Ο υπουργός τόνισε ότι μέχρι τώρα, σε περιπτώσεις όπου σε κάποιον απορριπτόταν η αίτηση ασύλου και εισέρχονταν παράνομα στη χώρα, υπήρχε ένας μηχανισμός επιστροφής, αλλά στην πράξη δεν υπήρχαν ουσιαστικές συνέπειες για όσους αρνούνταν να επιστρέψουν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλές απορριπτικές αποφάσεις για άσυλο και άδειες διαμονής να μην οδηγούν στις επιθυμητές επιστροφές, με τον αριθμό των επιστροφών να κυμαίνεται μόλις γύρω στις έξι έως επτά χιλιάδες ετησίως, ενώ οι ροές ανέρχονταν στις 50 έως 60.000, δημιουργώντας ένα έντονα αρνητικό ισοζύγιο.
Με το νέο νομοσχέδιο, όπως εξήγησε ο Θάνος Πλεύρης, αυξήθηκαν τα αντικίνητρα για όσους εισέρχονται παράνομα στη χώρα. Συγκεκριμένα, ενισχύθηκαν οι διαδικασίες διοικητικής κράτησης και ηλεκτρονικής επιτήρησης, ενώ καθιερώθηκε η τυποποίηση ως ποινικό αδίκημα για όποιον εισέρχεται παράνομα και, αφού απορριφθεί η αίτηση ασύλου του, αρνείται να επιστρέψει στη χώρα προέλευσής του.
Η ποινή προβλέπει φυλάκιση 2 έως 5 ετών, η οποία εκτελείται στο σύνολό της εκτός αν ο ίδιος συνεργαστεί για την επιστροφή. Παράλληλα, καταργήθηκε η δυνατότητα νομιμοποίησης μετά από επτά χρόνια παραμονής, κάτι που προηγουμένως λειτουργούσε ως κίνητρο για την αποφυγή άρνησης επιστροφής.
Ο Θάνος Πλεύρης επισήμανε ότι ήδη παρατηρούνται θετικά αποτελέσματα από τα νέα μέτρα, καθώς αυξάνονται οι οικειοθελείς επιστροφές. Στην Κρήτη, τον Ιούλιο υπήρξαν 3.642 παράνομες αφίξεις, ενώ τον Αύγουστο μόλις 689, με τον Αύγουστο να καταγράφει τον χαμηλότερο αριθμό αφίξεων της χρονιάς, ακόμη και σε σύγκριση με τους μήνες Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Μάρτιο. Ο υπουργός εκτίμησε ότι το μέτρο πέτυχε και προανήγγειλε ότι τα δεδομένα των ροών θα επανεξεταστούν το τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του μέτρου έως την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου.
Αναφορικά με τα επιδόματα και την ένταξη των αιτούντων άσυλο στην ελληνική κοινωνία, ο Θάνος Πλεύρης τόνισε ότι η πολιτική της κυβέρνησης στοχεύει στη στροφή από την επιδοματική υποστήριξη προς την ενίσχυση της εργασιακής ένταξης. Όσοι λαμβάνουν άσυλο θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συνεισφέρουν στην αγορά εργασίας, ειδικά σε τομείς όπου η Ελλάδα και η Ευρώπη εμφανίζουν έλλειψη εργατικού δυναμικού, αντί να στηρίζονται αποκλειστικά σε επιδοματικές πολιτικές. Στόχος είναι οι αιτούντες άσυλο να μάθουν να εργάζονται και να ενσωματωθούν ενεργά στην οικονομική ζωή της χώρας, μειώνοντας την εξάρτηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και τα επιδόματα.
