Πιο συγκεκριμένα, οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ, Martin Bijsterbosch, Diego Moccero, Δάφνη Μομφεράτου, Marta Rodríguez Vives και Giacomo Pongett σε άρθρo τους που δημοσιεύτηκε στο πέρας της προηγούμενης εβδομάδας, στο ιστολόγιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα έχει διανύσει μια δύσκολη αλλά μετασχηματιστική πορεία μετά την κρίση, επιτυγχάνοντας αξιοσημείωτη ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας, εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος και σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, όπως αναφέρουν τα «βαρίδια» της κρίσης δεν έχουν εξαλειφθεί πλήρως.
Επίμονο χάσμα στο βιοτικό επίπεδο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί αισθητά σε όρους ευημερίας. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ακόμη και σε ορίζοντα πενταετίας, εκτιμάται ότι θα παραμείνει κοντά στο 70% του μέσου όρου της Ευρωζώνης — ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με την περίοδο εισόδου στο ευρώ.
Η υστέρηση αυτή δεν είναι συγκυριακή. Αντανακλά βαθύτερες αδυναμίες του παραγωγικού μοντέλου, το οποίο πριν από την κρίση στηρίχθηκε υπέρμετρα στην κατανάλωση, τη δημοσιονομική επέκταση και την οικοδομική δραστηριότητα, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της παραγωγικότητας. Παρά τη μεταστροφή προς επενδύσεις και εξαγωγές, η σύγκλιση παραμένει εύθραυστη και εξαρτημένη από τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Θεσμικά κενά που επιμένουν
Εξίσου ανησυχητική είναι η εικόνα στο πεδίο των θεσμών. Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει χαμηλές επιδόσεις σε κρίσιμους δείκτες διακυβέρνησης, όπως το κράτος δικαίου, η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης, η ποιότητα της ρύθμισης και ο έλεγχος της διαφθοράς.
Παρά τις βελτιώσεις της τελευταίας δεκαετίας, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει σημαντική. Οι καθυστερήσεις στη δικαιοσύνη, τα εμπόδια στην αναδιάρθρωση χρέους και η γραφειοκρατία εξακολουθούν να περιορίζουν την ταχύτητα προσαρμογής της οικονομίας και να αποθαρρύνουν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η ενίσχυση της θεσμικής ποιότητας δεν αποτελεί απλώς ζήτημα διακυβέρνησης, αλλά βασικό μοχλό ανάπτυξης: καλύτεροι θεσμοί μπορούν να μεταβάλουν τη σύνθεση των επενδύσεων, κατευθύνοντάς τες προς πιο παραγωγικούς και τεχνολογικά προηγμένους κλάδους.
Ανάκαμψη με «αστερίσκους»
Η ελληνική οικονομία έχει πράγματι αλλάξει σελίδα σε αρκετούς τομείς. Οι εξαγωγές έχουν ενισχυθεί, οι επενδύσεις ανακάμπτουν και το τραπεζικό σύστημα είναι σαφώς πιο ανθεκτικό. Ωστόσο, η εξάρτηση από ευάλωτους τομείς, όπως ο τουρισμός και η ναυτιλία, και η αργή πρόοδος σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις περιορίζουν τη δυναμική.
Την ίδια στιγμή, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια εκτός τραπεζών, η χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας και η υστέρηση στην παραγωγικότητα υπενθυμίζουν ότι η ανάκαμψη δεν έχει ακόμη παγιωθεί.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το βασικό μήνυμα της ΕΚΤ είναι σαφές: χωρίς ουσιαστική αναβάθμιση των θεσμών και χωρίς επιτάχυνση της σύγκλισης στο βιοτικό επίπεδο, η ελληνική οικονομία κινδυνεύει να παγιδευτεί σε μια «ενδιάμεση» κατάσταση — μακριά από την κρίση, αλλά και χωρίς πλήρη σύγκλιση με την Ευρώπη.
Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, η ενίσχυση της παραγωγικότητας και η δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού θεσμικού περιβάλλοντος αποτελούν προϋποθέσεις για βιώσιμη ανάπτυξη.
Όπως καταλήγουν οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ, παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, «το ταξίδι δεν έχει ακόμη τελειώσει».
