Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι δημόσιες δαπάνες στις ανεπτυγμένες οικονομίες αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 4,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040, ενώ στις χώρες της Κεντρικής, Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης η αύξηση μπορεί να φτάσει έως και τις 5,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αν δεν ληφθούν μέτρα, ο μέσος δείκτης χρέους αναμένεται να φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, σχεδόν διπλάσιο από τα σημερινά επίπεδα και σταθμισμένος με το ΑΕΠ των χωρών μπορεί να φτάσει το 155%, καθώς οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά χρέους.

Η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο εάν η επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών περιορίσει την ήδη αργή οικονομική ανάπτυξη και αυξήσει περαιτέρω το κόστος δανεισμού. Η οικονομική βιβλιογραφία δείχνει ότι το υψηλό δημόσιο χρέος περιορίζει την ανάπτυξη, ειδικά όταν ξεπερνά το 75% του ΑΕΠ. Αυτό συμβαίνει επειδή το υψηλότερο χρέος μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια για κρατικά ομόλογα και να δημιουργήσει προσδοκίες για αυξημένους φόρους στο μέλλον, περιορίζοντας τις επενδύσεις και ενδεχομένως απειλώντας τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Απαραίτητη η λήψη διορθωτικών μέτρων - Ποιες μεταρρυθμίσεις προτείνει

Οι μελέτες δείχνουν ότι μια αύξηση του δείκτη χρέους/ΑΕΠ κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες μπορεί να μειώσει την ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,05-0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η απουσία διορθωτικών μέτρων μπορεί να επιβραδύνει τον μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα έως το 2040, σημαντικό ποσοστό με δεδομένο τον δυνητικό μέσο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 2%. Σε αυτό το σενάριο, ο δείκτης χρέους θα μπορούσε να φτάσει το 150% του ΑΕΠ ή ακόμη και το 190% σταθμισμένος ως προς το ΑΕΠ.

Το ΔΝΤ προτείνει μια φιλόδοξη στρατηγική πολιτική για την αντιμετώπιση της εκρηκτικής αύξησης του χρέους, βασισμένη σε τρεις άξονες:

• Μεταρρυθμίσεις για ενίσχυση της ανάπτυξης και περιορισμό των δαπανών: Περιλαμβάνουν βελτιώσεις στις αγορές προϊόντων και εργασίας, στη διακυβέρνηση, στην ενιαία αγορά της ΕΕ, καθώς και προσαρμογές στα συνταξιοδοτικά συστήματα ώστε να μειωθεί το κόστος της γήρανσης του πληθυσμού.
• Μεσοπρόθεσμα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης: Αυτά περιλαμβάνουν αύξηση των εσόδων μέσω φορολογικών μεταρρυθμίσεων και βελτιωμένη διαχείριση των εισπράξεων, καθώς και αυστηρότερη ιεράρχηση των δαπανών και ενίσχυση της αποδοτικότητάς τους.
• Πιο ριζοσπαστικά μέτρα σε ορισμένες χώρες: Ενδέχεται να χρειαστεί επανεκτίμηση του πεδίου των δημόσιων υπηρεσιών και εφαρμογή αυστηρότερων δημοσιονομικών μέτρων, ώστε να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του χρέους.