Η θέση της φινλαδικής κυβέρνησης και η αντίδραση της Ρωσίας
Ενδεικτική είναι η απόφαση της φινλανδικής κυβέρνησης – ενός κράτους του οποίου μέχρι πρόσφατα κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής ήταν η στρατιωτική ουδετερότητα (εξ ου και ο όρος φινλανδοποίηση) – να χαλαρώσει το νομικό πλαίσιο για τη στάθμευση πυρηνικών όπλων στο έδαφός της. Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο της χώρας του ευρωπαϊκού Βορρά, απαγορεύεται η τοποθέτηση πυρηνικών όπλων στην επικράτειά της. Ωστόσο η συντηρητική κυβέρνηση του Πέτερι Όρπο επιδιώκει τη χαλάρωση του νόμου. Η φινλανδική ηγεσία θεωρεί ότι η χώρα οφείλει να ενισχύσει την αποτρεπτική της ικανότητα και να ευθυγραμμιστεί με τις νατοϊκές προδιαγραφές. Υποστηρίζει ακόμη ότι η μεταφορά και στάθμευση πυρηνικών κεφαλών θα νομιμοποιηθεί υπό αυστηρούς όρους, μόνο στο πλαίσιο της άμυνας. Η παραγωγή πυρηνικών εντός της χώρας θα εξακολουθεί να είναι παράνομη.
Η αντίδραση της Ρωσίας, με την οποία η Φινλανδία μοιράζεται σύνορα μήκους 1.330 χλμ., ήταν αναμενόμενα αρνητική. «Με τη στάθμευση πυρηνικών στο έδαφός της η Φινλανδία αρχίζει ουσιαστικά να μας απειλεί. Θα πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.
Η Ρωσία «έσπρωξε» τη Φινλανδία στην αγκαλιά του ΝΑΤΟ
Υπενθυμίζεται ότι η Φινλανδία είναι ένα από τα νεότερα μέλη του ΝΑΤΟ. Εντάχθηκε στη συμμαχία μόλις το 2023. Ο λόγος δεν ήταν άλλος από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τον αυξημένο κίνδυνο ασφάλειας στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, επικράτησε διακομματικά στη Φινλανδία η πεποίθηση ότι η στρατηγική της ουδετερότητας είχε φτάσει στα όριά της και ότι απαιτείται προσαρμογή στα νέα δεδομένα.
Σημειώνουμε ακόμη ότι η νατοϊκή προοπτική της Φινλανδίας βρήκε ευρεία αποδοχή στο ελληνικό πολιτικό τοπίο. Η κύρωση ένταξής της στη Βουλή υπερψηφίστηκε το 2022 όχι μόνο από την κυβερνητική πλειοψηφία, αλλά και από τον άλλοτε ενιαίο ΣΥΡΙΖΑ υπό τον Αλέξη Τσίπρα και το ΠΑΣΟΚ.
Ο κίνδυνος πυρηνικού ατυχήματος
Η ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ ήταν δικαιολογημένη με βάση τις νέες συνθήκες. Παρόλα αυτά η σταδιακή στροφή της θέσης για τους πυρηνικούς εξοπλισμούς ενέχει αρκετά ρίσκα. Η πιθανή τοποθέτηση πυρηνικών κεφαλών σε φινλανδικό έδαφος, δηλαδή μπροστά στην «πόρτα» της Ρωσίας, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια άνευ προηγουμένου ένταση. Ας μη ξεχνάμε την αντίδραση των Αμερικανών το 1962, όταν οι Σοβιετικοί στάθμευσαν δικά τους πυρηνικά στην Κούβα. Συνεπώς, χρειάζεται να εξαντληθούν όλα τα άλλα διαθέσιμα μέσα που μπορούν να διασφαλίσουν την άμυνα και την ασφάλεια, χωρίς να οδηγηθεί η Ευρώπη σε έναν ανεξέλεγκτο ανταγωνισμό πυρηνικών εξοπλισμών.
Η συζήτηση για το πυρηνικό δόγμα αναζωπυρώνεται
Τη δεδομένη στιγμή δεν υπάρχουν επίσημα σχέδια του ΝΑΤΟ ή των Αμερικανών για εγκατάσταση πυρηνικών κεφαλών στη Φινλανδία. Δεν σημαίνει επίσης ότι με τη χαλάρωση του νόμου θα ανοίξει αυτόματα ο δρόμος για αυτήν την επιλογή.
Παρόλα αυτά η συζήτηση για αναβάθμιση του πυρηνικού δόγματος ή τη δημιουργία ενός νέου ενισχύεται στον ευρωπαϊκό χώρο. Στην Πολωνία για παράδειγμα υπάρχουν δημοσκοπήσεις σύμφωνα με τις οποίες ένα ποσοστό ελαφρώς άνω του 50% του πληθυσμού τάσσεται υπέρ της απόκτησης δικών της πυρηνικών. Ανάλογες συζητήσεις γίνονται και στη Γερμανία.
Μάλιστα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δείχνει πρόθυμος να επεκτείνει τη γαλλική πυρηνική ασπίδα σε άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή η Ευρώπη καλύπτεται από την αμερικανική ασπίδα – η οποία είναι αρκετά ισχυρότερη από τη γαλλική – ωστόσο με τον Ντόναλντ Τραμπ στο τιμόνι κανείς δεν γνωρίζει με ασφάλεια για πόσο ακόμη.
Η στροφή της φινλανδικής κυβέρνησης στο ζήτημα των πυρηνικών επιβεβαιώνει την κρισιμότητα για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η ευθύνη για το σημερινό αδιέξοδο βαραίνει τη Ρωσία. Όσο συνεχίζει τις επιχειρήσεις της στην Ουκρανία και δεν επιλέγει την αποκλιμάκωση δια της διπλωματικής οδού, οι απαιτήσεις για ενίσχυση των πυρηνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων θα συντηρούνται στον ευρωπαϊκό χώρο κι ο κίνδυνος ενός «ατυχήματος» θα ενισχύεται. Πρόκειται για μια πικρή ήττα – έστω με πολλά χρόνια καθυστέρησης – των ανθρώπων που συμμετείχαν κάποτε στα ειρηνευτικά κινήματα και ονειρεύονται έναν κόσμο απαλλαγμένο από την πυρηνική απειλή…
