Η πρωτοβουλία, που υλοποιείται από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή σε συνεργασία με το Υπουργείο Ανάπτυξης και τους φορείς της επιχειρηματικότητας, περιλαμβάνει στην αρχική της μορφή περίπου 1.740 κωδικούς. Η λίστα παραμένει ανοιχτή και μπορεί να διευρυνθεί με νέες συμμετοχές.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, περίπου 100 προμηθευτές προσφέρουν μειώσεις της τάξης του 7%, ενώ οι 12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ προσθέτουν επιπλέον έκπτωση περίπου 2%, με αποτέλεσμα ο στόχος να είναι μια μεσοσταθμική τελική μείωση κοντά στο 9%.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έχει επισημάνει ότι η προσπάθεια για την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής συνεχίζεται χωρίς θριαμβολογίες και εφησυχασμό, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις και οι γεωπολιτικές εντάσεις εξακολουθούν να δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας.
Οι μεγαλύτερες μειώσεις στα επώνυμα προϊόντα
Τα στοιχεία της λίστας, πάντως, με βάση το ΥΠΑΝ, δείχνουν ότι σε σημαντικό αριθμό κωδικών οι μειώσεις είναι διψήφιες.
Πάνω από ένας στους πέντε κωδικούς εμφανίζει τελική μείωση τουλάχιστον 10%. Συγκεκριμένα, 191 κωδικοί έχουν μείωση 10% και άνω, 76 κωδικοί ξεπερνούν το 15%, ενώ 40 κωδικοί εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον 20%.
Σε 11 κωδικούς η τελική μείωση φτάνει ή ξεπερνά το 30%, ενώ η μεγαλύτερη μείωση που καταγράφεται στη λίστα αγγίζει το 44%.
Η μέση δηλωθείσα μείωση από τους προμηθευτές ανέρχεται σε περίπου 6,6%, ενώ με τη συνεισφορά των αλυσίδων σούπερ μάρκετ η μέση τελική μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 9%.
Ιδιαίτερα ισχυρή είναι η παρουσία των γαλακτοκομικών και των αυγών, με 143 κωδικούς και μέση μείωση περίπου 8,7%. Από αυτούς, οι 55 παρουσιάζουν μείωση τουλάχιστον 10%.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μέση μείωση στην κατηγορία σάλτσες, μουστάρδες, μαγιονέζες και αλοιφές, όπου φτάνει περίπου στο 17,2%.
Σημαντική είναι επίσης η εικόνα στις σοκολάτες και τα σοκολατοειδή, με μέση μείωση περίπου 12,5%, ενώ εννέα κωδικοί εμφανίζουν μείωση άνω του 20%.
Σε επίπεδο πλήθους κωδικών, στις μεγαλύτερες κατηγορίες περιλαμβάνονται η προσωπική υγιεινή με 146 κωδικούς, τα γαλακτοκομικά και αυγά με 143, τα ζυμαρικά, το ρύζι και τα όσπρια με 100, τα καθαριστικά και απορρυπαντικά με 77 και τα αλλαντικά με 72 κωδικούς.
Σχολικά είδη: Διψήφιες μειώσεις στους 9 στους 10 κωδικούς
Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα, με βάση το ΥΠΑΝ, στη λίστα των σχολικών προϊόντων.
Από τους 403 κωδικούς, οι 373, δηλαδή περισσότεροι από εννέα στους δέκα, παρουσιάζουν μείωση 10% και άνω. Η μέση μείωση στα σχολικά είδη διαμορφώνεται περίπου στο 12%, ενώ 43 κωδικοί έχουν μείωση τουλάχιστον 20% και 21 κωδικοί τουλάχιστον 25%.
Η μεγαλύτερη μείωση στην κατηγορία φτάνει περίπου στο 36%. Οι σχολικές τσάντες, τα σακίδια και οι κασετίνες αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία, με 211 κωδικούς, δηλαδή περισσότερο από το ήμισυ της συνολικής λίστας.
Ωστόσο, η υψηλότερη μέση μείωση καταγράφεται στα τετράδια, μπλοκ και χαρτί, όπου φτάνει περίπου στο 17%. Σχεδόν ένας στους δύο κωδικούς της συγκεκριμένης κατηγορίας εμφανίζει μείωση τουλάχιστον 20%.
Αξιοσημείωτη είναι και η εικόνα στη γραφική ύλη και τα χρώματα, με 55 κωδικούς και μέση μείωση περίπου 14,6%.
Νωπά κρέατα: Μειώσεις έως 28%
Στη λίστα των νωπών κρεάτων, όπως αναφέρεται, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κωδικούς εμφανίζει διψήφια μείωση.
Συνολικά, 28 κωδικοί παρουσιάζουν μείωση 10% και άνω, 10 κωδικοί ξεπερνούν το 15%, ενώ τέσσερις φτάνουν σε μειώσεις άνω του 25%.
Η μεγαλύτερη μείωση στην κατηγορία αγγίζει περίπου το 28%.
Τη μεγαλύτερη συμμετοχή έχει το κοτόπουλο και γενικότερα τα προϊόντα πουλερικών, με περίπου 56 κωδικούς. Παράλληλα, καταγράφονται περίπου 19 κωδικοί σε μοσχάρι και βοδινό, 16 σε χοιρινό και εννέα σε διάφορα κρεατοσκευάσματα.
Ιδιωτική ετικέτα: Μέση μείωση 8%
Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, η μέση μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 8%.
Από τους 360 κωδικούς της λίστας, οι 94 εμφανίζουν διψήφια μείωση, οι 24 έχουν μείωση τουλάχιστον 15%, ενώ 10 κωδικοί ξεπερνούν το 20%.
Η μεγαλύτερη μείωση φτάνει περίπου στο 33%. Η προσωπική υγιεινή και οικογενειακή φροντίδα αποτελεί τη μεγαλύτερη κατηγορία, με περίπου 72 κωδικούς και μειώσεις που φτάνουν έως περίπου 22%.
Ισχυρή είναι η παρουσία και σε καθημερινές κατηγορίες, όπως τα γαλακτοκομικά και τα τυριά, τα είδη πρωινού, τα άλευρα, οι μαρμελάδες, τα καθαριστικά, τα χαρτικά οικιακής χρήσης, τα ζυμαρικά, το ρύζι και τα όσπρια.
Κορκίδης: «Ζητούμενο η μείωση τιμών ταχυκίνητων κωδικών»
Θετική, αλλά με σαφείς προϋποθέσεις, χαρακτηρίζει την πρωτοβουλία ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ Βασίλης Κορκίδης.
Όπως επισημαίνει, η επιλογή να μην επιχειρηθεί μια οριζόντια μείωση τιμών σε όλα τα προϊόντα αλλά να επιλεγούν προϊόντα υψηλής συχνότητας και σημαντικής συμμετοχής στο καλάθι του νοικοκυριού είναι η ενδεδειγμένη προσέγγιση.
Το κρίσιμο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι μόνο ο αριθμός των 1.740 κωδικών. Οι κωδικοί αφορούν διαφορετικές εταιρείες, συσκευασίες και brands. Επομένως, το πραγματικό ερώτημα είναι πόσα από αυτά αποτελούν ταχυκίνητα αγαθά και τι ποσοστό του πραγματικού μηνιαίου καλαθιού καλύπτουν.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ και στην τιμή βάσης από την οποία υπολογίζεται η έκπτωση. Για να υπάρξει αντικειμενική αξιολόγηση, όπως σημειώνει, χρειάζεται σύγκριση του ίδιου προϊόντος, της ίδιας συσκευασίας και στην ίδια αλυσίδα πριν και μετά τις 31 Αυγούστου.
Το ΕΒΕΠ έχει προτείνει, μάλιστα, τη δημιουργία ενός «Δείκτη Πραγματικής Μείωσης Τιμών», με αντιπροσωπευτικούς ταχυκίνητους κωδικούς από τη λίστα, οι οποίοι θα καταγράφονται σε μηνιαία βάση.
Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορεί να αποτυπωθεί η πραγματική αποκλιμάκωση των τιμών και να διαχωριστεί από την ονομαστική έκπτωση.
ΠΑΣΟΚ: «Η κυβέρνηση προσπαθεί να μαζέψει τα ασυμμάζευτα»
Σφοδρή είναι, την ίδια ώρα, η κριτική του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους, ο βουλευτής Δωδεκανήσου και υπεύθυνος ΚΤΕ Ανάπτυξης Γιώργος Νικητιάδης και ο Τομέας Ανάπτυξης του κόμματος χαρακτηρίζουν την πρωτοβουλία ανεπαρκή και υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει εκ των υστέρων ένα πρόβλημα που έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις.
Το ΠΑΣΟΚ αμφισβητεί, μεταξύ άλλων, την αποτελεσματικότητα μιας πρωτοβουλίας που βασίζεται στον εθελοντισμό των προμηθευτών, επισημαίνοντας ότι οι επιχειρήσεις δεν δεσμεύονται συνολικά ούτε ως προς τη διάρκεια ούτε ως προς το σύνολο των προϊόντων στα οποία θα εφαρμοστούν μειώσεις.
Παράλληλα, το κόμμα επικαλείται στοιχεία για τη σωρευτική αύξηση των τιμών, υποστηρίζοντας ότι από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Ιούλιο του 2026 ο σωρευτικός πληθωρισμός στην Ελλάδα ανέρχεται σε 24,4%, ενώ στα τρόφιμα αγγίζει το 40%.
Το ΠΑΣΟΚ θέτει επίσης ζήτημα σύγκρισης με την Ευρωζώνη, υποστηρίζοντας ότι σε σειρά βασικών προϊόντων και υπηρεσιών οι αυξήσεις στην Ελλάδα είναι αισθητά υψηλότερες.
Μεταξύ των κατηγοριών που επικαλείται είναι τα ενδύματα, τα αεροπορικά εισιτήρια, τα παιδικά και βρεφικά υποδήματα, το φυσικό αέριο, τα ενοίκια, τα έλαια και λίπη, τα υγρά καύσιμα, τα εσπεριδοειδή, τα πακέτα διακοπών, η ηλεκτρική ενέργεια και το κρέας.
Το μεγάλο ερώτημα: πραγματική μείωση ή έκπτωση πάνω σε υψηλότερη τιμή;
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται ένα κοινό, ουσιαστικά, ερώτημα: πόσο από τη μείωση που ανακοινώνεται θα φτάσει τελικά και με διάρκεια στο πορτοφόλι του καταναλωτή;
Η κυβέρνηση και οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις προβάλλουν τις σημαντικές μειώσεις σε εκατοντάδες κωδικούς, με ορισμένες να φτάνουν ακόμη και το 44%. Από την άλλη, η αντιπολίτευση ζητά να αποτυπωθούν με διαφάνεια οι τιμές βάσης και οι ανατιμήσεις που προηγήθηκαν.
Συγκεκριμένα τα ερωτήματα του ΠΑΣΟΚ εστιάζουν στα εξης:
- Σε ποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα, ελεγκτές και ελεγχόμενοι συνεδριάζουν από κοινού για να αποφασίσουν την στάση τους;
- Σε ποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κυβέρνηση αντί να ελέγχει την αγορά και να βάζει τους κανόνες, συναντιέται πίσω από κλειστές πόρτες και διαπραγματεύεται;
- Σε ποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα ανακοινώνεται ότι οι επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε μερικές μειώσεις από τον Σεπτέμβριο αφού πρώτα έχουν στη διάθεση τους όλο το καλοκαίρι για να προβούν σε αυξήσεις;
- Έχει η κυβέρνηση πλήρη καταγραφή όλων των κωδικών, των ανατιμήσεων τους, τους τελευταίους μήνες και τι μειώσεις και σε ποιους εξ αυτών των κωδικών για γίνουν, ώστε να έχουν οι καταναλωτές πλήρη εικόνα;
- Γιατί η κυβέρνηση σιωπά, όταν πλείστες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανοίξει την συζήτηση για φορολόγηση των υπερκερδών στην ενέργεια;"
Ακριβώς σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η πρόταση που κατέθεσε το εΒΕΠ και ο πρόεδρός του Β. Κορκίδης για έναν συστηματικό δείκτη πραγματικών τιμών. Η παρακολούθηση των ίδιων προϊόντων σε βάθος χρόνου μπορεί να δείξει αν οι μειώσεις μεταφράζονται σε ουσιαστική αποκλιμάκωση ή αν αποτελούν απλώς μια προσωρινή μεταβολή στην τελική τιμή.
Το στοίχημα της διάρκειας
Σημειώνεται ότι η «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» έχει σχεδιαστεί τουλάχιστον έως το τέλος του έτους, με τη λίστα να παραμένει ανοιχτή για νέες προσθήκες.
Το εάν θα αποτελέσει μια ουσιαστική ανάσα για τα νοικοκυριά ή μια ακόμη πρόσκαιρη παρέμβαση θα κριθεί στην πράξη από τρεις παράγοντες: το ύψος της πραγματικής μείωσης στο ράφι, τη διάρκεια της αποκλιμάκωσης και το ποσοστό του καθημερινού καλαθιού που καλύπτουν οι συμμετέχοντες κωδικοί.
