Ο Ρώσος πρόεδρος, επιδοκιμάζοντας δημοσίως τη «συνετή» στάση της κυβέρνησης Τραμπ σε σύγκριση με την εποχή Μπάιντεν, αποφεύγει να κρύψει ότι βλέπει την απευθείας επαφή ως ευκαιρία για διπλωματικά και οικονομικά οφέλη — κυρίως την αποτροπή επιβολής αμερικανικών δασμών που θα έπλητταν τις εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου και άρα το πολεμικό του ταμείο.

Η Ουκρανία, για την οποία θεωρητικά γίνεται η συνάντηση, δεν δίνει το «παρών», καθώς η Μόσχα διατηρεί επιφυλάξεις. Ο Τραμπ έχει δηλώσει μεν θετικός στο σενάριο δεύτερης συνάντησης με παρουσία του Ζελένσκι. Ο Πούτιν είχε απορρίψει προσφάτως αυτήν την προοπτική, ωστόσο το Κρεμλίνο άφησε την Παρασκευή (15/8) ανοιχτό το παράθυρο για νέα τριμερής σύνοδο αν η συνάντηση Τραμπ-Πούτιν φέρει ουσιαστική πρόοδο. Φυσικά ο όρος «πρόοδος» ορίζεται με διαφορετικό τρόπο από τη Μόσχα και από το Κίεβο. Για την ώρα, ο Ζελένσκι βασίζει όλες του τις ελπίδες στον Τραμπ, παρά τις σοβαρές του ανησυχίες και ενστάσεις.

Πάντως, λόγω και της απουσίας του Κιέβου από τις διαπραγματεύσεις, οι Ευρωπαίοι ηγέτες —αν και ελπίζουν σε πρόοδο— παραμένουν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί.

Στρατιωτική κλιμάκωση

Την ώρα που η διπλωματία δοκιμάζεται, το πεδίο της μάχης φλέγεται. Η Ρωσία σημείωσε την Πέμπτη (14/8) τα μεγαλύτερα εδαφικά κέρδη σε ένα 24ωρο εδώ και έναν χρόνο, προελαύνοντας κατά 10 χλμ στην περιοχή Ντονέτσκ και πιέζοντας αφόρητα το Προκόφσκ. Το Κίεβο στέλνει ενισχύσεις, μεταξύ των οποίων και στρατιώτες του αμφιλεγόμενου Τάγματος Αζόφ, ενώ προσπαθεί να αποκρούσει μαζικές επιθέσεις με drones που αποσκοπούν στην τρομοκράτηση του πληθυσμού.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Μόσχα επιδιώκει να δημιουργήσει τετελεσμένα, ώστε να πείσει τον Τραμπ πως ο ουκρανικός στρατός καταρρέει, πιέζοντάς τον για μεγαλύτερες παραχωρήσεις.

Οι θέσεις του Κιέβου

Η ουκρανική ηγεσία ξεκαθαρίζει ότι προτεραιότητα είναι η άμεση παύση των εχθροπραξιών, χωρίς όμως να τίθεται θέμα αναγνώρισης ρωσικής κυριαρχίας στις κατεχόμενες περιοχές — κάτι που εξάλλου δεν προβλέπεται από το διεθνές δίκαιο (υπό τους όρους του Κρεμλίνου) και το ουκρανικό σύνταγμα.

Η επανεκλογή Τραμπ είχε εξαρχής θεωρηθεί κακό μαντάτο για την Ουκρανία, με το πρόσφατο παρελθόν να περιλαμβάνει έντονες τριβές. Χαρακτηριστική ήταν η συνάντηση Τραμπ-Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον την 28η Φεβρουαρίου, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος πέταξε με ... τις κλοτσιές τον Ουκρανό ομόλογό του από τον Λευκό Οίκο μετά από δημόσιο καβγά τους. Ωστόσο, με τη διαμεσολάβηση Ευρωπαίων ηγετών όπως ο Φινλανδός πρωθυπουργός Αλεξάντερ Στουμπ και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι σχέσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας έχουν εξομαλυνθεί σε μεγάλο βαθμό, οδηγώντας και σε συμφωνία για τα ορυκτά την άνοιξη.

Τα σενάρια

Για πολλούς, ακόμη και η πραγματοποίηση της συνάντησης συνιστά διπλωματική νίκη για τον Πούτιν, καθώς μπορεί να θεωρηθεί ότι με αυτόν τον τρόπο ο Τραμπ νομιμοποιεί τις πράξεις του. Συμπληρώνεται ότι στο τραπέζι βρίσκονται και κορυφαίοι υπουργοί Οικονομικών, Εμπορίου, Άμυνας και Εξωτερικών από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ.

Η «καλύτερη» εξέλιξη για το Κίεβο θα ήταν ο Τραμπ να χάσει την υπομονή του με τον Ρώσο πρόεδρο, οδηγώντας τη σύνοδο σε αδιέξοδο. Αυτό υποστηρίζουν κυρίως πολιτικοί παράγοντες του πρώην ανατολικού μπλοκ που ζουν υπό την διαρκή υπαρξιακή απειλή της ρωσικής αρκούδας. Το χειρότερο σενάριο, αντιθέτως, θα περιλάμβανε πλήρη υιοθέτηση της ρωσικής αφήγησης, αναγνώριση της κυριαρχίας της Μόσχας στις κατεχόμενες περιοχές, εγκατάλειψη της νατοϊκής πορείας της Ουκρανίας (η οποία βέβαια φαίνεται έτσι κι αλλιώς να έχει τεθεί στον πάγο) και απαιτήσεις για αφοπλισμό της — που σύμφωνα με το Κίεβο θα άνοιγαν τον δρόμο για νέα εισβολή.

Το ευρωπαϊκό δίλημμα

Σε περίπτωση που οι όροι μιας πιθανής εκεχειρίας θεωρηθούν εξευτελιστικοί, η Ουκρανία ενδέχεται να τους απορρίψει. Το ερώτημα τότε είναι εάν η Ευρώπη, που θα βρεθεί άμεσα εκτεθειμένη, θα μπορέσει να αντιδράσει ουσιαστικά. Μέχρι στιγμής, οι Βρυξέλλες παραμένουν στο ρόλο του παρατηρητή, ενώ το Κρεμλίνο διατηρεί αμετάβλητη τη σκληρή ρητορική του. Επιπλέον η αναβίωση του bromance Τραμπ-Πούτιν θα ήταν δύσκολα διαχειρίσιμη για τους Ευρωπαίους.

Με φόντο τα ανοιχτά μέτωπα και τα πολλαπλά διπλωματικά παιχνίδια, η νύχτα στην Αλάσκα προμηνύεται μακρά — και ενδεχομένως καθοριστική για την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία.