Όπως είναι ήδη γνωστό, από την έναρξη εφαρμογής του ETS στη ναυτιλία η Ελλάδα είχε εξασφαλίσει ειδικές παρεκκλίσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες δρομολογίων, προκειμένου να προστατευθεί η νησιωτική συνοχή και να αποφευχθεί η επιβάρυνση των ακτοπλοϊκών συνδέσεων που εξυπηρετούν μικρά και απομακρυσμένα νησιά.
Οι παρεκκλίσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, τις γραμμές που εκτελούνται στο πλαίσιο Υποχρέωσης ή Σύμβασης Δημόσιας Υπηρεσίας (PSO/PSC), τις συνδέσεις μικρών νησιών χωρίς σταθερή χερσαία σύνδεση, τις εξόχως απόκεντρες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τα πλοία κατηγορίας ice-class.
Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι οι συγκεκριμένες εξαιρέσεις λήγουν στις 31 Δεκεμβρίου 2030. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι συνθήκες που οδήγησαν στη θέσπισή τους εξακολουθούν να υφίστανται. Όπως επισημαίνεται στην πρόταση, η μετάβαση των συγκεκριμένων θαλάσσιων υπηρεσιών σε τεχνολογίες μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών παραμένει ιδιαίτερα απαιτητική, ενώ σε πολλές περιπτώσεις εξακολουθούν να απουσιάζουν οι αναγκαίες ενεργειακές και λιμενικές υποδομές.
Για τον λόγο αυτό εισηγείται την παράταση των παρεκκλίσεων για ακόμη οκτώ χρόνια, έως το τέλος του 2038, με πρόβλεψη ενδιάμεσης αξιολόγησης το 2035, ώστε να διαπιστωθεί εάν εξακολουθούν να συντρέχουν οι λόγοι διατήρησής τους.
Για την ελληνική ακτοπλοΐα, η πρόταση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς απομακρύνει –εφόσον τελικά εγκριθεί– τον κίνδυνο επιβολής του πλήρους κόστους αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών στις άγονες και νησιωτικές γραμμές από το 2031. Παράλληλα, δίνει μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο στις ακτοπλοϊκές εταιρείες και στην Πολιτεία να προχωρήσουν στον σχεδιασμό και την υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης του στόλου, με την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και των απαραίτητων υποδομών στα ελληνικά λιμάνια.
Η πρόταση εντάσσεται στη συνολική αναθεώρηση του EU ETS για την περίοδο μετά το 2030. Παρότι διατηρεί τις ειδικές παρεκκλίσεις για λόγους συνδεσιμότητας και κοινωνικής συνοχής, ταυτόχρονα ενισχύει το πλαίσιο εφαρμογής του ETS στη ναυτιλία, προτείνοντας μέτρα κατά της καταστρατήγησης του συστήματος, επέκταση του πεδίου εφαρμογής σε ορισμένες κατηγορίες μικρότερων πλοίων και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για την επιτάχυνση της χρήσης βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων και τεχνολογιών καθαρής πρόωσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η COM(2026) 616 final αποτελεί πρόταση οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και όχι ακόμη δεσμευτική ευρωπαϊκή νομοθεσία. Για να τεθούν σε ισχύ οι προτεινόμενες αλλαγές θα πρέπει να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία με την έγκρισή τους από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέχρι τότε εξακολουθεί να ισχύει το σημερινό καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο οι παρεκκλίσεις εκπνέουν στις 31 Δεκεμβρίου 2030.
Αναλυτικά μπορείτε να δείτε την πρόταση οδηγίας ΕΔΩ
