Η παράλληλη ενεργοποίηση των δύο συστημάτων δεν είναι τυχαία. Κι αυτό γιατί. το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ επιδιώκουν να διασυνδέσουν το ΜΙΔΑ με το ΟΣΔΕ και το Ελληνικό Κτηματολόγιο, ώστε οι αγροτικές επιδοτήσεις να καταβάλλονται αποκλειστικά στους πραγματικούς δικαιούχους, μέσα από διασταυρώσεις της ιδιοκτησίας, της χρήσης και των δηλωμένων εκτάσεων.

Εφόσον η πρώτη φάση λειτουργήσει χωρίς σοβαρά τεχνικά προβλήματα, οι πληρωμές των ενισχύσεων που προγραμματίζονται για τον Οκτώβριο αναμένεται να βασιστούν στα στοιχεία που θα έχουν καταχωριστεί στο νέο Μητρώο.

Οι διασταυρώσεις αποκάλυψαν χιλιάδες ασυμφωνίες

Στο μεταξύ, οι δοκιμές που έχουν προηγηθεί κατέδειξαν ότι η μετάβαση στο νέο μοντέλο μόνο εύκολη δεν θα είναι. Οι πρώτες ηλεκτρονικές διασταυρώσεις ανέδειξαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των στοιχείων του Ε9, του Κτηματολογίου και των πραγματικών δεδομένων που εμφανίζονται στις αγροτικές δηλώσεις.

Σε αρκετές περιοχές, ειδικότερα, εξακολουθούν να υπάρχουν ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες, ενώ σοβαρά προβλήματα εντοπίζονται εκεί όπου η κτηματογράφηση δεν έχει ολοκληρωθεί. Παράλληλα, πολλές καλλιεργούμενες εκτάσεις εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο ως δημόσιες, είτε λόγω των δασικών χαρτών είτε εξαιτίας ελλιπών τίτλων ιδιοκτησίας, με αποτέλεσμα να απορρίπτονται αυτόματα από τα πληροφοριακά συστήματα.

Τα ευρήματα αυτά θεωρούνται κρίσιμα, καθώς οποιαδήποτε αναντιστοιχία μπορεί να επηρεάσει τόσο τις αγροτικές επιδοτήσεις όσο και τις μελλοντικές φορολογικές υποχρεώσεις των ιδιοκτητών.

Περίοδος προσαρμογής πριν από την πλήρη εφαρμογή

Για να αποφευχθούν, πάντως, μαζικά προβλήματα κατά την έναρξη του συστήματος, το οικονομικό επιτελείο προσανατολίζεται στην εφαρμογή μεταβατικής περιόδου περίπου οκτώ μηνών, κατά τη διάρκεια της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να διορθώσουν λάθη και ελλείψεις χωρίς να ενεργοποιηθούν άμεσα οι κυρώσεις.

Στο διάστημα αυτό θα είναι δυνατή η επικαιροποίηση των στοιχείων στο Ε9, η διόρθωση εγγραφών στο Κτηματολόγιο, καθώς και η τακτοποίηση ζητημάτων που αφορούν τίτλους ιδιοκτησίας ή την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.

Σημειώνεται ότι η ΑΑΔΕ θα αξιοποιήσει παράλληλα τη μεταβατική φάση για να δοκιμάσει στην πράξη τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων, εντοπίζοντας τεχνικές αστοχίες πριν το ΜΙΔΑ αποτελέσει την αποκλειστική βάση δεδομένων για φορολογικούς ελέγχους, επιδόματα, στεγαστικές παροχές και λοιπές κρατικές ενισχύσεις.

Παράθυρο για διορθώσεις χωρίς αναδρομικό κόστος

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η δυνατότητα επικαιροποίησης των στοιχείων των ακινήτων χωρίς αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Εφόσον διαπιστωθεί μεγαλύτερη πραγματική επιφάνεια από αυτή που είχε δηλωθεί, ο επιπλέον ΕΝΦΙΑ θα υπολογιστεί μόνο από το 2027 και μετά, χωρίς αναδρομική επιβολή φόρων ή προστίμων. Αντίστοιχα, στις περιπτώσεις όπου η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου αποδεικνύει μικρότερο εμβαδόν, η μελλοντική φορολογική επιβάρυνση θα προσαρμοστεί στα πραγματικά δεδομένα.

Κυρώσεις μετά τη μεταβατική φάση

Στο μεταξύ, κυβέρνηση εξετάζει την παράταση της προθεσμίας για την επιβολή προστίμων στις εκπρόθεσμες δηλώσεις μισθώσεων και δωρεάν παραχωρήσεων, παρότι το ισχύον πλαίσιο προβλέπει την έναρξη των κυρώσεων από την 1η Νοεμβρίου 2026.

Μετά την ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου, πάντως, οι κυρώσεις θα είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Τα πρόστιμα θα ξεκινούν από 500 ευρώ για εκπρόθεσμες δηλώσεις, ενώ σε περιπτώσεις ανακριβών στοιχείων που οδήγησαν σε αχρεώστητη είσπραξη επιδοτήσεων θα μπορούν να φθάσουν τα 1.000 ευρώ.

Για τους αγρότες, ωστόσο, η μεγαλύτερη συνέπεια αφορά το ενδεχόμενο απώλειας των ενισχύσεων του ΟΣΔΕ, καθώς η μη ορθή δήλωση των εκτάσεων θα μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη ή καθυστέρηση των πληρωμών.

Νέο πλαίσιο για τις μισθώσεις αγροτικής γης

Συνολικά, η λειτουργία του ΜΙΔΑ αλλάζει ριζικά και τον τρόπο με τον οποίο δηλώνονται οι μισθώσεις και οι δωρεάν παραχωρήσεις αγροτικών εκτάσεων.

Οι προφορικές συμφωνίες ή τα ανεπίσημα ιδιωτικά συμφωνητικά που χρησιμοποιούνται σήμερα σε πολλές περιοχές δεν θα επαρκούν πλέον, καθώς όλες οι χρήσεις γης θα πρέπει να καταγράφονται ψηφιακά, με πλήρη αντιστοίχιση μεταξύ ιδιοκτησίας, μίσθωσης και πραγματικού καλλιεργητή.

Η μετάβαση αυτή συνεπάγεται αυξημένες υποχρεώσεις για τους παραγωγούς, οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε διορθώσεις στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στους τίτλους ιδιοκτησίας, αναλαμβάνοντας το σχετικό κόστος για μηχανικούς, τοπογράφους και λογιστές.

Το νέο μοντέλο ελέγχου της ακίνητης περιουσίας

Με την ολοκλήρωση της πιλοτικής λειτουργίας, το ΜΙΔΑ θα αποτελέσει το κεντρικό πληροφοριακό σύστημα για την καταγραφή της ακίνητης περιουσίας και της πραγματικής χρήσης κάθε ακινήτου.

Η νέα βάση δεδομένων θα αξιοποιείται για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, τον σχεδιασμό της στεγαστικής πολιτικής, τη διενέργεια στοχευμένων φορολογικών ελέγχων και την αυτόματη ενημέρωση κάθε μεταβολής στην ιδιοκτησιακή κατάσταση, περιορίζοντας σημαντικά τις χειροκίνητες διορθώσεις και ενισχύοντας την αξιοπιστία των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων.

Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα, στο οποίο θα συνδέονται το Ε9, το Κτηματολόγιο, το ΟΣΔΕ και τα υπόλοιπα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, δημιουργώντας για πρώτη φορά πλήρη εικόνα της ιδιοκτησίας και της χρήσης των ακινήτων σε εθνικό επίπεδο.