Το νέο ενεργειακό σοκ
Οι διεθνείς αγορές ενέργειας βρίσκονται και πάλι σε τροχιά έντονης ανόδου. Το Brent κινείται πλέον πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, ενώ το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο έχει ξεπεράσει τα 61 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς οι επενδυτές ενσωματώνουν στις τιμές το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.
Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο μετά την επίθεση με drone στον τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη Νταμιέτα της Αιγύπτου. Σύμφωνα με διεθνή πρακτορεία, από την επίθεση επλήγη αμερικανικό πλοίο αποθήκευσης LNG κατά τη διάρκεια εκφόρτωσης, με αποτέλεσμα να προκληθεί έκρηξη, ενισχύοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.
Την ίδια ώρα, η QatarEnergy παρέτεινε έως το τέλος Σεπτεμβρίου το καθεστώς ανωτέρας βίας (force majeure) στις αποστολές LNG προς την Ευρώπη και την Ασία, περιορίζοντας περαιτέρω την προσφορά σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο αγορές επιχειρούν να ενισχύσουν τα αποθέματά τους πριν από τον χειμώνα.
Ορμούζ: Η αγορά φοβάται το χειρότερο
Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η ιδιαίτερα περιορισμένη ναυσιπλοΐα των τελευταίων ημερών έχει ενισχύσει τις ανησυχίες ότι ακόμη και χωρίς πλήρη αποκλεισμό, μια παρατεταμένη διαταραχή στις διελεύσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα εκτίναξη των τιμών.
Παράλληλα, μειωμένη εμφανίζεται και η κίνηση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, μετά τις κινήσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, οι αντάρτες εξετάζουν ακόμη και την επιβολή τελών διέλευσης στα εμπορικά πλοία, ενώ η Κίνα φέρεται να βρίσκεται σε απευθείας επαφές μαζί τους προκειμένου να εξασφαλίσει ασφαλή διέλευση των δεξαμενόπλοιών της.
Στήριξη στις τιμές προσφέρει και η σημαντική μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων αργού πετρελαίου στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2018, καθώς και οι εκτιμήσεις ότι ο OPEC+ ενδέχεται να αναβάλει για τρεις μήνες τις προγραμματισμένες αυξήσεις της παραγωγής από τον Οκτώβριο.
Οι επιπτώσεις στην οικονομία
Η νέα άνοδος των ενεργειακών τιμών απειλεί να ανατρέψει την πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού που καταγράφεται τους τελευταίους μήνες. Ακριβότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο σημαίνουν υψηλότερο κόστος παραγωγής, μεταφορών και ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο σταδιακά μεταφέρεται σε ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας και τελικά στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Για την Ελλάδα, όπου η εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές ενέργειας παραμένει υψηλή, η εξέλιξη αυτή αυξάνει την αβεβαιότητα τόσο για την πορεία του πληθωρισμού όσο και για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας τους επόμενους μήνες.
Ο «κλιματικός πληθωρισμός»
Πέρα όμως από τη γεωπολιτική κρίση, οικονομολόγοι και επιστήμονες προειδοποιούν ότι ένας δεύτερος παράγοντας μπορεί να διατηρήσει τις πληθωριστικές πιέσεις σε βάθος χρόνου: η πιθανή εκδήλωση ενός ιδιαίτερα ισχυρού El Niño.
Το φαινόμενο αναμένεται να προκαλέσει ακραίες θερμοκρασίες, ξηρασίες και πλημμύρες σε βασικές αγροτικές περιοχές, επηρεάζοντας την παραγωγή τροφίμων και περιορίζοντας την προσφορά στις διεθνείς αγορές.
Αναλυτές διεθνών επενδυτικών οίκων εκτιμούν ότι ένα ισχυρό El Niño θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε διψήφιες αυξήσεις στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων, με τις επιπτώσεις να γίνονται αισθητές σταδιακά έως και το 2028.
