Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της συμβουλευτικής εταιρείας Wood Mackenzie, οι αποθήκες φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να ολοκληρώσουν την περίοδο αναπλήρωσης –η οποία εκτείνεται από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο– με πληρότητα περίπου 76%, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί για το τέλος της περιόδου αποθήκευσης τουλάχιστον από το 2011, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe (GIE).
Η περίοδος αναπλήρωσης ξεκίνησε με τις ευρωπαϊκές αποθήκες γεμάτες μόλις κατά 28%, έπειτα από έναν ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα που οδήγησε σε μεγάλη κατανάλωση αποθεμάτων. Σήμερα, η πληρότητα διαμορφώνεται περίπου στο 48%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τα προηγούμενα χρόνια.
Η Μέση Ανατολή επηρεάζει την ευρωπαϊκή αγορά
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της κατάστασης διαδραμάτισε η πολεμική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία προκάλεσε σοβαρές διαταραχές στις μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Παράλληλα, περιορισμοί στην παραγωγή στο Κατάρ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα περιόρισαν περαιτέρω τη διαθέσιμη προσφορά.
Παρότι οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν μετά τις κοινές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, στη συνέχεια σταθεροποιήθηκαν ακόμη και πριν από την προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Ωστόσο, η αποκλιμάκωση δημιούργησε μια νέα πρόκληση για την Ευρώπη. Οι τιμές στα ευρωπαϊκά hubs υποχώρησαν σε επίπεδα που δεν προσέφεραν αρκετά κίνητρα για την προσέλκυση επιπλέον φορτίων LNG, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιβραδύνοντας έτσι την αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Η αναλύτρια της Argus Media, Νατάσα Φίλντινγκ, επισημαίνει με δηλώσεις της στους Financial Times ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο όσον αφορά την προετοιμασία για τον χειμώνα. Όπως αναφέρει, όσο παραμένουν οι περιορισμοί στην παγκόσμια προσφορά LNG, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος τα ευρωπαϊκά αποθέματα να παραμείνουν χαμηλά, ενισχύοντας τις πιθανότητες νέων ανατιμήσεων κατά τους ψυχρούς μήνες.
Σήμερα, το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για το φυσικό αέριο κινείται κοντά στα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), επίπεδο ελαφρώς υψηλότερο από εκείνο πριν από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν, αλλά πολύ χαμηλότερο από το ιστορικό υψηλό των 342 ευρώ/MWh που είχε καταγραφεί το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Καθησυχαστική η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Παρά τις ανησυχίες της αγοράς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται καθησυχαστική, υποστηρίζοντας ότι τα σημερινά επίπεδα αποθήκευσης δεν δημιουργούν άμεσο κίνδυνο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, πληρότητα της τάξης του 80% θεωρείται επαρκής για την κάλυψη των αναγκών του χειμώνα, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ έχει μειωθεί κατά περίπου 17% σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα.
Για τον λόγο αυτό έχει προτείνει στα κράτη-μέλη στόχο αποθήκευσης μεταξύ 75% και 80%, αντί του προηγούμενου μη δεσμευτικού στόχου του 90%, προκειμένου να αποφευχθούν νέες πιέσεις στις τιμές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Όπως δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, στόχος είναι η Ευρώπη να εισέλθει επαρκώς προετοιμασμένη στον χειμώνα, χωρίς όμως η διαδικασία αναπλήρωσης των αποθηκών να οδηγήσει σε νέα άνοδο του ενεργειακού κόστους.
Το Κατάρ μπορεί να αλλάξει την εικόνα
Οι προοπτικές θα μπορούσαν να βελτιωθούν εφόσον αποκατασταθεί πλήρως η παραγωγή LNG στο Κατάρ. Ήδη, μετά την προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης, πλοία μεταφοράς LNG άρχισαν να επιστρέφουν στον Περσικό Κόλπο.
Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, δήλωσε ότι σχεδόν όλες οι εγκαταστάσεις LNG της χώρας αναμένεται να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία μέσα στις επόμενες εβδομάδες, με εξαίρεση δύο μονάδες που υπέστησαν ζημιές από ιρανικές επιθέσεις.
Ωστόσο, οι αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την ταχύτητα επιστροφής των καταριανών ποσοτήτων στην αγορά.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι εάν το μεγάλο συγκρότημα LNG στο Ρας Λαφάν λειτουργήσει στο μέγιστο της δυναμικότητάς του έως τα τέλη Ιουλίου, οι ευρωπαϊκές αποθήκες θα ολοκληρώσουν την περίοδο αναπλήρωσης περίπου στο 74%. Εάν όμως η πλήρης αποκατάσταση καθυστερήσει έως τα τέλη Αυγούστου, η πληρότητα ενδέχεται να περιοριστεί ακόμη και στο 70%.
Οι κίνδυνοι παραμένουν
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία, καθώς πρόσφατο περιστατικό με επίθεση σε πλοίο υπενθύμισε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας παραμένει εύθραυστη.
Παράλληλα, η αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί μετά τη λήξη της 60ήμερης εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν διατηρεί υψηλό το γεωπολιτικό ρίσκο, ενώ οι επενδυτές αυξάνουν τις τοποθετήσεις τους στην αγορά παραγώγων, ποντάροντας σε υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Ο διευθυντής ευρωπαϊκού φυσικού αερίου και LNG της Wood Mackenzie, Τομ Μάρζεκ-Μάνσερ, εκτιμά ότι, ακόμη κι αν οι τιμές υποχωρήσουν προσωρινά τους επόμενους μήνες λόγω αύξησης των εξαγωγών LNG από τον Περσικό Κόλπο, θα κινηθούν εκ νέου ανοδικά όσο πλησιάζει ο χειμώνας, ιδιαίτερα εάν οι θερμοκρασίες στις αρχές του 2027 αποδειχθούν χαμηλότερες του φυσιολογικού.
Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργεί και το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απαγορεύσει από την 1η Ιανουαρίου τις εισαγωγές ρωσικού LNG, οι οποίες σήμερα αντιστοιχούν περίπου στο 14% των συνολικών εισαγωγών LNG της Ευρώπης, εξέλιξη που ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω την προσφορά και να αυξήσει τις πιέσεις στην αγορά κατά τη διάρκεια του επόμενου χειμώνα.
