Λίγες μόλις εβδομάδες πριν ξεκινήσουν οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τα ποσά, υπουργοί από εννέα καθαρούς συνεισφορείς — δηλαδή κράτη-μέλη που καταβάλλουν περισσότερα στον κοινοτικό προϋπολογισμό απ’ όσα λαμβάνουν — συναντώνται για να οργανώσουν κοινό μέτωπο αντίδρασης. Σύμφωνα με διπλωμάτες από τέσσερις συμμετέχουσες πρωτεύουσες, οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων θα πραγματοποιήσουν πρωινή σύσκεψη την Τρίτη, προκειμένου να συντονίσουν τη στάση τους απέναντι στην πρόταση.
«Το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού πρέπει να μειωθεί, και μάλιστα σημαντικά», δήλωσε στο POLITICO η Σουηδή υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Τζέσικα Ρόζενκραντς. «Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για δραματική αύξηση της συνεισφοράς της Σουηδίας ή οποιουδήποτε άλλου καθαρού χρηματοδότη. Η Σουηδία και άλλες χώρες θα το καταστήσουν απολύτως σαφές ενόψει του επόμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».
Εκτός από τη Σουηδία, στις συνομιλίες αναμένεται να συμμετάσχουν η Δανία, η Φινλανδία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιρλανδία και το Βέλγιο. Η συνάντηση πραγματοποιείται πριν από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες, όπου θα συζητηθεί το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός).
Ωστόσο, ένα αντίπαλο μπλοκ 16 χωρών — μεταξύ αυτών η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία — αντιδρά στις προτεινόμενες περικοπές. Οι χώρες αυτές υποστηρίζουν ότι πρέπει να αυξηθούν οι δαπάνες για τη γεωργία, τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και την αλιεία, καθώς στην πρόταση της Κομισιόν τα συγκεκριμένα κονδύλια αντιστοιχούν πλέον σε λιγότερο από το ήμισυ των συνολικών δαπανών.
«Στην πρόταση της Επιτροπής, η Πολιτική Συνοχής, η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και η Κοινή Αλιευτική Πολιτική είναι οι μόνες πολιτικές που υφίστανται πραγματικές μειώσεις, παρά τη συνολική αύξηση του νέου ΠΔΠ», ανέφεραν οι 16 χώρες σε κοινή δήλωση τη Δευτέρα το βράδυ, με πρωτοβουλία της Ρουμανίας. Τη δήλωση υπέγραψαν η Βουλγαρία, η Κροατία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ισπανία.
Πάρα πολλά ή υπερβολικά λίγα;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να εξασφαλίσει την έγκριση των κρατών-μελών για δαπάνες έως και 1,8 τρισ. ευρώ την περίοδο 2028–2034.
Αν προστεθούν και οι αποπληρωμές του χρέους που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας, οι συνολικές δαπάνες θα φτάσουν σχεδόν τα 2 τρισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 1,26% του συνολικού εθνικού εισοδήματος των χωρών της ΕΕ. Συγκριτικά, ο τρέχων προϋπολογισμός 2021–2027 αντιστοιχεί περίπου στο 1,1% του αθροιστικού ΑΕΠ των κρατών-μελών.
«Πρέπει να εγκαταλείψουμε το αντανακλαστικό των Βρυξελλών να προσπαθούν να λύσουν κάθε πρόβλημα με περισσότερα χρήματα», δήλωσε η Αυστριακή υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Κλαούντια Μπάουερ. «Ειδικά σε μια περίοδο όπου πολλά κράτη-μέλη αναγκάζονται να προχωρούν σε περικοπές και δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις, η ΕΕ οφείλει επίσης να επιδείξει μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση».
«Γι’ αυτό και οι καθαροί συνεισφορείς συντονίζονται πιο στενά», πρόσθεσε. «Με κοινή γραμμή και, όπου χρειάζεται, με σαφείς κόκκινες γραμμές για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό».
Ο χρόνος πιέζει
Καθώς οι διαπραγματεύσεις οξύνονται, οι 16 χώρες που στηρίζουν μεγαλύτερο προϋπολογισμό αυξάνουν την πίεση προς πέντε κράτη — τη Γερμανία, τη Σουηδία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία — τα οποία απολαμβάνουν εκπτώσεις («rebates») στις συνεισφορές τους προς την ΕΕ.
Στην κοινή τους δήλωση επανέφεραν το αίτημα προς την Κομισιόν να καταργήσει αυτές τις εκπτώσεις, υποστηρίζοντας ότι «δεν υπάρχει ούτε πολιτική ούτε οικονομική λογική για την επαναφορά τους».
Οι 16 χώρες άφησαν επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο αναβολής μέρους της αποπληρωμής του κοινού δανεισμού της ΕΕ για την περίοδο μετά την πανδημία, ο οποίος εκτιμάται ότι θα κοστίσει 168 δισ. ευρώ κατά την επόμενη δημοσιονομική περίοδο.
Οι διπλωματικές διεργασίες πραγματοποιούνται ενώ αναμένεται στις αρχές Ιουνίου να κυκλοφορήσει το λεγόμενο «NegoBox» — μια αναλυτική αποτύπωση του προτεινόμενου προϋπολογισμού με συγκεκριμένα ποσά και κατανομές δαπανών. Το σχέδιο επεξεργάζεται η Κύπρος, η οποία ασκεί αυτή την περίοδο την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Η κυπριακή προεδρία έχει ήδη πραγματοποιήσει επαφές με τις εθνικές αντιπροσωπείες τις τελευταίες εβδομάδες, προκειμένου να καταγράψει τις «κόκκινες γραμμές» κάθε χώρας, και ενδέχεται να παρουσιάσει την αναθεωρημένη κατανομή ακόμη και στις 10 Ιουνίου, σύμφωνα με δύο ακόμη διπλωματικές πηγές.
Στη συνέχεια, οι προτάσεις θα συζητηθούν από τους πρέσβεις στις Βρυξέλλες και αργότερα από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που ξεκινά στις 18 Ιουνίου.
Παρότι επιδιώκουν να περιορίσουν τις εθνικές τους εισφορές, οι εννέα καθαροί χρηματοδότες θέλουν να καταστήσουν σαφές ότι στηρίζουν αυξημένες δαπάνες για στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η άμυνα, η ασφάλεια και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
«Χρειαζόμαστε έγκαιρη συμφωνία για ένα σύγχρονο και ανθεκτικό μελλοντικό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, με προτεραιότητες όπως η ανταγωνιστικότητα και η άμυνα», δήλωσε ο Φινλανδός υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Γιόακιμ Στραντ. «Ταυτόχρονα όμως, το συνολικό ύψος του πλαισίου πρέπει να είναι χαμηλότερο».
Την ίδια ώρα, η νέα κυβέρνηση της Ολλανδίας ζητά από τις Βρυξέλλες να προχωρήσουν σε «δύσκολες επιλογές» στον νέο προϋπολογισμό, ώστε οι πόροι να κατευθυνθούν «εκεί όπου μπορούν να δημιουργήσουν τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και διασυνοριακό αντίκτυπο».
Σε επιστολή προς το ολλανδικό κοινοβούλιο την περασμένη εβδομάδα, οι υπουργοί Εξωτερικών και Οικονομικών της χώρας υποστήριξαν ότι θα πρέπει να υπάρξουν σημαντικές περικοπές σε βασικούς τομείς, όπως οι αγροτικές επιδοτήσεις, τα κονδύλια προς φτωχότερες περιφέρειες και οι μισθοί των αξιωματούχων της ΕΕ.
