Ακολουθεί μία επισκόπηση όπως αναμεταδόθηκε από τη γερμανική Tagesschau.
Γιατί επιμένουν η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι;
Η Ουκρανία θέλει να διασφαλίσει ότι η Ρωσία, σε περίπτωση επιτυχούς ειρηνευτικής συμφωνίας, δεν θα καταλάβει ξανά ουκρανικό έδαφος λίγο αργότερα. Και για τους Ευρωπαίους είναι κρίσιμο το ερώτημα πώς μπορεί να αποτραπεί η Ρωσία από το να επιτεθεί σε ευρωπαϊκό έδαφος. Γι’ αυτό επιδιώκεται μια σειρά από μέτρα που θα κατοχυρώνουν μία διαρκή ειρήνη. Οι εγγυήσεις ασφαλείας μπορεί να λάβουν διάφορες μορφές – πολιτικές δεσμεύσεις για την εδαφική ακεραιότητα, οικονομικές και στρατιωτικές παροχές ή υποχρεώσεις αμοιβαίας συνδρομής.
Ποιες εγγυήσεις ασφαλείας ζητά η Ουκρανία;
Η Ουκρανία θα ήθελε να ενταχθεί στη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ και έτσι να προστατευτεί από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Αυτό θα ήταν η ισχυρότερη εγγύηση, αφού το Άρθρο προβλέπει ότι μια επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων – άρα η Ουκρανία θα είχε τη βοήθεια των υπολοίπων μελών.
Ωστόσο, η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ δεν συζητείται. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ το απέκλεισε κατηγορηματικά, ενώ και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε τόνισε στην Ουάσιγκτον ότι οι διαπραγματεύσεις δεν αφορούν πλήρη ένταξη. Συζητούνται όμως εγγυήσεις ασφαλείας προσανατολισμένες στο πνεύμα του Άρθρου 5 – αν και το ακριβές περιεχόμενό τους παραμένει ασαφές.
Ως πρόσθετη εγγύηση κατά μίας νέας ρωσικής επίθεσης θεωρείται και η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Αν και η Ουκρανία έχει ήδη υποβάλει αίτηση, η ένταξη ανήκει ακόμη στο μακρινό μέλλον: ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Ουγγαρία, αντιτίθενται, ενώ υπάρχουν και σοβαρά ζητήματα με τις δημοκρατικές αρχές στη χώρα.
Είναι πιθανή η παρουσία ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία;
Η ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στο ουκρανικό έδαφος για την εγγύηση της ειρήνης είναι καταρχήν δυνατή – και έχει ήδη τεθεί στο τραπέζι από Ευρωπαίους. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν μίλησε για «δυνάμεις ασφαλείας στη θάλασσα, στον αέρα και στο έδαφος», που θα μπορούσαν να προσφέρουν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ θεωρεί ότι θα πρέπει να είναι ευρωπαϊκά στρατεύματα που θα σταλούν, ιδίως από τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία. Μετά τη σύνοδο κορυφής στην Ουάσιγκτον, είπε ότι και οι ΗΠΑ θα συμμετάσχουν σε εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά απέκλεισε την αποστολή Αμερικανών στρατιωτών στην Ουκρανία. Σε δηλώσεις του στο Fox News, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να στηρίξουν ευρωπαϊκά στρατεύματα από αέρος, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.
Τι ενστάσεις υπάρχουν;
Η αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων προσκρούει κυρίως σε λογιστικά και πολιτικά εμπόδια. Ο πρώην διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, Μπεν Χότζες, εκτίμησε ότι θα χρειάζονταν χιλιάδες Ευρωπαίοι στρατιώτες με ξεκάθαρη αποστολή, αυστηρούς κανόνες εμπλοκής και πραγματικές δυνατότητες που να σέβεται η Ρωσία· αλλιώς οι εγγυήσεις θα ήταν «κενό γράμμα».
Σύμφωνα με μελέτη του Ιδρύματος Επιστήμη και Πολιτική (Ιανουάριος), για μια «αξιόπιστη στρατιωτική διασφάλιση» θα χρειάζονταν περίπου 150.000 στρατιώτες. Ένα τέτοιο μέγεθος δύναμης είναι πρακτικά αδύνατο να το καλύψουν οι Ευρωπαίοι.
Ήδη για παράδειγμα ο γερμανικός στρατός έχει ήδη τεράστιες δυσκολίες να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ. Σήμερα διαθέτει μόλις 181.500 εν ενεργεία στρατιώτες, ενώ ο στόχος είναι 460.000 για την κρίση – και μεσοπρόθεσμα 260.000. Ο ενδεχόμενος σχηματισμός μίας ταξιαρχίας 5.000 ανδρών για την Ουκρανία θα ήταν, σύμφωνα με τον επίτροπο της γερμανικής ομοσπονδιακής Βουλής για τις Ένοπλες Δυνάμεις Χένινγκ Ότε, μια «τεράστια πρόκληση».
Ποιες πολιτικές δυσκολίες υπάρχουν;
Εκτός από τα πρακτικά προβλήματα, και πολιτικά η αποστολή ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης μοιάζει απίθανη. Η Ρωσία έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν θα δεχτεί την παρουσία στρατευμάτων του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία. Μετά τις τελευταίες συνομιλίες στην Ουάσιγκτον, η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε:
«Επαναβεβαιώνουμε τη θέση μας, απορρίπτοντας κατηγορηματικά οποιοδήποτε σενάριο ανάπτυξης στρατιωτικού σώματος στην Ουκρανία με συμμετοχή κρατών-μελών του ΝΑΤΟ», προειδοποιώντας για «ανεξέλεγκτη κλιμάκωση με απρόβλεπτες συνέπειες». Ο Λαβρόφ επέμεινε ότι η Ρωσία πρέπει να συμμετάσχει στις συζητήσεις για τις εγγυήσεις, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες χωρίς τη Μόσχα «δρόμο χωρίς έξοδο».
Στην Ευρώπη, επίσης, υπάρχουν έντονες πολιτικές αντιστάσεις.
Ποια θα μπορούσε να είναι μια εναλλακτική;
Ορισμένοι πολιτικοί παράγοντες που απορρίπτουν κατηγορηματικά οποιαδήποτε αποστολή του ΝΑΤΟ, προτείνουν αντ’ αυτού αποστολή κυανόκρανων του ΟΗΕ, στα πρότυπα της αποστολής των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο Κάνουν λόγο για μια πιθανή αποστολή παρατηρητών 30.000–40.000 στρατιωτών. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, είναι κρίσιμη η συμμετοχή της Κίνας, καθώς Ρώσοι στρατιώτες δεν θα πυροβολούσαν εναντίον Κινέζων. Μια τέτοια αποστολή θα χρειαζόταν βέβαια εντολή του ΟΗΕ με ευρεία στήριξη των μελών του Οργανισμού. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η ιδέα αυτή δεν βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων.
