Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, μάλιστα, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για το 2027 εκτιμάται κοντά στο 1 δισ. ευρώ, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την υλοποίηση πρόσθετων ελαφρύνσεων. Την ίδια στιγμή, το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με τις ευρωπαϊκές αρχές, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ευελιξία, προβάλλοντας ως βασικό επιχείρημα τα αυξημένα φορολογικά έσοδα που προέκυψαν από την εντατικοποίηση των δράσεων κατά της φοροδιαφυγής.
Η εγκύκλιος
Το πλαίσιο, πάντως, των δημοσιονομικών επιλογών για την περίοδο 2027-2030 αποτυπώνεται στην εγκύκλιο του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους προς τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, με την οποία καλούνται να καταθέσουν έως το τέλος Ιουλίου τις προτάσεις τους για δαπάνες και πολιτικές της επόμενης τετραετίας.
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι κάθε νέα μόνιμη δαπάνη θα πρέπει να εντάσσεται στα όρια που προβλέπει ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών, ενώ οι προτάσεις για νέες ενισχύσεις, επιδοτήσεις ή κοινωνικές παροχές θα εξετάζονται με γνώμονα τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και τη συμβατότητά τους με τους στόχους του νέου Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τα υπουργεία αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπα με αυξημένες δυσκολίες στην προσπάθεια εξασφάλισης πρόσθετων πόρων. Κάθε αίτημα για νέα χρηματοδότηση θα αξιολογείται με βάση τις δυνατότητες που δημιουργεί η πορεία της οικονομίας, αλλά και τις υποχρεώσεις της χώρας στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Το Μεσοπρόθεσμο
Οι περιορισμοί αποτυπώνονται και στις προβλέψεις για τις μεταβιβάσεις, τη μεγαλύτερη κατηγορία πρωτογενών δαπανών που περιλαμβάνει συντάξεις, κοινωνικά επιδόματα, επιχορηγήσεις και λοιπές κοινωνικές ενισχύσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Μεσοπρόθεσμου, οι μεταβιβάσεις αναμένεται να διαμορφωθούν στα 35,73 δισ. ευρώ το 2026, να αυξηθούν οριακά στα 35,79 δισ. ευρώ το 2027 και να φθάσουν στα 36,38 δισ. ευρώ το 2030.
Η συνολική αύξηση της συγκεκριμένης δαπάνης σε βάθος τετραετίας δεν ξεπερνά τα 648,5 εκατ. ευρώ, ή περίπου το 1,8%, στοιχείο που καταδεικνύει τα στενά περιθώρια διεύρυνσης των κοινωνικών παρεμβάσεων τα επόμενα χρόνια. Υπό αυτές τις συνθήκες, τυχόν νέα μέτρα στήριξης θα πρέπει να χρηματοδοτούνται είτε από υπεραπόδοση των δημοσίων εσόδων είτε μέσω ανακατανομής πόρων και εξοικονομήσεων στον κρατικό προϋπολογισμό.
Ο ρόλος της μείωσης της φοροδιαφυγής
Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν, ωστόσο, ότι σημαντικό μέρος του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου θα προέλθει από τη μόνιμη ενίσχυση των φορολογικών εσόδων, αποτέλεσμα της επέκτασης των ηλεκτρονικών συναλλαγών και της εφαρμογής νέων ψηφιακών εργαλείων για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το ψηφιακό πελατολόγιο, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, η διεύρυνση της ψηφιακής κάρτας εργασίας στην εστίαση, καθώς και τα νέα συστήματα ελέγχου της ΑΑΔΕ που αξιοποιούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό ύποπτων συναλλαγών και φορολογικών αποκλίσεων.
Σημειώνεται ότι η ελληνική πλευρά επιδιώκει τα πρόσθετα αυτά έσοδα να αναγνωριστούν από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ως διαρθρωτικής και όχι συγκυριακής φύσης, ώστε να δημιουργηθεί μεγαλύτερο περιθώριο για φορολογικές ελαφρύνσεις και κοινωνικές παρεμβάσεις χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο οι δημοσιονομικοί στόχοι. Η τελική αποτύπωση των σχεδιασμών αναμένεται να περιληφθεί στο νέο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα που θα κατατεθεί το φθινόπωρο μαζί με τον προϋπολογισμό του 2027.
Το μακροοικονομικό σενάριο
Σε ό,τι αφορά τις μακροοικονομικές προβλέψεις, το νέο Μεσοπρόθεσμο διατηρεί τον στόχο ανάπτυξης στο 2% για τα έτη 2026 και 2027, ενώ εμφανίζει βελτιωμένες επιδόσεις στο πεδίο των πρωτογενών πλεονασμάτων. Μετά το πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ το 2025, προβλέπεται διαμόρφωση στο 3,2% του ΑΕΠ τόσο το 2026 όσο και το 2027, ποσοστό υψηλότερο από προηγούμενες εκτιμήσεις.
Παράλληλα, το ονομαστικό ΑΕΠ αναθεωρείται ανοδικά στα 261,3 δισ. ευρώ για το τρέχον έτος και στα 272,8 δισ. ευρώ το 2027. Η ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας, σε συνδυασμό με την πρόωρη αποπληρωμή δανείων του πρώτου μνημονίου, επιταχύνει την αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει στο 136,8% στο τέλος του 2026, από 138,2% που προέβλεπε ο προϋπολογισμός, και να μειωθεί περαιτέρω στο 130,3% το 2027. Εξέλιξη που ενισχύει τη θέση της Αθήνας στις διαπραγματεύσεις με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς για μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών κανόνων.
