφήσεις από πυραύλους που χτυπούσαν γειτονικά πλοία, εκρήξεις στον ορίζοντα ή ιατρικά περιστατικά εν πλω — ή περιέγραψαν τον τρόμο βλέποντας κοντινά πλοία να τυλίγονται στις φλόγες.

Ένας Ινδός ναυτικός εκπέμπει συνεχώς μέσω ασυρμάτου ότι το πλοίο του έχει ξεμείνει από τρόφιμα και πόσιμο νερό, ενώ δύο μέλη του πληρώματος βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση. Ένας Ρώσος ναυτικός σε δεξαμενόπλοιο 180 μέτρων δήλωσε ότι το πλήρωμά του έχει απομείνει μόνο με ρύζι και νερό, χωρίς φάρμακα για την αντιμετώπιση της σοβαρής υπέρτασής του.

Οι ναυτικοί κάνουν οικονομία στο φαγητό

Η εικόνα είναι συμβολική για τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου με το Ιράν: ναυτικοί εγκλωβισμένοι πάνω σε πλοία φορτωμένα με λιπάσματα αξίας δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ οι ίδιοι κάνουν οικονομία στο φαγητό.

Ο φόβος για θαλάσσιες νάρκες ή νέες ναυμαχίες έχει κάνει τα πληρώματα διστακτικά να εγκαταλείψουν τη θέση τους στην ουρά και να επιστρέψουν σε λιμάνι για ανεφοδιασμό. Ζουν τη φρίκη του σύγχρονου ναυτικού πολέμου, όπως αυτή που έχει γίνει καθημερινότητα στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή — συμπεριλαμβανομένου του τρομακτικού ήχου των ιρανικών drones.

Οι αντιφατικές δηλώσεις Τραμπ-Ιράν δημιουργούν σύγχυση

Τα πλοία δεν μπορούν να «αγοράσουν» τη διέλευσή τους από τον ιρανικό αποκλεισμό – τέτοιες συμφωνίες γίνονται συνήθως μεταξύ κυβερνήσεων. Παράλληλα, απατεώνες εκμεταλλεύονται τη σύγχυση, πείθοντας ναυτιλιακές εταιρείες να μεταφέρουν μεγάλα ποσά σε κρυπτονομίσματα σε πορτοφόλια που υποτίθεται ότι ανήκουν στους Φρουρούς της Επανάστασης.

Η κατάσταση είναι τόσο συγκεχυμένη ώστε ακόμη και οι δημοσιογράφοι της Journal δέχονταν κλήσεις και μηνύματα από ναυτικούς που ζητούσαν βοήθεια για να κατανοήσουν τις τελευταίες δηλώσεις μεταξύ Τραμπ και Τεχεράνης. Όλοι περιγράφουν την ίδια αργή κατάρρευση, περιμένοντας απάντηση σε ένα ερώτημα που επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία: Πότε θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ;

Αν το Ορμούζ έχει μετατραπεί σε φυλακή, κανείς δεν έχει βρει ακόμη το κλειδί.

Δεν πείθουν τα μέτρα ασφάλειας

Κατά τη σύντομη επιχείρηση διάσωσης, ο αμερικανικός στρατός επικοινώνησε με δεκάδες πλοία, προτρέποντάς τα να αποχωρήσουν και διαβεβαιώνοντάς τα ότι το ναυτικό, με τη χρήση drones τεχνητής νοημοσύνης, έχει μειώσει τον κίνδυνο από τις ιρανικές θαλάσσιες νάρκες.

Ένας αξιωματικός όμως δεν πείστηκε. Αντί να φύγουν, το πλήρωμα του Sagi Khant συνέχισε την καθημερινή του ρουτίνα — τρέξιμο και γυμναστική στο κατάστρωμα του αγκυροβολημένου φορτηγού πλοίου.

«Οι Φρουροί της Επανάστασης περιμένουν και έχουν όπλα. Δεν είναι ασφαλές για εμάς», είπε. «Το Ιράν είναι τρελό».

Στον ασύρματο, μια παράσιτη φωνή Ιρανού αξιωματούχου επαναλάμβανε συνεχώς: «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δηλώνει ξανά τα Στενά του Ορμούζ πλήρως κλειστά».

Πιέσεις για επιστροφή στις ασφαλείς διελεύσεις

Στο Λονδίνο, αξιωματούχοι του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού πιέζουν απεγνωσμένα τις κυβερνήσεις της περιοχής και τις ΗΠΑ να επιτρέψουν ασφαλή διέλευση στα εγκλωβισμένα πλοία.

«Είναι εμπόλεμη ζώνη και η ναυτιλία χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης. Αυτή είναι η πραγματικότητα», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του οργανισμού, Arsenio Dominguez. «Οι άνθρωποι θεωρούν τους ναυτικούς δεδομένους· δεν τους εκτιμούν».

Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ναυτιλιακές δεν δείχνουν πρόθυμες να ρισκάρουν την έξοδο των πλοίων από τα στενά. Τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί έως και 32 φορές πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα, φτάνοντας σε κόστος έως και 8 εκατομμύρια δολάρια για ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο.

Ο καπετάνιος Raman Kapoor, κυβερνήτης πλοίου που μεταφέρει 700.000 βαρέλια πετρελαίου αξίας περίπου 70 εκατομμυρίων δολαρίων, κάνει επίσης οικονομία στα τρόφιμα. Όμως δεν σκοπεύει να αποπλεύσει υπό τις παρούσες συνθήκες.

«Δεν μπορούμε να κινηθούμε μέχρι να είναι ασφαλές. Και απέχουμε πολύ από αυτό», είπε.

Πλοία αλλάζουν σημαίες

Σε μια μάταιη προσπάθεια να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση από τους Φρουρούς της Επανάστασης, ορισμένα πλοία αλλάζουν σημαίες ή γράφουν στα συστήματα εντοπισμού «ΟΛΟ ΤΟ ΠΛΗΡΩΜΑ ΚΙΝΕΖΟΙ». Άλλα σβήνουν τους πομποδέκτες και πλοηγούνται μόνο με κιάλια, ενώ τα σήματα GPS παρεμβάλλονται.

Μόνο ελάχιστα πλοία καταφέρνουν να περάσουν. Πρόσφατα, ένα superyacht αξίας 500 εκατομμυρίων δολαρίων που ανήκει στον Ρώσο δισεκατομμυριούχο Αλεξέι Μορντάνοφ διέσχισε τον αποκλεισμό λίγες ώρες πριν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αγαρτσί φτάσει στη Μόσχα για συνάντηση με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Οι ναυτικοί προσπαθούν να μείνουν ψύχραιμοι

Οι ναυτικοί προσπαθούν να διατηρήσουν καθαρό μυαλό, καθώς η σύνδεση κινητής τηλεφωνίας εμφανίζεται και χάνεται, δυσκολεύοντας την επικοινωνία με οικογένειες, εργοδότες και κυβερνήσεις. Ο Sabbir διαβάζει εγχειρίδια ναυσιπλοΐας, ισλαμικά κείμενα ή παίζει πινγκ πονγκ με το πλήρωμά του. Άλλοι βλέπουν τις ίδιες ταινίες ξανά και ξανά στα tablets τους, προσπαθώντας να διατηρήσουν μια αίσθηση κανονικότητας.

Τη νύχτα, όταν καταφέρνει να συνδεθεί στο διαδίκτυο, ο Sabbir μιλά με τη σύζυγό του και τους γονείς του στο Μπανγκλαντές. Οι συγγενείς του λένε ότι οι κλήσεις διακόπτονται συνεχώς και μένουν να αναρωτιούνται τι συμβαίνει.

Μερικές φορές, η μόνη σύνδεση των ναυτικών με τον έξω κόσμο είναι οι χολιγουντιανές ναυτικές ταινίες που έχει κατεβάσει ο Sabbir στον υπολογιστή του. Το πλήρωμα συγκεντρώνεται για να δει το «Captain Phillips», το «The Admiral» και το μπλοκμπάστερ του 1997 για ένα πλοίο που δεν γύρισε ποτέ σπίτι: τον «Titanic».