Οι δύο πλευρές είχαν φτάσει πολύ κοντά σε συμφωνία τον Οκτώβριο του 2023, στο περιθώριο συνόδου της G7 στην Οσάκα. Ωστόσο, ο Αυστραλός υπουργός Εμπορίου Ντον Φάρελ αποχώρησε την τελευταία στιγμή, υπό την πίεση του ισχυρού λόμπι των κτηνοτρόφων, σύμφωνα με το Politico.
Τα «αγκάθια» παραμένουν: πρόσβαση του αυστραλιανού βοδινού και αρνίσιου κρέατος στην ευρωπαϊκή αγορά, προστασία ευρωπαϊκών προϊόντων ονομασίας προέλευσης, κρίσιμες πρώτες ύλες και αυστραλιανός φόρος στα πολυτελή αυτοκίνητα.
Ο Φάρελ μεταβαίνει στις Βρυξέλλες για συνομιλίες με τον επίτροπο Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς και τον επίτροπο Γεωργίας Κρίστοφ Χάνσεν. Μόνο εφόσον γεφυρωθούν οι διαφορές θα μπορέσει η πρόεδρος της Κομισιόν να ταξιδέψει στην Αυστραλία για την οριστική σύναψη της συμφωνίας.
«Δεν κάνω κακές συμφωνίες», δήλωσε ο Φάρελ πριν αναχωρήσει.
Οργισμένοι αγρότες
Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η πιθανή αύξηση των ποσοστώσεων για αυστραλιανά αγροτικά προϊόντα — κυρίως βοδινό και αρνί. Ο Φάρελ χρειάζεται μια συμφωνία που να μπορεί να «πουλήσει» στους αγρότες της χώρας του, οι οποίοι ουσιαστικά μπλόκαραν τη συμφωνία πριν από δύο χρόνια.
Δεν πρόκειται μόνο για το κρέας, αλλά και για τη ζάχαρη, το ρύζι και τα γαλακτοκομικά — έστω κι αν οι σχετικές ποσοστώσεις θεωρούνται λιγότερο ευαίσθητες. Η Εθνική Ομοσπονδία Αγροτών της Αυστραλίας ζητά «σημαντικά αυξημένη πρόσβαση» σε όλους αυτούς τους τομείς.
Το πρόβλημα για την ΕΕ είναι πολιτικό: αν προσφέρει περισσότερα, κινδυνεύει να προκαλέσει την οργή των Ευρωπαίων αγροτών, οι οποίοι είναι έτοιμοι να διαδηλώσουν έξω από το κτίριο της Κομισιόν. Η παραπομπή της συμφωνίας με το μπλοκ Mercosur για νομικό έλεγχο εντείνει την αβεβαιότητα.
Η μάχη για την «Παρμεζάνα»
Η προστασία των ευρωπαϊκών προϊόντων ονομασίας προέλευσης είχε σχεδόν κλείσει το 2023, όμως το κεφάλαιο αυτό ενδέχεται να επανέλθει. Στις εμπορικές διαπραγματεύσεις ισχύει πάντα η αρχή: «Τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί, αν δεν συμφωνηθούν όλα».
Η Καμπέρα είχε δηλώσει έτοιμη να δημιουργήσει δικό της σύστημα γεωγραφικών ενδείξεων, αντίστοιχο με της ΕΕ. Πρόκειται για ονομασίες όπως η «Σαμπάνια», που επιτρέπεται να χρησιμοποιείται μόνο για προϊόντα από τη συγκεκριμένη γαλλική περιοχή. Το ίδιο ισχύει και για τη «φέτα», την οποία ορισμένα μη ελληνικά προϊόντα αναγκάζονται να βαφτίζουν «λευκό τυρί».
Η Αυστραλία αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς παραγωγοί ιταλικής καταγωγής φτιάχνουν «παρμεζάνα» επί γενιές. Ενδέχεται να τεθούν περιορισμοί στη χρήση ονομασιών, αν και πιθανότατα όχι για το «Parmigiano Reggiano». Μια συμβιβαστική λύση θα μπορούσε να προβλέπει μεταβατική περίοδο για υφιστάμενες μάρκες.
Στο τραπέζι παραμένουν ονομασίες όπως prosecco, pecorino, parmesan και feta.
Από την άλλη πλευρά, η ΕΕ συνήθως προσφέρει προστασία και σε προϊόντα του εταίρου της στην ευρωπαϊκή αγορά.
Κρίσιμες πρώτες ύλες
Η Αυστραλία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου στον κόσμο, αλλά δεν έχει επαρκή δυνατότητα επεξεργασίας. Έτσι, η Κίνα επεξεργάζεται σχεδόν όλο το αυστραλιανό λίθιο, κυριαρχώντας στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού.
Μετά το «ναυάγιο» της Οσάκα, οι δύο πλευρές υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας στις αρχές του 2024. Η Αυστραλία συμμετέχει επίσης στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα RESourceEU για τη μείωση της εξάρτησης από κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συνεργάζεται με αυστραλιανούς φορείς.
Μια εμπορική συμφωνία θα μπορούσε να διευκολύνει τις εξαγωγές προς την Ευρώπη και να ενισχύσει τις επενδύσεις ευρωπαϊκών εταιρειών σε μονάδες επεξεργασίας στην Αυστραλία — όχι μόνο για το λίθιο, αλλά και για ουράνιο, άργυρο, βωξίτη και άλλα ορυκτά.
Ωστόσο, υπάρχει τεχνικό εμπόδιο: η ΕΕ θέλει να αποφευχθεί σύστημα «διπλής τιμολόγησης» που ευνοεί εγχώριους πελάτες. Η Αυστραλία δεν έχει δείξει διάθεση να το εγκαταλείψει.
Φόρος στα πολυτελή αυτοκίνητα
Η Αυστραλία επιβάλλει φόρο 33% στα εισαγόμενα οχήματα άνω συγκεκριμένου ορίου τιμής — κατάλοιπο εποχής όπου διέθετε δική της αυτοκινητοβιομηχανία. Υπάρχει επίσης δασμός 5% σε όλα τα εισαγόμενα αυτοκίνητα.
Χώρες με εμπορικές συμφωνίες, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, έχουν απαλλαγεί από τον δασμό 5%, αλλά όχι από τον φόρο πολυτελείας.
Η ΕΕ θα επιθυμούσε να διευκολύνει τις εξαγωγές γερμανικών αυτοκινήτων υψηλής κατηγορίας. Ο φόρος όμως αποτελεί εσωτερική νομοθεσία και δεν εντάσσεται επίσημα στις διαπραγματεύσεις. Υπήρξαν ενδείξεις ότι η αυστραλιανή κυβέρνηση θα μπορούσε να τον καταργήσει — κίνηση που θα λειτουργούσε ως «αντάλλαγμα» για μια πιο γενναιόδωρη ευρωπαϊκή στάση στο βοδινό.
Το πολιτικό διακύβευμα
Η ΕΕ βρίσκεται σε φάση έντονης εμπορικής δραστηριότητας: υπέγραψε συμφωνία με το Mercosur, ολοκλήρωσε συνομιλίες με την Ινδία και τώρα στοχεύει σε συμφωνία με την Αυστραλία. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στη γεωπολιτική ατζέντα της φον ντερ Λάιεν για μια πιο αυτόνομη και ισχυρή Ευρώπη.
Για τον Αυστραλό πρωθυπουργό Άντονι Αλμπανέζε, η ανάγκη επιτυχίας είναι ακόμη μεγαλύτερη. Παρά το ότι οι δασμοί Τραμπ περιορίστηκαν στο 10% για την Αυστραλία, η χώρα επιδιώκει ισχυρές συμμαχίες απέναντι τόσο στην κινεζική όσο και στην αμερικανική πίεση.
Για την Ευρώπη, μια συμφωνία θα επιβεβαίωνε τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς με την Αυστραλία και θα ενίσχυε την παρουσία της στον Ινδο-Ειρηνικό — μια περιοχή όπου επιδιώκει αυξημένη επιρροή και στρατηγικό ρόλο.
