Η αποκλιμάκωση του γενικού δείκτη τιμών αποτυπώνει κυρίως μια επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των τιμών και όχι επιστροφή σε χαμηλότερα επίπεδα. Με άλλα λόγια, οι τιμές συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, απλώς με μικρότερη ένταση σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι καταναλωτές εξακολουθούν να βλέπουν σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματός τους να απορροφάται από ανελαστικές δαπάνες, όπως η ενέργεια, η στέγαση και τα τρόφιμα.
Ενέργεια και τρόφιμα συνεχίζουν να τροφοδοτούν τις ανατιμήσεις
Η εικόνα των επιμέρους κατηγοριών επιβεβαιώνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις δεν έχουν εξαλειφθεί. Η ομάδα της στέγασης κατέγραψε ετήσια αύξηση 10,6%, ενώ οι μεταφορές ενισχύθηκαν κατά 7,2%, αντανακλώντας κυρίως την άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις εξακολουθούν να εντοπίζονται στα ενεργειακά προϊόντα. Το πετρέλαιο θέρμανσης εμφανίζει ετήσια αύξηση 53,2%, το φυσικό αέριο 24,6%, τα καύσιμα αυτοκινήτου 12,8% και το πετρέλαιο κίνησης 12%, ενώ ανοδικά κινήθηκαν και οι αεροπορικές μεταφορές κατά 15,6%. Οι εξελίξεις αυτές αποδίδονται σε σημαντικό βαθμό στη γεωπολιτική αβεβαιότητα και στις αναταράξεις που εξακολουθούν να καταγράφονται στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Στα τρόφιμα, παρά το γεγονός ότι ο συνολικός δείκτης αυξήθηκε κατά 2,7%, αρκετές επιμέρους κατηγορίες συνεχίζουν να παρουσιάζουν διψήφιες ανατιμήσεις. Το αρνί και το κατσίκι είναι ακριβότερα κατά 16,2% σε σχέση με πέρυσι, το μοσχάρι κατά 15,6%, τα αλίπαστα ψάρια κατά 11,1%, ενώ σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται και σε άλλα βασικά είδη διατροφής. Εξαίρεση αποτελεί το ελαιόλαδο, το οποίο ακολουθεί πτωτική πορεία μετά τις πολύ υψηλές τιμές που είχαν καταγραφεί το προηγούμενο διάστημα.
Η ακρίβεια δοκιμάζει τις αναπτυξιακές προοπτικές
Πέρα από την πίεση που ασκεί στον οικογενειακό προϋπολογισμό, ο πληθωρισμός αναδεικνύεται πλέον σε βασικό παράγοντα κινδύνου και για την πορεία της οικονομίας. Η μείωση της αγοραστικής δύναμης περιορίζει την ιδιωτική κατανάλωση, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο πυλώνα του ελληνικού ΑΕΠ.
Στο οικονομικό επιτελείο επικρατεί προβληματισμός για το ενδεχόμενο η παρατεταμένη ακρίβεια να οδηγήσει σε χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από αυτούς που είχαν αρχικά προβλεφθεί. Σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, κάθε μία ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πληθωρισμού μπορεί να περιορίζει τον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς περιορίζεται η καταναλωτική δαπάνη και αυξάνεται η επιφυλακτικότητα επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Με τον μέσο πληθωρισμό να κινείται υψηλότερα από τις αρχικές προβλέψεις, η επίτευξη των στόχων για το ΑΕΠ καθίσταται δυσκολότερη. Το νέο βασικό σενάριο τοποθετεί πλέον τον ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 1,8%, ενώ υπό δυσμενέστερες συνθήκες δεν αποκλείεται να κινηθεί ακόμη χαμηλότερα.
Πιο συγκρατημένες οι προβλέψεις
Την ίδια εικόνα αποτυπώνουν και οι εκτιμήσεις των θεσμικών οργανισμών. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η Τράπεζα της Ελλάδος και ο ΟΟΣΑ συγκλίνουν σε ανάπτυξη κοντά στο 1,9%, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικά, προβλέποντας ρυθμό της τάξης του 1,8%.
Παράλληλα, έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω και οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας εκτιμά πλέον ότι ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3%, έναντι αρχικής πρόβλεψης 2,2%, ενώ οι εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παραμένουν ακόμη υψηλότερες, στην περιοχή του 3,7%-3,8%.
Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς οποιαδήποτε νέα διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό. Μέχρι τότε, η ελληνική οικονομία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής και στην αντιμετώπιση ενός κύματος ακρίβειας που εξακολουθεί να διαβρώνει τόσο το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών όσο και τις προοπτικές του ΑΕΠ.
