Κατά την ενημερωτική συνάντηση της διοίκησής της με δημοσιογράφους, η ΕΛΕΤΑΕΝ έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη σημαντικών αλλαγών στο σχέδιο του νέου χωροταξικού, υποστηρίζοντας ότι οι οριζόντιοι περιορισμοί που εισάγει δεν συνοδεύονται από τεκμηριωμένη ποσοτική αξιολόγηση των επιπτώσεών τους στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στους λογαριασμούς των καταναλωτών, στην ενεργειακή ασφάλεια και στην επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ).

«Κάθε απόφαση της Πολιτείας πρέπει να συνοδεύεται από ποσοτική ανάλυση των συνεπειών της», ανέφερε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Πάνος Λαδακάκος, σημειώνοντας ότι μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιαστεί ανεξάρτητη μελέτη που να αποτιμά το πραγματικό κόστος των νέων περιορισμών.

Εκτός ανάπτυξης το 61% της επικράτειας

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Ένωσης, το προτεινόμενο χωροταξικό αποκλείει την ανάπτυξη νέων αιολικών πάρκων στο 61% της ελληνικής επικράτειας, συμπεριλαμβάνοντας πολλές από τις περιοχές με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό.

Η συνέπεια, όπως υποστηρίζει η ΕΛΕΤΑΕΝ, είναι ότι τα νέα έργα θα οδηγούνται σε περιοχές χαμηλότερης απόδοσης, γεγονός που μειώνει κατά περίπου 29% τη μέση παραγωγικότητα των νέων αιολικών πάρκων στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι για να παραχθεί η ίδια ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας θα απαιτηθούν περίπου 29% περισσότερες ανεμογεννήτριες, περισσότερα δίκτυα μεταφοράς, περισσότεροι δρόμοι πρόσβασης και μεγαλύτερες συνοδευτικές υποδομές. Ως αποτέλεσμα, το σταθμισμένο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (LCOE) από τα νέα αιολικά πάρκα εκτιμάται ότι αυξάνεται κατά περίπου 27%.

Οι διατάξεις που προκαλούν τις μεγαλύτερες αντιδράσεις

Η ΕΛΕΤΑΕΝ χαρακτηρίζει ως τις πλέον προβληματικές τις διατάξεις που θεσπίζουν οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού χωρίς να εξετάζονται τα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η απαγόρευση ανάπτυξης νέων έργων σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, παρά το γεγονός ότι μεγάλο μέρος του αιολικού δυναμικού της ηπειρωτικής Ελλάδας εντοπίζεται στην ορεινή χώρα.

Αντίστοιχα, αποκλείονται σχεδόν όλα τα ελληνικά νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ προβλέπεται και γενικευμένος αποκλεισμός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα, παρότι —όπως επισημαίνει η Ένωση— η ίδια η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αναγνωρίζει την αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων μέτρων μετριασμού.

Προβληματική χαρακτηρίζεται επίσης η πρόβλεψη αποκλεισμού ολόκληρων δημοτικών ενοτήτων όταν το μέσο αιολικό δυναμικό τους υπολείπεται των 4 μέτρων ανά δευτερόλεπτο, ακόμη και όταν σε επιμέρους περιοχές υπάρχουν εξαιρετικές συνθήκες για ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων.

Η ΕΛΕΤΑΕΝ υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις δεν συνάδουν με την ευρωπαϊκή Οδηγία RED III και προτείνει οι οριζόντιοι περιορισμοί να μπορούν να αίρονται όταν αποδεικνύεται, μέσω πιστοποιημένων μετρήσεων, η ύπαρξη επαρκούς αιολικού δυναμικού, ώστε κάθε έργο να αξιολογείται στη συνέχεια με βάση τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.

«Χρειάζονται περισσότερα ώριμα έργα»

Η διοίκηση της Ένωσης επανέλαβε ότι η χώρα χρειάζεται μεγαλύτερη δεξαμενή ώριμων επενδύσεων, καθώς ιστορικά μόνο ένα μέρος των έργων που εισέρχονται στη διαδικασία αδειοδότησης καταλήγει να υλοποιηθεί.

Όπως ανέφερε ο κ. Λαδακάκος, ακόμη και σήμερα είναι αμφίβολο εάν θα κατασκευαστεί περισσότερο από το 50% των ώριμων έργων, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αδειοδότηση περισσότερων επενδύσεων ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του ΕΣΕΚ. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ΕΛΕΤΑΕΝ, μόνο περίπου 3 GW διαθέτουν όρους σύνδεσης, ενώ σημαντικός αριθμός έργων εξακολουθεί να αναμένει.

Διαγωνισμοί και CfD: Το ζητούμενο είναι να περάσει το όφελος στον καταναλωτή

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο μοντέλο των ανταγωνιστικών διαγωνισμών, το οποίο η ΕΛΕΤΑΕΝ εξακολουθεί να θεωρεί το αποτελεσματικότερο εργαλείο για την ανάπτυξη νέων αιολικών έργων και τη συγκράτηση του κόστους παραγωγής.

Όπως ανέφεραν τα στελέχη της Ένωσης, οι χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας των τελευταίων ετών προήλθαν από έργα που αναπτύχθηκαν μέσω διαγωνισμών με συμβάσεις επί διαφοράς (Contracts for Difference - CfD). Ωστόσο, το επόμενο βήμα είναι να δημιουργηθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί ώστε το όφελος από αυτές τις χαμηλές τιμές να μεταφέρεται με πιο άμεσο τρόπο στους λογαριασμούς των καταναλωτών.

Σήμερα, εξήγησαν, οι διαφορές τιμών καταλήγουν μέσω του ΔΑΠΕΕΠ στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ, από τον οποίο χρηματοδοτούνται, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις στήριξης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη ένα ώριμο ευρωπαϊκό μοντέλο που να επιτρέπει την άμεση μεταφορά του χαμηλού κόστους παραγωγής στους τελικούς καταναλωτές, με την ΕΛΕΤΑΕΝ να σημειώνει ότι η συζήτηση αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Repowering, περικοπές και υπεράκτια

Στο θεσμικό επίπεδο, η Ένωση ζήτησε επίσης την επιτάχυνση των διαδικασιών για το repowering των παλαιών αιολικών πάρκων, επισημαίνοντας ότι η αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών από σύγχρονες μεγαλύτερης ισχύος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τις ίδιες χρονοβόρες διαδικασίες που ισχύουν για έργα από μηδενική βάση.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα των περικοπών παραγωγής, σημειώνοντας ότι για τα αιολικά το ποσοστό περιορίστηκε περίπου στο 4,5% το 2024, ωστόσο απαιτείται σαφέστερο θεσμικό πλαίσιο, εναρμονισμένο με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, καθώς και μηχανισμός επίλυσης διαφορών ώστε οι περικοπές να γίνουν περισσότερο προβλέψιμες.

Για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, η διοίκηση της ΕΛΕΤΑΕΝ παραδέχθηκε ότι η αγορά βρίσκεται ουσιαστικά σε στάση αναμονής, καθώς η αναμενόμενη αποκλιμάκωση του κόστους δεν επιβεβαιώθηκε λόγω πληθωρισμού και αυξημένου κόστους εξοπλισμού. Παρ’ όλα αυτά, υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει τις προπαρασκευαστικές ενέργειες, ώστε όταν οι συνθήκες της αγοράς καταστούν ευνοϊκότερες να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος για την ανάπτυξη των πρώτων υπεράκτιων έργων.

Τέλος, η ΕΛΕΤΑΕΝ επανέφερε την ανάγκη πιο ενεργού αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης γύρω από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι η διάδοση ανακριβών πληροφοριών εξακολουθεί να επηρεάζει τον δημόσιο διάλογο και ότι απαιτείται μεγαλύτερη συμβολή της Πολιτείας στην ενημέρωση των πολιτών.