Σύμφωνα με τη δικηγόρο Κατερίνα Φραγκάκη, «για πρώτη φορά μετά από χρόνια έντονων κοινωνικών και δικαστικών συγκρούσεων γύρω από τα “κόκκινα δάνεια”, οι πολίτες νιώθουν δικαιωμένοι. Η Δικαιοσύνη έδωσε μια σαφή και δεσμευτική ερμηνεία, αποκαθιστώντας την ασφάλεια δικαίου και επιβεβαιώνοντας ότι η προστασία του ευάλωτου δανειολήπτη δεν είναι μια απλή έννοια, αλλά εφαρμοστέο δίκαιο».
Η ίδια υπογραμμίζει ότι «ο Άρειος Πάγος δικαιώνει χιλιάδες δανειολήπτες, οι οποίοι θα δουν άμεσα να μειώνονται σημαντικά οι μηνιαίες δόσεις των οφειλών που έχουν ρυθμίσει μέσω του νόμου Κατσέλη».
Παραδείγματα μείωσης δόσεων
Η επίδραση της απόφασης αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα ακόλουθα παραδείγματα:
- Δανειολήπτης με οφειλή 100.000 ευρώ, διάρκεια αποπληρωμής 20 έτη και επιτόκιο 4,5% καταβάλλει σήμερα μηνιαία δόση 616 ευρώ. Μετά την εφαρμογή της απόφασης, η δόση διαμορφώνεται στα 417 ευρώ, προσφέροντας μηνιαίο όφελος 199 ευρώ και ετήσιο όφελος 2.388 ευρώ.
- Δανειολήπτης με οφειλή 50.000 ευρώ θα έχει μηνιαίο όφελος περίπου 99 ευρώ και ετήσιο όφελος 1.188 ευρώ.
Τι προβλέπει η απόφαση
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι οφειλόμενοι τόκοι στα «κόκκινα δάνεια» θα υπολογίζονται πλέον αποκλειστικά επί του ποσού της μηνιαίας δόσης που έχει καθοριστεί δικαστικά και όχι επί του συνόλου της ρυθμισμένης οφειλής. Η απόφαση της Ολομέλειας ελήφθη με πλειοψηφία 35 ψήφων έναντι 12.
Η Κατερίνα Φραγκάκη επισημαίνει ότι οι δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη θα πρέπει να κινηθούν νομικά προκειμένου να εφαρμοστεί η μείωση στη δόση τους. Όπως αναφέρει, οι πρώτοι που αναμένεται να επωφεληθούν είναι οι περίπου 70.000 έως 75.000 δανειολήπτες που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Ανοιχτό το ζήτημα της αναδρομικότητας
Η απόφαση δεν δίνει σαφή απάντηση για το αν η νέα ερμηνεία θα εφαρμοστεί αναδρομικά. Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι το θέμα θα απασχολήσει εκ νέου τα δικαστήρια, καθώς πολλοί δανειολήπτες ενδέχεται να διεκδικήσουν επιστροφές χρημάτων για ποσά που κατέβαλαν στο παρελθόν.
Δικαστικές πηγές εξηγούν ότι:
- Η Ολομέλεια απάντησε αποκλειστικά στα προδικαστικά ερωτήματα που της τέθηκαν και μεταξύ αυτών δεν περιλαμβανόταν το ζήτημα της αναδρομικής εφαρμογής.
- Κάθε υπόθεση δανειολήπτη διέπεται από ξεχωριστή δικαστική απόφαση και απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση.
- Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει αρχικά να απευθυνθούν στους φορείς που διαχειρίζονται τα δάνειά τους και, εφόσον προκύψουν διαφωνίες ως προς την εφαρμογή της απόφασης, να προσφύγουν εκ νέου στα δικαστήρια.
Ως εκ τούτου, θεωρείται πιθανό να ανοίξει ένας νέος κύκλος δικαστικών διεκδικήσεων με επίκεντρο την αναδρομικότητα και τις πιθανές επιστροφές ποσών προς τους δανειολήπτες, πέραν της μείωσης των δόσεων από εδώ και στο εξής.
