Σύμφωνα με τους αναλυτές της έκθεσης του ΔΝΤ, ο αριθμός των υποθέσεων που τελεσιδικούν στην Ελλάδα είναι σταθερά χαμηλότερος από αυτός των υποθέσεων που εισάγονται στα ελληνικά δικαστήρια, με τον χρόνο διεκπεραίωση των αστικών υποθέσεων στα πρωτοδικεία να φτάνει τις 746 ημέρες, όταν ο μέσος όρος στις 46 χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι 239 ημέρες. Όπως τονίζουν, για να τελεσιδικήσει μια υπόθεση σε ένα ελληνικό διοικητικό δικαστήριο μπορεί να περάσουν 1.239 ημέρες, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 234 ημέρες.
Μάλιστα, όπως επισημαίνουν το πρόβλημα δεν αφορά τον αριθμό των δικαστών, καθώς στη χώρα μας καταγράφεται μια από τις υψηλότερες αναλογίες δικαστών ανά κάτοικο, ενώ το 2022 σε σύγκριση με το 2012 ο αριθμός των δικαστών είχε αυξηθεί κατά 60% και πλέον, που αποτελεί μια από τις υψηλότερες αυξήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Ελλάδα το 2022 αναλογούσαν 37,3 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους, από 23,3 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους το 2012, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 17,6 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους, όσο και το 2012.
Ο πυρήνας του προβλήματος, σύμφωνα με το ΔΝΤ, αποτελεί η περιορισμένη διείσδυση εξωδικαστικών μεθόδων επίλυσης διαφορών, ο χαμηλός βαθμός εκσυγχρονισμού, όπως για παράδειγμα η χρήση ψηφιακών μέσων, των ελληνικών δικαστηρίων, ο μικρός αριθμός προσωπικού, πέραν των δικαστών, που απασχολούνται στα ελληνικά δικαστήρια, το σύστημα που δεν επιτρέπει την εξειδίκευση των δικαστών π.χ. στις πτωχεύσεις, αλλά και τα χαμηλά, συγκριτικά, παράβολα, που δεν λειτουργούν αποτρεπτικά στην έναρξη δικαστικών πράξεων.
Όπως τονίζει η έκθεση του ΔΝΤ, δεν υπάρχει κεντρική διαχείριση του δικαστικού συστήματος και σε επίπεδο μεμονωμένων δικαστηρίων, συχνά δεν υπάρχει κεντρική ή επαρκής διαχείριση. Τα δικαστήρια λειτουργούν ως ανεξάρτητα όντα και όχι ως μέρη ενός ευρύτερου δικτύου. Αυτό έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό και περιορισμένη ευχέρεια στην ανάθεση και ανακατανομή πόρων όταν είναι αναγκαίο. Τα συστήματα δεδομένων, αν υπάρχουν, τείνουν να είναι ειδικά για το κάθε δικαστήριο και δεν καλύπτουν όλο το δικαστικό σύστημα. Αυτό καθιστά δύσκολη την εποπτεία του συστήματος ως σύνολο και την αποτελεσματική διαχείριση των υποθέσεων. Πάντως, επισημαίνουν ότι οι πρόσφατες προσπάθειες για τη βελτίωση της διαχείρισης στο επίπεδο των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων είναι θετικές.
