Σε αυτό το πλαίσιο, το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ αντιμετωπίζει σημαντικούς κινδύνους λόγω γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων και της πιθανότητας ταχείας αλλαγής στις παγκόσμιες εμπορικές πολιτικές. Σημαντικός παράγοντας αβεβαιότητας είναι, σύμφωνα με τη μελέτη, οι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ, που έχουν προκαλέσει ανασφάλεια και μεταβλητότητα στις αγορές.
Ο αντίκτυπος των γεωπολιτικών και εμπορικών εντάσεων στις αγορές
Παρόλο που οι παγκόσμιες αγορές μετοχών υποχώρησαν και η μεταβλητότητα αυξήθηκε προσωρινά, ο χρηματοπιστωτικός τομέας συνέχισε να επιδεικνύει ανθεκτικότητα, σημειώνει το report. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ο τραπεζικός τομέας της ΕΕ αναμένεται να επηρεαστεί έμμεσα από τους δασμούς, με πιθανούς αντίκτυπους στις εταιρικές εκθέσεις των τομέων που είναι ευαίσθητοι στο εμπόριο, στις πηγές εισοδήματος και στη ζήτηση για πίστωση. Ο ευρύτερος χρηματοπιστωτικός τομέας αναμένεται επίσης να επηρεαστεί, με πιθανές αυξήσεις στους λειτουργικούς κινδύνους, αλλαγές στις τιμολογήσεις και ανάπτυξη στους τομείς ασφάλισης που σχετίζονται με το εμπόριο.
Εν τω μεταξύ, η εξάρτηση της ΕΕ από παρόχους υπηρεσιών τρίτων χωρών, Κεντρικά Αντισυμβαλλόμενα Μέρη (CCPs) και εταιρείες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που εδρεύουν εκτός ΕΕ δεν είναι αμελητέα και υπογραμμίζει την ανάγκη για μεγαλύτερη αυτονομία της ΕΕ. Ταυτόχρονα, η αυξανόμενη εξάρτηση από τα ψηφιακά συστήματα και την τεχνολογία αυξάνει την ανάγκη για ισχυρές υποδομές ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών) και στρατηγικές διαχείρισης κινδύνων, ώστε να μετριαστούν οι πιθανές διαταραχές.
Σύμφωνα με την επιτροπή των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών, και η αύξηση των αμυντικών δαπανών έχει προκαλέσει αναταράξεις που επηρεάζουν τον τραπεζικό κλάδο. Έχει προκαλέσει σημαντικές κινήσεις στις αγορές, με την απόδοση των μετοχών άμυνας της ΕΕ να αυξάνεται κατά 30% από την αρχή του 2025. Σημαντικές ήταν και οι επιπτώσεις στα κρατικά ομόλογα, με τις αποδόσεις να αυξάνονται ως απάντηση στην ανακοίνωση για αυξημένο δανεισμό για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε υποδομές και άμυνα, πριν υποχωρήσουν τον Απρίλιο, καθώς οι εμπορικές πολιτικές των ΗΠΑ επηρέασαν κυρίως τις αγορές.
Αντιθέτως, 41 ασφαλιστικές εταιρείες είχαν ακολουθήσει αντίθετη στρατηγική πληρωμής σταθερών επιτοκίων, αντισταθμίζοντας τα χαρτοφυλάκια σταθερού εισοδήματος, γεγονός που θα προκαλούσε εισροές περιθωρίων αν τα επιτόκια αυξάνονταν.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες επηρεάστηκαν, επίσης, καθώς οι απότομες μεταβολές στα επιτόκια είχαν σημαντικές συνέπειες λόγω της μείωσης των αξιών τόσο των υποχρεώσεων όσο και των επενδύσεων σταθερού εισοδήματος. Παρόλο που η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να θεωρηθεί θετική, απαιτεί και δημοσιονομικό χώρο και προσεκτικό σχεδιασμό για την αποφυγή αρνητικών συνεπειών, όπως περικοπές στον προϋπολογισμό, ανατιμολόγηση του κρατικού κινδύνου ή πιθανές αυξήσεις επιτοκίων.
Έτσι, η μελέτη καταλήγει στο ότι δεδομένων των αλλαγών στο παγκόσμιο εμπόριο και των αντιδράσεων των αγορών, τα κεφαλαιακά αποθέματα παραμένουν ζωτικής σημασίας για την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, καθώς παρέχουν τη δυνατότητα απορρόφησης κραδασμών και διατήρησης της εμπιστοσύνης σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας. Ακόμη, σημειώνεται ότι ισχυρά αποθέματα συμβάλλουν, με τη σειρά τους, στον μετριασμό της κυκλικής συμπεριφοράς, στη συνεχιζόμενη παροχή χρηματοδότησης στην πραγματική οικονομία και στη δημιουργία χώρου για ομαλή προσαρμογή στις διαρθρωτικές προκλήσεις, όπως οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι.
Τι πρέπει να κάνουν οι εθνικές εποπτικές αρχές
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι εθνικές εποπτικές αρχές πρέπει να ενισχύσουν την επαγρύπνησή τους και ενθαρρύνουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να διατηρούν επαρκείς προβλέψεις, λόγω της αυξημένης αβεβαιότητας και της αστάθειας που επικρατεί.
Με βάση όλα όσα περιγράφηκαν παραπάνω, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές στις νομισματικές πολιτικές μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ και τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ για την παγκόσμια ανάπτυξη, οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές καλούν όλους τους εμπλεκόμενους να διασφαλίσουν τα εξής:
- Ενσωμάτωση γεωπολιτικών κινδύνων: Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πρέπει να ενσωματώνουν τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη διαχείριση κινδύνου και στη λειτουργία τους, καθώς οι κίνδυνοι αυτοί επηρεάζουν πολλαπλές πτυχές της δραστηριότητάς τους.
- Διασφάλιση πρόσβασης στις αγορές: Η απρόσκοπτη πρόσβαση σε κρίσιμες αγορές και υποδομές, ακόμη και από παρόχους εκτός ΕΕ, είναι απαραίτητη για την αποτροπή διαταραχών και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης.
- Σχεδιασμός σεναρίων και stress tests: Οι φορείς πρέπει να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν απρόβλεπτες εξελίξεις και σύνθετες προκλήσεις, μέσω stress tests και αναλύσεων σεναρίων που αξιολογούν ανθεκτικότητα και ρευστότητα.
- Αντιμετώπιση κυβερνοκινδύνων: Οι κυβερνοαπειλές αυξάνονται και απαιτείται ολοκληρωμένη προσέγγιση. Οι αρχές και οι φορείς καλούνται να εφαρμόσουν πλήρως τον Κανονισμό DORA, να διαθέτουν επαρκείς πόρους και να λαμβάνουν υπόψη τις νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη.
- Παρακολούθηση αγορών ψηφιακών στοιχείων: Παρότι οι κίνδυνοι από τα κρυπτονομίσματα είναι ακόμη περιορισμένοι, η αυξανόμενη διασύνδεση με τον παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό τομέα απαιτεί συνεχή εποπτεία, ιδίως καθώς ορισμένα ιδρύματα αποκτούν άμεση εμπλοκή.
- Στήριξη των σχεδίων για Ένωση Αποταμίευσης και Επενδύσεων: Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην προώθηση της Ένωσης Αποταμίευσης και Επενδύσεων και στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, ενισχύοντας τη σύνδεση αποταμιεύσεων και επενδύσεων.
- Παρακολούθηση των Μη Τραπεζικών Χρηματοπιστωτικών Διαμεσολαβητών (NBFIs): Η στροφή προς εναλλακτικές επενδύσεις, με χαμηλότερη ρευστότητα και αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να διατηρηθεί η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Διαβάστε ολόκληρο το report εδώ
