Στόχος του νομοσχεδίου είναι, μεταξύ άλλων, η εισαγωγή ενός νέου μοντέλου στρατιωτικής θητείας, με εξορθολογισμό του πλαισίου χορήγησης αναβολών και απαλλαγών, όπως είχε δηλώσει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, κατά την παρουσίαση του σχεδίου. Ο ίδιος υπενθύμισε επίσης στην πρόσφατη συζήτηση στη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής ότι η εκπλήρωση της στρατιωτικής θητείας αποτελεί συνταγματική υποχρέωση, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 6 του Συντάγματος.
Ισχύον καθεστώς αναβολών κατοίκων εξωτερικού
Σύμφωνα με το υφιστάμενο πλαίσιο, μόνιμος κάτοικος εξωτερικού θεωρείται όποιος έχει συμπληρώσει 7 συνεχόμενα έτη διαμονής για λόγους βιοπορισμού ή συνολικά 11 έτη μαζί με τις σπουδές του στο εξωτερικό. Με την συμπλήρωση του 33ου έτους δίνεται η δυνατότητα εξαγοράς της θητείας με 810 ευρώ το μήνα, αφού προηγηθεί 20ήμερη παρουσία στο Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων.
Όσοι γεννήθηκαν στο εξωτερικό και ζουν εκτός Ελλάδας μέχρι την ενηλικίωσή τους θεωρούνται εκ των πραγμάτων κάτοικοι εξωτερικού, με υποχρέωση τρίμηνης θητείας και εξάμηνης παραμονής στη χώρα ανά έτος μέχρι να την ολοκληρώσουν.
Πρακτική εφαρμογή για όσους έφυγαν στο εξωτερικό μετά τα 18
Μετά τη λήξη της αναβολής λόγω σπουδών μέχρι το 28ο έτος, οι διαμένοντες στο εξωτερικό χαρακτηρίζονται ανυπότακτοι. Παρόλα αυτά, με τη δυνατότητα παρουσίας 30 ημερών ανά έτος στην Ελλάδα διατηρούν το δικαίωμα εισόδου μέχρι το 33ο έτος, όπου και μπορούν να εξαγοράσουν τη θητεία τους. Τα τελευταία χρόνια, η υπερβολική χρήση των ευνοϊκών διατάξεων έχει αυξήσει σημαντικά τον αριθμό αυτών που απαλλάσσονται από τη θητεία, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου.
Σύμφωνα με στοιχεία της τελευταίας πενταετίας, από τους 36.000 ανυπότακτους, οι 22.000 προέρχονται από κατοίκους εξωτερικού. Αν προστεθούν και οι 46.000 απαλλαγέντες για λόγους υγείας (το 75% των οποίων για ψυχικά νοσήματα), προκύπτει ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις χάνουν περίπου 16.500 στρατεύσιμους ετησίως από αυτές τις δύο κατηγορίες. Με μέσο όρο 35.000 καταταχθέντων ανά έτος, οι απώλειες ξεπερνούν το 30% μόνο από ψυχικά νοσήματα και Έλληνες αλλοδαπής που κάνουν χρήση των ευνοϊκών διατάξεων. Οι πηγές του υπουργείου υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει τέτοια πολυτέλεια, υπενθυμίζοντας τη δήλωση του κ. Δένδια στην αρμόδια Επιτροπή: «Είναι λογικό να δεχθούμε τέσσερις ταξιαρχίες Ι5 με ιδιωτικό χαρτί γιατρού, τη στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή; Με συγχωρείτε που τους παρενοχλώ επειδή φέρνουμε μια διάταξη να απαιτείται βεβαίωση δημόσιου νοσοκομείου».
Τι αλλάζει για τους κατοίκους εξωτερικού
Σύμφωνα με τις πηγές του Υπουργείου, οι νέες διατάξεις αφορούν όσους συμπληρώνουν το 18ο έτος με τη ψήφιση του νόμου, άρα κανένας σπουδαστής ή διαμένων στο εξωτερικό δεν θίγεται. Όσοι σπουδάζουν ή εργάζονται στο εξωτερικό συνεχίζουν να υπάγονται στις ισχύουσες διατάξεις, με 15ετή μεταβατική περίοδο μέχρι την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων.
Στο νέο καθεστώς, για να θεωρηθεί κάποιος κάτοικος εξωτερικού θα πρέπει η διαμονή του να έχει ξεκινήσει τουλάχιστον από τα 16 έτη, και η κατάσταση αυτή θα επικαιροποιείται κάθε τρία χρόνια. Το δικαίωμα εξαγοράς μετατίθεται στο 40ο έτος και το κόστος αυξάνεται σε 1.500 ευρώ το μήνα από τα 810 ευρώ, με μεταβατικό διάστημα 5 ετών.
Στην ουσία, οι διατάξεις θίγουν μόνο όσους επιδιώκουν να αποφύγουν τη στράτευση χρησιμοποιώντας τον συνδυασμό σπουδών στο εξωτερικό και επαγγελματικής καριέρας. Οι Έλληνες της Ομογένειας, γεννηθέντες στο εξωτερικό, εξακολουθούν να υπάγονται στις διατάξεις που προβλέπουν τρίμηνη θητεία και δικαίωμα διαμονής 6 μηνών στην Ελλάδα μέχρι την ολοκλήρωσή της.
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι το δημογραφικό ζήτημα σε συνδυασμό με το προηγούμενο «χαλαρό» καθεστώς θα ενίσχυε ένα ήδη υπαρκτό πρόβλημα. Παράλληλα, οι προηγούμενες διατάξεις δημιουργούσαν δύο κατηγορίες πολιτών: όσων είχαν τη δυνατότητα να αποφύγουν τη στράτευση λόγω φοίτησης στο εξωτερικό και όσων φοιτούσαν στην Ελλάδα και εκπλήρωναν την υποχρέωση στράτευσης, μια συνταγματική υποχρέωση για όλους τους Έλληνες πολίτες.
