«Η ανάλυσή μας δείχνει ότι βασικοί δείκτες ευημερίας έχουν επιδεινωθεί ή, στην καλύτερη περίπτωση, παραμένουν στάσιμοι από το 2020 και μετά. Χωρίς βαθιές μεταρρυθμίσεις, υπάρχει ορατός κίνδυνος η Γερμανία να χάσει έδαφος στην παγκόσμια ευημερία ή να μείνει πίσω από τη διεθνή δυναμική», προειδοποιεί ο πρόεδρος του ινστιτούτου, Clemens Fuest. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της vbw, Wolfram Hatz, τονίζει ότι «η κοινωνική οικονομία της αγοράς όχι μόνο δεν έχει ξεπεραστεί, αλλά είναι πιο επίκαιρη από ποτέ — η επιστροφή στις βασικές της αρχές αποτελεί βήμα προς τα εμπρός, όχι προς τα πίσω».
Παρά το υψηλό επίπεδο ευημερίας που εξακολουθεί να κατατάσσει τη Γερμανία μεταξύ των κορυφαίων οικονομιών της G7, τα στοιχεία είναι ανησυχητικά: δείκτες όπως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, η οικονομική ανάπτυξη, η ικανοποίηση από τη ζωή και το προσδόκιμο ζωής εμφανίζουν πτωτική τάση από το 2020, όπως επισημαίνει η Sarah Necker.
Η μελέτη εξετάζει συνολικά πέντε πυλώνες της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς: την ευημερία, τον ανταγωνισμό και τις ίσες ευκαιρίες, την ελευθερία και την ατομική ευθύνη, τη βιωσιμότητα της οικονομίας και την ανθεκτικότητα. Τα συμπεράσματα σκιαγραφούν μια εικόνα με έντονες αντιφάσεις.
Από τη μία πλευρά, ο ανταγωνισμός στην εγχώρια αγορά λειτουργεί σχετικά αποτελεσματικά. Ωστόσο, η ψηφιοποίηση μεταφέρει στη γερμανική οικονομία τις στρεβλώσεις της παγκόσμιας συγκέντρωσης ισχύος, με την κυριαρχία αμερικανικών κολοσσών να δημιουργεί νέες προκλήσεις για την πολιτική ανταγωνισμού. Την ίδια στιγμή, η υποχώρηση της κοινωνικής κινητικότητας αναδεικνύει διαρθρωτικές αδυναμίες στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Στο πεδίο της οικονομικής ελευθερίας, η εικόνα είναι μικτή: οι δημόσιες δαπάνες και ο δανεισμός παραμένουν σε υψηλά επίπεδα μετά την πανδημία, σε αντίθεση με άλλες χώρες της G7. Ωστόσο, καταγράφεται μακροχρόνια μείωση των δικαιούχων κοινωνικών μεταβιβάσεων.
Οι προοπτικές της οικονομίας επιβαρύνονται από τη δημογραφική γήρανση και τη χαμηλή επένδυση σε υποδομές και ανθρώπινο κεφάλαιο. Θετικό στοιχείο αποτελεί η ισχυρή δαπάνη για έρευνα και ανάπτυξη – στο 3,1% του ΑΕΠ, πάνω από τον μέσο όρο της G7 – αν και η χώρα υστερεί στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας, η Γερμανία καταγράφει συγκριτικά καλές επιδόσεις.
Τέλος, η ανθεκτικότητα της οικονομίας δοκιμάζεται έντονα από τις γεωπολιτικές κρίσεις. Η υψηλή εξάρτηση από το διεθνές εμπόριο – η μεγαλύτερη μεταξύ των χωρών της G7 – συνοδεύεται από επικίνδυνες συγκεντρώσεις εισαγωγών σε λίγους προμηθευτές, ιδίως στον ενεργειακό τομέα. Η ανάγκη για διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας αναδεικνύεται πλέον ως κρίσιμος παράγοντας οικονομικής ασφάλειας.
