Συγκεκριμένα με την απόφαση Α.1010/2026 παρέχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα η δυνατότητα, σε μικρές επιχειρήσεις, απαλλαγής από τον ΦΠΑ σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Το ανώτατο όριο τζίρου καθορίζεται στις 100.000 ευρώ ετησίως για το σύνολο των συναλλαγών εντός της Ένωσης. Ωστόσο περιορίζεται ανάλογα με το ειδικό εθνικό όριο που έχει θεσπίσει κάθε κράτος μέλος στο οποίο η επιχείρηση επιθυμεί να εφαρμόσει την απαλλαγή.

Έτσι, με την απόφαση Α.1011/2026 αποκλειστικά επαγγελματίες και επιχειρήσεις που υπόκεινται σε ΦΠΑ, που δραστηριοποιούνται μόνο στο εσωτερικό της χώρας έχουν τη δυνατότητα για απαλλαγή από τον ΦΠΑ με την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ στα δύο τελευταία χρόνια (τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος).

Το παλαιό καθεστώς «Απαλλασσόμενων Μικρών Επιχειρήσεων» μετονομάζεται σε «Ειδικό εγχώριο καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων», διατηρώντας ουσιαστικά την ίδια λογική αλλά με διευκρινισμένες διαδικασίες.

Κοντολογίς, κάποιος ή κάποια που δεν μπορεί να πουλά στην Ελλάδα χωρίς ΦΠΑ γιατί έχει τζίρο πάνω από το ελληνικό όριο 10.000 ευρώ, επιτρέπεται να πουλά σε άλλες χώρες χωρίς ΦΠΑ αν δεν παραβιάζει το αντίστοιχο όριο της κάθε χώρας στην οποία απευθύνεται.

Η ρύθμιση καθιστά έτσι πιο εύκολη τη διασυνοριακή δραστηριοποίηση μικρών επιχειρηματιών χωρίς τη γραφειοκρατία πολλαπλών εγγραφών σε διαφορετικά εθνικά συστήματα ΦΠΑ.

Η διαδικασία για κάθε καθεστώς

Για το εγχώριο καθεστώς, υφιστάμενες επιχειρήσεις υποβάλλουν αίτηση μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» στο myAADE, ενώ κατά την έναρξη εργασιών το καθεστώς επιλέγεται απευθείας στη Δήλωση Έναρξης. Αρμόδια για την έγκριση, που χορηγείται εντός 15 εργάσιμων ημερών, είναι τα Τμήματα Β1' και Β2' - ΦΠΑ της Υποδιεύθυνσης Β' του ΚΕΦΟΔΕ ή το αντίστοιχο Τμήμα της ΔΟΥ.

Για το διασυνοριακό καθεστώς, η αίτηση υποβάλλεται ως «προηγούμενη κοινοποίηση» μέσω της νέας ειδικής εφαρμογής «Ευρωπαϊκό Σύστημα Ειδικού Καθεστώτος ΦΠΑ Μικρών Επιχειρήσεων» στο myAADE.

Με την πλατφόρμα αυτή, η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει «τρέξει» εκείνη τις διαδικασίες για λογαριασμό της επιχείρησης.

Συγκεκριμένα η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αναλαμβάνει την πλήρη διαχείριση και υποστήριξη του συστήματος, δηλαδή:

- Επικοινωνεί με τα άλλα κράτη μέλη για τη χορήγηση του ατομικού αριθμού ταυτοποίησης με το επίθημα «-ΕΧ».

- Εγκρίνει τα αιτήματα απαλλαγής για επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα.

- Παρακολουθεί τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων και την τήρηση των ορίων κύκλου εργασιών.

Τριμηνιαίος έλεγχος για διασυνοριακές συναλλαγές

Οι επιχειρήσεις που εντάσσονται στο διασυνοριακό καθεστώς υποχρεούνται να υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακολουθεί τη λήξη κάθε τριμήνου. Σε περίπτωση υπέρβασης του ανώτατου ενωσιακού ορίου των 100.000 ευρώ, υποβάλλεται τελική αναφορά εντός 15 εργάσιμων ημερών, οπότε και παύει αυτόματα η απαλλαγή. Οι επιχειρήσεις που μετατάσσονται από το παλαιό καθεστώς στο νέο εγχώριο υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση αποθεμάτων εντός 2 μηνών από τη μετάταξη.

Ταυτόχρονη εφαρμογή και των δύο καθεστώτων

Μία από τις πιο σημαντικές καινοτομίες είναι η δυνατότητα επιχείρησης να εφαρμόζει ταυτόχρονα και τα δύο καθεστώτα – εγχώριο και διασυνοριακό. Αν μια μικρή επιχείρηση έχει κύκλο εργασιών στην Ελλάδα κάτω από 10.000 ευρώ και συνολικό ενωσιακό κύκλο κάτω από 100.000 ευρώ, μπορεί να απολαμβάνει απαλλαγής τόσο στο εσωτερικό όσο και σε άλλα κράτη μέλη. Για την ταυτόχρονη ένταξη, η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά μέσω του Ευρωπαϊκού Συστήματος, με εξαίρεση τους δύο πρώτους μήνες από τη δημοσίευση (έως τέλη Μαρτίου 2026) όπου μπορεί να γίνει με ξεχωριστή αίτηση για το εγχώριο.

Αναδρομική ισχύς για διασυνοριακές συναλλαγές

Η απόφαση για το εγχώριο καθεστώς (Α.1011/2026) ισχύει από τη δημοσίευσή της στις 28 Ιανουαρίου 2026. Η απόφαση για το διασυνοριακό καθεστώς (Α.1010/2026) ισχύει αναδρομικά για προηγούμενες κοινοποιήσεις από 1η Ιανουαρίου 2025, δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή υποχρέωση εφαρμογής της Οδηγίας 2020/285 ξεκίνησε από εκείνη την ημερομηνία. Η δυνατότητα ταυτόχρονης εφαρμογής και των δύο καθεστώτων τίθεται πλήρως σε ισχύ από 1η Απριλίου 2026.

Το νέο καθεστώς αίρει τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα οι μικρές επιχειρήσεις στις διασυνοριακές συναλλαγές τους εντός ΕΕ. Συγκεκριμένα:

- Καταργείται η υποχρέωση λήψης ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος όπου πραγματοποιούνται πωλήσεις.

- Απαλείφεται η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ σε διαφορετικά κράτη μέλη, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες του κάθε κράτους.

- Διευκολύνεται η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών με απαλλαγή από τον ΦΠΑ, ενισχύοντας την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρήσεων.