Σημειώνεται ότι έντονο προβληματισμό στη Σύρο έχει προκαλέσει η απόφαση για τη μετακίνηση, την τρέχουσα εβδομάδα, του ορθοπεδικού ιατρού κ. Αλεξ. Λημναίου στη Νάξο, προκειμένου να ενισχυθεί η ορθοπεδική κάλυψη στο Κέντρο Υγείας Νάξου. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει δημόσια γνωστά, η μετακίνηση είχε ως συνέπεια την ακύρωση των προγραμματισμένων ραντεβού του γιατρού στο Νοσοκομείο Σύρου.
Την ανησυχία της για την εξέλιξη, μάλιστα, εξέφρασε δημόσια η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Σύρου – Ερμούπολης, Θωμαή Μενδρινού, υπογραμμίζοντας ότι η κάλυψη των αναγκών της Νάξου είναι ασφαλώς σημαντική, δεν μπορεί όμως να γίνεται εις βάρος της επάρκειας και της ασφάλειας του Νοσοκομείου Σύρου.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του ρόλου που έχει το Νοσοκομείο Σύρου ως νοσοκομείο αναφοράς για τις Κυκλάδες. Η λειτουργία των δημόσιων δομών υγείας στα νησιά δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα, καθώς οι ανάγκες και οι διακομιδές συνδέουν στην πράξη τις δομές μεταξύ τους. Όταν, επομένως, ένα νοσοκομείο ενισχύεται με προσωπικό που μετακινείται από μια άλλη ήδη πιεσμένη μονάδα, δημιουργείται εύλογα το ερώτημα αν αντιμετωπίζεται η έλλειψη ή απλώς μεταφέρεται από το ένα νησί στο άλλο.
Στην περίπτωση της Νάξου, η ενίσχυση της ορθοπεδικής κάλυψης είναι αναμφίβολα αναγκαία. Ωστόσο, σύμφωνα με αναφορές που έχουν διατυπωθεί δημόσια, σοβαρά περιστατικά από τη Νάξο διακομίζονται στη Σύρο. Αυτό καθιστά ακόμη πιο κρίσιμο το ζήτημα της επάρκειας του Νοσοκομείου Σύρου, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες υγείας στα νησιά αυξάνονται λόγω της μεγάλης τουριστικής κίνησης.
Το ζήτημα του προσωπικού
Το πραγματικό πρόβλημα, επομένως, δεν είναι η ανάγκη ενίσχυσης της Νάξου ούτε η ανάγκη αλληλοϋποστήριξης των νοσοκομείων των Κυκλάδων. Το πρόβλημα είναι ότι ένα σύστημα που θα έπρεπε να διαθέτει επαρκές και σταθερό προσωπικό ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλων των περιοχών, καταλήγει να αναζητά λύσεις μέσω διαδοχικών μετακινήσεων γιατρών από τη μία δομή στην άλλη.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό στις τουριστικές περιοχές. Τα νησιά καλούνται τους θερινούς μήνες να εξυπηρετήσουν έναν πληθυσμό πολλαπλάσιο από τον μόνιμο, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν τις γνωστές δυσκολίες προσέλκυσης και διατήρησης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού. Η εποχική αύξηση των αναγκών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με την ίδια στελέχωση που αρκεί –έστω οριακά– για τον χειμερινό πληθυσμό.
Παρέμβαση εν όψει ΔΕΘ
Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα και με την πανελλαδική συζήτηση για την κατάσταση του ΕΣΥ. Η ΠΟΕΔΗΝ έχει προγραμματίσει για την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026 πανελλαδική συγκέντρωση στις 8:30 το πρωί στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και πορεία προς το Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης, θέτοντας στο επίκεντρο την υποστελέχωση, την εργασιακή εξουθένωση, τις συνθήκες εργασίας και τις αποδοχές των εργαζομένων στο δημόσιο σύστημα υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΠΟΕΔΗΝ, τον Ιούλιο του 2019 στα δημόσια νοσοκομεία υπηρετούσαν περίπου 60.000 εργαζόμενοι ως τακτικό προσωπικό, ενώ σήμερα ο αριθμός εκτιμάται σε περίπου 56.500. Παράλληλα, η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι η εργασιακή εξουθένωση, τα εξαντλητικά ωράρια και οι χαμηλές αποδοχές συμβάλλουν στην αποχώρηση εργαζομένων και στη μειωμένη ελκυστικότητα του ΕΣΥ για νέους επαγγελματίες υγείας.
Τα στοιχεία αυτά αποτελούν, σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, βασικές αιτίες της κρίσης στελέχωσης που αντιμετωπίζει σήμερα το δημόσιο σύστημα υγείας. Και το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στα νησιά, όπου η στελέχωση μιας κρίσιμης ειδικότητας μπορεί να εξαρτάται από έναν ή ελάχιστους διαθέσιμους γιατρούς.
Μεταφορά ... κενών
Η περίπτωση της Σύρου και της Νάξου είναι χαρακτηριστική. Όταν ένας γιατρός μετακινείται για να καλύψει ένα κενό, το οποίο υπάρχει επειδή δεν επαρκεί το διαθέσιμο προσωπικό, το κενό δεν εξαφανίζεται. Απλώς μεταφέρεται. Και όταν αυτό συμβαίνει σε ένα δίκτυο νησιωτικών νοσοκομείων που αλληλοσυνδέονται και αλληλοστηρίζονται, η αδυναμία μιας μονάδας μπορεί τελικά να επηρεάσει ολόκληρη την αλυσίδα της υγειονομικής φροντίδας.
Η ανάγκη, επομένως, δεν είναι να «ζυγίζεται» κάθε φορά, ποιο νησί θα έχει τον γιατρό και ποιο θα περιμένει, ειδικά όταν ο τουρισμός είναι στην κορύφωση, οι ανάγκες για συγκράτηση του πληθυσμού στις περιφέρειες, εκπεφρασμένες, αλλά και ο στόχος για ίση πρόσβαση όλων των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας συνταγατική υποχρέωση. Είναι, δηλαδή, πρόδηλο ότι πρέπει να υπάρχουν αρκετοί γιατροί ώστε κανένα νοσοκομείο και κανένας ασθενής να μη βρίσκεται αντιμέτωπος με διλήμματα κάλυψης «κενών».
Άλλωστε, το ΕΣΥ δεν μπορεί να λειτουργεί με «δανεικούς» γιατρούς από τη μία δομή στην άλλη, ιδιαίτερα σε περιοχές που δέχονται κάθε καλοκαίρι τεράστια πληθυσμιακή πίεση. Η προσωρινή μετακίνηση μπορεί να αποτελεί ένα έκτακτο διοικητικό εργαλείο. Δεν μπορεί όμως να μετατραπεί σε μόνιμο τρόπο αντιμετώπισης της υποστελέχωσης.
Η συζήτηση που ανοίγει στη Σύρο, με αφορμή τη συγκεκριμένη μετακίνηση, είναι τελικά πολύ μεγαλύτερη από τη διάρκεια μιας εβδομάδας. Αφορά το αν το δημόσιο σύστημα υγείας των νησιών διαθέτει το προσωπικό, τις υποδομές και τον σχεδιασμό που απαιτούν οι πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού –μόνιμου και εποχικού.
Και ενόψει της κινητοποίησης της 4ης Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο επίκαιρο. Άραγε, μπορεί ένα ΕΣΥ που αντιμετωπίζει τις ελλείψεις του με συνεχείς μετακινήσεις προσωπικού να εγγυηθεί πραγματικά την ασφάλεια των ασθενών σε όλη τη χώρα;
Για τους κατοίκους και τους επισκέπτες των νησιών, η απάντηση δεν είναι θεωρητική. Είναι ζήτημα καθημερινής πρόσβασης σε γιατρό, έγκαιρης αντιμετώπισης ενός περιστατικού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ζήτημα ασφάλειας και ζωής αλλά και βέβαια αειφορικής ανάπτυξης.
