Η τρίτη έκδοση του The Visionary CEO’s Guide to Sustainability 2025 της Bain & Company, που κυκλοφόρησε πρόσφατα, υπογραμμίζει ότι η πτώση του ενδιαφέροντος για τη βιωσιμότητα μεταξύ 2023 και 2024 έχει φτάσει σε σημείο καμπής. Αν και οι CEOs αναφέρονται λιγότερο συχνά στη βιωσιμότητα, συνεχίζουν να την ενσωματώνουν ενεργά στις επιχειρηματικές τους πρακτικές. Η ανάλυση περισσότερων από 35.000 δηλώσεων 150 CEOs κορυφαίων εταιρειών για τα έτη 2018, 2022 και 2024 –μέσω του εργαλείου AI Sustainability Pulse της Bain– αναδεικνύει μια καθαρή μετατόπιση: η βιωσιμότητα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ηθική ή κανονιστική υποχρέωση, αλλά ως στρατηγικός μοχλός επιχειρηματικής αξίας.
Η μελέτη, βασισμένη σε αναλύσεις απανθρακοποίησης (decarbonization) της Bain, δείχνει ότι το 25% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂ μπορεί να μειωθεί άμεσα και με θετικό οικονομικό αποτέλεσμα, μέσω δράσεων όπως η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας, ο κυκλικός σχεδιασμός και η ανάπτυξη τοπικών εφοδιαστικών αλυσίδων. Η έκθεση καλεί τους CEOs να επιταχύνουν αυτές τις πρακτικές και να τις ενσωματώσουν στον επιχειρησιακό τους σχεδιασμό. Παράλληλα, το 32% των διαθέσιμων μέτρων μείωσης εκπομπών μπορεί να αποδειχθεί κερδοφόρο μεσοπρόθεσμα, ανάλογα με την εξέλιξη πολιτικών, τεχνολογικών και καταναλωτικών παραγόντων.
Ο Δημήτρης Ψαρρής, Managing Partner της Bain & Company Greece, σημείωσε: «Μετά τα πρώτα χρόνια θέσπισης φιλόδοξων στόχων, οι CEOs έκαναν έναν ρεαλιστικό απολογισμό της ατζέντας βιωσιμότητας τους τον προηγούμενο χρόνο. Σήμερα, οι εταιρείες μιλούν λιγότερο για τη βιωσιμότητα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν προχωρούν στην υλοποίηση συγκεκριμένων δράσεων και στρατηγικών – αυτό που στη μελέτη μας ονομάζουμε “do-say gap”. Η βιωσιμότητα παραμένει υψηλή προτεραιότητα: οι πελάτες τη ζητούν, οι επενδυτές την απαιτούν και οι κίνδυνοι την καθιστούν αναγκαία. Η έρευνά μας δείχνει ότι ολοένα και περισσότεροι B2B αγοραστές επιλέγουν προμηθευτές που υιοθετούν βιώσιμες πρακτικές, ενώ οι καταναλωτές στρέφονται σε εταιρείες που προσφέρουν καινοτόμα, προσιτά και βιώσιμα προϊόντα. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η αυξανόμενη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για τη δημιουργία μετρήσιμης επίδρασης στη βιωσιμότητα. Οι επιχειρήσεις που προχωρούν σε αυτήν την κατεύθυνση το πράττουν όχι μόνο από ηθική ευθύνη, αλλά και επειδή τα απτά οικονομικά οφέλη είναι πλέον αδιαμφισβήτητα».
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως μοχλός βιωσιμότητας και επιχειρηματικής αξίας
Η υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στη βιωσιμότητα παρουσιάζει σημαντική άνοδο, σύμφωνα με την έκθεση της Bain & Company. Οι επιχειρήσεις αξιοποιούν την ΤΝ για να μειώσουν την ενεργειακή κατανάλωση, να περιορίσουν τα απόβλητα, να ενισχύσουν την ασφάλεια στον χώρο εργασίας και να επιτύχουν τους στόχους βιωσιμότητας. Σχεδόν 80% των 400 C-level στελεχών και υπευθύνων βιωσιμότητας που συμμετείχαν στην έρευνα σε εννέα χώρες αναγνωρίζει τη μεγάλη δυνατότητα της ΤΝ – αν και πάνω από το ήμισυ βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια εφαρμογής. Το κορυφαίο 20% των επιχειρήσεων, κυρίως στον κλάδο της τεχνολογίας και της βιομηχανικής παραγωγής, χρησιμοποιεί την ΤΝ τρεις φορές συχνότερα για πρωτοβουλίες βιωσιμότητας, εστιάζοντας στη μακροπρόθεσμη δημιουργία αξίας.
Ωστόσο, η έκθεση προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη της ΤΝ έχει και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το εργαλείο INTERSECT της Bain προβλέπει ότι, σε σενάριο ταχείας ανάπτυξης, η ΤΝ και τα data centers θα μπορούσαν να εκπέμπουν έως 810 εκατ. τόνους CO₂ ετησίως έως το 2035 – ποσοστό που αντιστοιχεί στο 2% των παγκόσμιων και στο 17% των βιομηχανικών εκπομπών. Στις ΗΠΑ, οι εκπομπές που αποδίδονται στην ΤΝ ενδέχεται να ξεπεράσουν το 50% των βιομηχανικών εκπομπών μέσα στην επόμενη δεκαετία, ενώ η Ευρώπη –χάρη στη διείσδυση των ΑΠΕ και τη μετρημένη υιοθέτηση ΤΝ– αναμένεται να διατηρήσει πιο σταθερές επιδόσεις.
Η βιωσιμότητα ως εμπορικό πλεονέκτημα
Οι επιχειρήσεις B2B αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο τη σύνδεση μεταξύ βιωσιμότητας και εμπορικής αξίας. Έρευνα της Bain σε περισσότερους από 750 πελάτες B2B σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι χημικές και μεταλλευτικές βιομηχανίες και οι κατασκευές δείχνει ότι το 50% ήδη προμηθεύεται περισσότερο από εταιρείες με βιώσιμες πρακτικές, ενώ σχεδόν το 70% σκοπεύει να ενισχύσει αυτές τις συνεργασίες μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Παράλληλα, το 90% των κορυφαίων στελεχών, των οποίων οι εταιρείες καταγράφουν υψηλότερη αύξηση εσόδων, θεωρεί ότι η βιωσιμότητα θα έχει θετικό επιχειρηματικό αντίκτυπο μέσα στην επόμενη τριετία – ακόμη και σε αγορές με περιορισμένη κρατική στήριξη.
Οι καταναλωτές και τα εμπόδια της μετάβασης
Οι καταναλωτές εκφράζουν ανάλογη στάση. Από έρευνα της Bain σε περισσότερους από 14.000 καταναλωτές σε οκτώ χώρες, προκύπτει ότι –παρά τη μείωση της περιβαλλοντικής ανησυχίας λόγω γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αυξημένου κόστους ζωής– τέσσερις στους πέντε εξακολουθούν να δείχνουν ενεργό ενδιαφέρον για τη βιωσιμότητα. Το 80% πιστεύει ότι οι ατομικές επιλογές έχουν σημασία, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο δηλώνει ότι εφαρμόζει περισσότερες από έξι βιώσιμες συνήθειες καθημερινά. Εντυπωσιακά, οι Boomers έχουν υιοθετήσει περισσότερες νέες βιώσιμες πρακτικές από τη Generation Z, λόγω μεγαλύτερης οικονομικής ευχέρειας.
Ωστόσο, παραμένουν δύο βασικά εμπόδια: το κόστος και η έλλειψη πληροφόρησης. Στις ΗΠΑ, οι καταναλωτές δηλώνουν πρόθυμοι να πληρώσουν έως 13% premium για «πράσινα» προϊόντα, ενώ το πραγματικό premium φτάνει το 28%, σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο NYU. Παράλληλα, αν και πάνω από το 60% θεωρεί ότι μπορεί να αναγνωρίσει βιώσιμες επιλογές, οι περισσότεροι δυσκολεύονται να συγκρίνουν με ακρίβεια το «ανθρακικό αποτύπωμα» των προϊόντων. Περίπου οι μισοί αναφέρουν έλλειψη σαφούς πληροφόρησης ως βασικό εμπόδιο. Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη αυτού του κενού: το ένα τρίτο των χρηστών εργαλείων ΤΝ τα αξιοποιεί ήδη για προτάσεις βιώσιμων προϊόντων.
Ο Ανδρέας Κυριλής, Senior Partner της Bain & Company Greece, δήλωσε: «Η φετινή έκθεση ανατρέπει διαδεδομένους μύθους για τη βιωσιμότητα με τρεις βασικές παρατηρήσεις. Πρώτον, δεν υπάρχει στασιμότητα – οι επιχειρήσεις προχωρούν αντιμετωπίζοντας τη βιωσιμότητα ως σταθερή τάση της αγοράς. Δεύτερον, η βιωσιμότητα δεν είναι κόστος – χρησιμοποιείται ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα από επιτυχημένες εταιρείες. Και τρίτον, η πώληση βιώσιμων προϊόντων απαιτεί διαφορετική στρατηγική, νέες δεξιότητες και εξειδικευμένα εργαλεία. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: βιωσιμότητα και επιχειρηματική επιτυχία μπορούν να εξελίσσονται παράλληλα, ωστόσο απαιτείται συνέπεια σε στόχους και δράσεις».
