Ο διάδρομος Ζενγκεζούρ και οι νέες γεωπολιτικές ισορροπίες
Η πρόσφατη συμφωνία Αζερμπαϊτζάν–Αρμενίας για τον διάδρομο Ζενγκεζούρ, που θα συνδέει την Κεντρική Ασία με τον Καύκασο και την Τουρκία, χαρακτηρίζεται στην Άγκυρα ως στρατηγικό ορόσημο. Η Τουρκία θεωρεί ότι έτσι αποκτά προστιθέμενη αξία στο διεθνές εμπορικό δίκτυο, ενώ η συμμετοχή ή το ενδιαφέρον των ΗΠΑ δημιουργεί νέο ανταγωνιστικό πεδίο με Ρωσία και Ιράν.
Παράλληλα, η τουρκική ηγεσία δίνει έμφαση σε συνδυαστικές πρωτοβουλίες και συγκεκριμένα:
- Στη συνεργασία Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν–Πακιστάν
- Στο σχέδιο Δρόμου Ανάπτυξης με το Ιράκ, για σύνδεση Μαύρης Θάλασσας, Κασπίας, Περσικού Κόλπου και Ινδικού Ωκεανού.
- Στη στρατηγική συνεργασία με Ιταλία και Λιβύη, με στόχο κοινές δράσεις σε ενέργεια και μεταφορές.
- Στη συμπερίληψη της Συρίας σε διασυνδέσεις, με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της Τουρκίας στην Ευρασία.
Αλλαγές στα σχέδια ΗΠΑ και η ελληνική διάσταση
Σύμφωνα με τουρκικές αναλύσεις, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να αποστασιοποιείται από το έργο IMEC, που θα συνέδεε την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Κόλπου, Ισραήλ και Ελλάδας. Η Άγκυρα θεωρεί ότι αυτό δημιουργεί κενό, το οποίο μπορεί να καλυφθεί από τουρκικά δίκτυα διαδρόμων.
Ηλεκτρικά καλώδια και αντιπαράθεση στην Κύπρο
Παράλληλα, η Τουρκία κινείται δυναμικά στο μέτωπο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με το ψευδοκράτος. Σύμφωνα με τουρκικά μέσα, το έργο Great Sea Interconnector (υποθαλάσσιο καλώδιο 1.000 χλμ. Κρήτη–Κύπρος) έχει «παγώσει» λόγω συνδυασμού τουρκικών αντιρρήσεων και εσωτερικών διαφωνιών στη Λευκωσία για τη χρηματοδότηση.
Η Άγκυρα επικαλείται το Δίκαιο της Θάλασσας, ισχυριζόμενη ότι η διαδρομή του καλωδίου διέρχεται από την τουρκική ΑΟΖ και απαιτεί άδεια. Ταυτόχρονα, επιταχύνει το δικό της σχέδιο: κατασκευή υποθαλάσσιου καλωδίου 300 MW από τη Μερσίνα στην Κερύνεια, έργο που ξεκίνησε ως ιδέα το 2016, συμφωνήθηκε το 2023 και προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2028.
Το τουρκικό αφήγημα υποστηρίζει ότι η «Βόρεια Κύπρος» (sic!) θα γίνει ενεργειακά ανεξάρτητη, ενώ η «Νότια Κύπρος» (sic!) θα βρεθεί σε δυσμενή θέση. Η Άγκυρα παρουσιάζει το έργο ως στρατηγική νίκη, με ενεργειακή και πολιτική διάσταση.
Η Τουρκία επιδιώκει να ελέγξει όχι μόνο χερσαίους και θαλάσσιους εμπορικούς διαδρόμους, αλλά και ενεργειακές διασυνδέσεις που επηρεάζουν άμεσα Ελλάδα και Κύπρο.
Οι κινήσεις της βασίζονται σε πολυεπίπεδες συνεργασίες με γειτονικές χώρες, αξιοποιώντας κάθε γεωπολιτική μεταβολή προς όφελός της. Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο και καθιστούν αναγκαία την παρακολούθηση και προσαρμογή της ελληνικής στρατηγικής.
