Σχετικά με τις επιθέσεις στην Πόλη της Γάζα, οι IDF γνωστοποίησαν ότι αυτές έχουν ενταθεί και ότι το τελευταίο εικοσιτετράωρο έχουν εξουδετερώσει πάνω από δέκα μαχητές της Χαμάς. Στο νότιο τμήμα της Λωρίδας, δηλώνουν πως βρίσκονται επιχειρήσεις σε εξέλιξη στις περιοχές Χαν Γιούνις και Ράφα, όπου επίσης – όπως υποστηρίζουν – σκότωσαν αρκετούς αντάρτες και κατέστρεψαν υποδομές της οργάνωσης.
Το υπουργείο Υγείας, ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 34 άτομα έχουν σκοτωθεί από χθες (19/9), χωρίς να διευκρινίζει εάν είναι άμαχοι ή όχι.
Την Τετάρτη (17/9), οι IDF είχαν ανακοινώσει ότι θα άνοιγαν προσωρινά έναν διάδρομο μέσω της οδού Σαλάχ αλ Ντιν για να διευκολυνθεί η φυγή των κατοίκων της Πόλης της Γάζας προς το νότο. Ο διάδρομος θα έμενε ανοιχτός για δύο εικοσιτετράωρα, πράγμα που σημαίνει ότι από εχθές, Παρασκευή 19/9, έχει κλείσει. Μόνη διέξοδος, πια, των Παλαιστινίων είναι ο παραθαλάσσιος δρόμος Ρασίντ, όπου και συνωστίζονται – όσοι προλαβαίνουν να φύγουν – μην έχοντας άλλη επιλογή.
Βάσει του Διεθνούς Δικαίου, το Ισραήλ – όπως και κάθε επιτιθέμενος – είναι υποχρεωμένο να καλεί τους αμάχους να εκκενώσουν την περιοχή στην οποία πρόκειται να επιχειρήσει.
Η μη έγκαιρη προειδοποίηση εκκένωσης, καθώς και η μη διάκριση μεταξύ στρατιωτικών στόχων και αμάχων – η σκόπιμη, δηλαδή, επίθεση σε άμαχο πληθυσμό – συνιστά έγκλημα πολέμου. Σύμφωνα με τις βασικές αρχές του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου, ακόμη κι αν τα πλήγματα κατευθύνονται σε στρατιωτικό στόχο, θα πρέπει ο επιτιθέμενος να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα, ώστε να μην υπάρχουν υπερβολικές («δυσανάλογες», όπως ορίζεται) παράπλευρες απώλειες και να προστατευθούν επαρκώς οι άμαχοι – στην αντίθετη περίπτωση, θα πρέπει η επιχείρηση να διακοπεί· αλλιώς και αυτό θα θεωρηθεί έγκλημα πολέμου.
Όλα αυτά ορίζονται ρητά και με σαφήνεια στο άρθρο 57 του Πρωτοκόλλου Ι του 1977, το οποίο ήρθε να συμπληρώσει τη Σύμβαση της Γενεύης (1949), βάσει της οποίας ο επιτιθέμενος ήταν υποχρεωμένος να λαμβάνει μέτρα για να ελαχιστοποιούνται οι απώλειες, αλλά δεν επισημαινόταν σαφώς ότι θα ήταν αναγκασμένος και σε έγκαιρη προειδοποίηση εκκένωσης.
Το πρωτόκολλο Ι του 1977, όμως, δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας, ενώ το άρθρο 57 τελειώνει με την εξής πρόταση: «Καμία διάταξη του παρόντος Άρθρου δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως εξουσιοδοτούσα επιθέσεις κατά του άμαχου πληθυσμού, των αμάχων ή των πολιτικών αντικειμένων.»
Το ότι το Ισραήλ προειδοποίησε για την επιχείρηση στην Πόλη της Γάζας, επειδή είναι αναγκασμένο να το κάνει, εάν η ηγεσία του δεν θέλει να κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου, είναι προφανές. Το τι θα έκανε εάν δεν υπήρχε το άρθρο 57, δεν μπορεί κανείς να το προεξοφλήσει. Το αν οι λόγοι της προειδοποίησης είναι ανθρωπιστικοί ή καθαρά και μόνον διπλωματικοί, μπορούμε να το υποπτευθούμε και – σίγουρα – χωράνε πολλές ερμηνείες, αναλόγως από ποια σκοπιά βλέπει κανείς το ζήτημα.
Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, παρ’ όλα αυτά – γιατί έχει επαληθευτεί μέσα από πλήθος μαρτυριών αυτά τα δύο χρόνια του πολέμου – είναι ότι οι IDF στην πραγματικότητα δεν σταμάτησαν ποτέ να επιχειρούν, απλώς για όσες επιθέσεις ήταν μικρότερης κλίμακας και περνούσαν κάτω από τα «ραντάρ», οι προειδοποιήσεις για εκκένωση και μετακίνηση προς ασφαλές καταφύγιο ήταν από μηδαμινές έως ανύπαρκτες.
«Υπήρχε μια χαμηλότερου επιπέδου επιχειρησιακή στάση, αλλά οι επιχειρήσεις δεν σταμάτησαν ποτέ», δήλωσε ένας συνταγματάρχης του ισραηλινού στρατού στο Middle East Eye, σημειώνοντας ότι οι επιθέσεις στην Πόλη της Γάζας συνεχίζονταν για μήνες πριν από την χερσαία επίθεση που ανακοινώθηκε αυτήν την εβδομάδα.
Το ίδιο συνέβαινε και συμβαίνει σε ολόκληρο τον παλαιστινιακό θύλακα, αφού από τον Μάρτιο που το Ισραήλ ανέστειλε την προσωρινή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, οι επιθέσεις εντάθηκαν. Μάλιστα, όπως έγραφαν τότε όλα τα διεθνή Μέσα, η ισραηλινή ηγεσία είχε δηλώσει ότι οι επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων είναι μόνον η αρχή και όλες οι διαπραγματεύσεις θα γίνονται στο εξής «υπό πυρά». Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ μέσα σε μόνο ένα μήνα (τέλη Μαρτίου - τέλη Ιουνίου) περισσότεροι από 2.000 Παλαιστίνιοι έχασαν τη ζωή τους.
Τα στοιχεία που συγκεντρώνει και δίνει στη δημοσιότητα το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας δείχνουν ότι από τις 11 Αυγούστου και μετά – οπότε και το Ισραήλ εντατικοποίησε τις επιθέσεις του εν αναμονή της χερσαίας επίθεσης στην Πόλη της Γάζας – σκοτώθηκαν πάνω από 3.500 άνθρωποι σε όλο το μήκος της Λωρίδας. Τα στοιχεία που ελεγχόμενου από τη Χαμάς υπουργείου δεν μπορούν να ελεγχθούν και να διασταυρωθούν μετά από ανεξάρτητη έρευνα, όπως σημειώνουν όλοι οι ανταποκριτές στα σημειώματά τους. Ωστόσο, όσες μαρτυρίες έρχονται από την περιοχή επιβεβαιώνουν ότι οι επιχειρήσεις όχι μόνο δεν είχαν σταματήσει, αλλά οι IDF βομβάρδιζαν ακόμη και τις λεγόμενες (και αναγνωρισμένες από το ίδιο το Ισραήλ) «ανθρωπιστικές ζώνες», με την αιτιολογία ότι εκεί έβρισκαν καταφύγιο μαχητές της Χαμάς.
Στην παρούσα φάση, καθώς ο ισραηλινός στρατός καλεί τους κατοίκους της Πόλης της Γάζας να μετακινηθούν προς το νότο, τους στέλνει στην περιοχή αλ Μαουάσι που έχει χαρακτηριστεί ως «ανθρωπιστική ζώνη», διαβεβαιώνοντάς τους ότι φτάνοντας εκεί θα βρουν στέγη (σκηνές), τρόφιμα και φάρμακα. Ωστόσο, σύμφωνα με μαρτυρίες, το καμπ στο αλ Μαουάσι είναι ήδη υπερπλήρες και αδυνατεί να δεχτεί περισσότερους εκτοπισμένους. Επίσης, είναι γνωστό ότι η περιοχή είναι ήδη κατεστραμμένη, αφού έχει δεχτεί ισραηλινές επιθέσεις κατά το παρελθόν, παρά το ότι και τότε αποτελούσε «ασφαλή ζώνη».
Σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, μέχρι στιγμής περίπου 480.000 Παλαιστίνιοι (εκ του ενός εκατομμυρίου κατοίκων της πόλης) έχουν τραπεί σε φυγή. Η πολιτική προστασία της Γάζας ανέφερε χθες (19/9) ότι το νούμερο των εκτοπισμένων είναι κατά 30.000 μικρότερο και πως και οι 450.000 Παλαιστίνιοι που έχουν φύγει κινούνται προς τον νότο.
Για όσους καταφέρουν να φτάσουν στο αλ Μαουάσι, το μέλλον είναι άγνωστο. Υπάρχουν, όμως, και πολλοί που δεν πρόκειται να τα καταφέρουν, αφού ο παραθαλάσσιος οδικός άξονας έχει «μπλοκάρει» από το πλήθος των αμάχων που συρρέουν εκεί για να φύγουν, τη στιγμή που ο χρόνος δεν μετράει, απλώς, αντίστροφα, αλλά επί της ουσίας έχει τελειώσει.
Ο ανταποκριτής Ταρέκ Αμπού Αζούμ του Al Jazeera μετέδωσε εικόνες από την πόλη της Γάζας με ανθρώπους που αναγκάζονται να κατευθυνθούν δυτικά προς τον παραλιακό δρόμο, χωρίς να μπορούν να κάνουν ούτε μία στάση για ξεκούραση, λόγω των αδιάκοπων επιθέσεων που στοχεύουν στην καταστροφή κτηρίων και υποδομών.
«Η τρέχουσα στρατιωτική επιχείρηση καταστρέφει ολοσχερώς ολόκληρές γειτονιές, υπάρχουν ακόμα οικογένειες, οι οποίες έχουν παγιδευτεί κάτω από τα ερείπια των σπιτιών που έχουν γίνει στόχος, ιδιαίτερα στη γειτονιά Ταλ αλ-Χάουα», ανέφερε ο Αμπού Αζούμ, κάνοντας ρεπορτάζ από τον προσφυγικό συνοικισμό του Νουσεϊράτ στο κέντρο της Γάζας.
Παράλληλα, μεγάλο εμπόδιο αποτελεί και το κόστος μετακίνησης, το οποίο οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν να υποστηρίξουν, αφού η ενοικίαση ενός οχήματος είναι εξαιρετικά δαπανηρή. Έτσι, πολλοί αναγκάζονται να φύγουν πεζή, κουβαλώντας λίγα από τα υπάρχοντά τους στα χέρια ή σε μικρά τρέιλερ που σέρνουν οι ίδιοι ή – στην καλύτερη περίπτωση – κάποιο άλογο ή γαϊδούρι.
Ένας από τους εκτοπισμένους, ο Νιβίν Αχμέτ (50 ετών), ο οποίος έφυγε την Πέμπτη (18/9) από την Πόλη της Γάζας μαζί με την οικογένειά του, με κατεύθυνση την κεντρική πόλη Ντεϊρ ελ-Μπάλα – λέει στο AFP: «Περπατήσαμε περισσότερα από 15 χιλιόμετρα και σέρναμε τα πόδια μας από την εξάντληση. Ο μικρότερος γιός μου έκλαιγε από την κούραση. Σέρναμε εναλλάξ ένα μικρό καροτσάκι με μερικά από τα υπάρχοντά μας.»
Το 2009 υπολογίζεται ότι στα παλαιστινιακά εδάφη, κυρίως στη Δυτική Όχθη, ζούσαν περί τις 50.000 Χριστιανοί και περίπου 3.000 στη Λωρίδα της Γάζας. Το 2022 είχαν απομείνει 1.100 στη Λωρίδα, με τους περισσότερους εξ αυτών να βρίσκονται σε αστικό περιβάλλον. Σήμερα, στην Πόλη της Γάζας, δύο εκκλησιαστικά συγκροτήματα έχουν μετατραπεί σε χώρους φιλοξενίας· το ένα είναι η Ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Πορφυρίου και το άλλο η Καθολική της Αγίας Οικογένειας.
Στις εκκλησίες αυτές, εκατοντάδες Χριστιανοί έχουν βρει καταφύγιο, με τους ιερείς να δηλώνουν ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν την πόλη «όσο υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται βοήθεια».
Σχετικό ρεπορτάζ της WSJ αναφέρει ότι οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν αποφασίσει να παραμείνουν στην πόλη, επειδή είναι ηλικιωμένοι, εξαντλημένοι από τις κακουχίες και ανήμποροι να αντέξουν ένα τόσο μεγάλο ταξίδι προς το νότο.
Οι μαρτυρίες τους είναι συγκλονιστικές. «Μένουμε μέσα στην εκκλησία, κι ολόγυρα ακούγονται μόνο εκρήξεις. Είμαστε περικυκλωμένοι από όλες τις πλευρές. Όλοι είναι φοβισμένοι», λέει ο 42χρονςο και πατέρας τριών παιδιών, Έντουαρντ Άντον.
«Στον νότο θα ζούμε σε σκηνές, χωρίς νερό και τουαλέτες. Δεν υπάρχει τόπος για μας. Η πρώτη και τελευταία μας επιλογή είναι η εκκλησία», λέει η 25χρονη Νταϊάνα Μασσάντ που έχει βρει καταφύγιο στην Καθολική Εκκλησία, η οποία όμως δεν είναι ασφαλής και έχει υποστεί ζημιές από «αδέσποτα πυρά», όπως τα χαρακτήρισε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, εκφράζοντας την «βαθιά λύπη» του.
«Η ιδέα της πλήρους εισβολής και κατοχής της Γάζας μας τρομάζει όλους. Αλλά εν τέλει, τι μπορούμε να κάνουμε; Πού μπορούμε να πάμε;», λέει ο Τζόρτζ Άντον, με έναν άλλο Χριστιανό να συμπληρώνει πως θα παραμένει στην εκκλησία, παρόλο που στην ίδια εκκλησία τον Οκτώβριο του 2023 – οπότε και πάλι είχαν καταφύγει για να βρουν ασφάλεια – είχε δει τα τρία παιδιά του να σκοτώνονται μπροστά στα μάτια του από ισραηλινό πλήγμα.
Η αιτιολογική βάση της σφοδρής αυτής επιχείρησης στην Πόλη της Γάζας, σύμφωνα με τον Ισραηλινό πρόεδρο, είναι ότι μόνο έτσι θα απαλλαγεί η περιοχή από τη Χαμάς, πολλοί μαχητές της οποίας είναι «ταμπουρωμένοι» στην πόλη, κρατώντας, μάλιστα, εκεί και τους ομήρους, κατά τους ισχυρισμού του.
Ωστόσο, ένας συνταγματάρχης του ισραηλινού στρατού, που μίλησε ανώνυμα στο Middle East Eye (ΜΕΕ), δήλωσε ότι δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί πως πράγματι στην Πόλη της Γάζας υπάρχει σημαντική παρουσία της Χαμάς. Ένας άλλος στρατιωτικός αξιωματούχος που, σύμφωνα με το ΜΕΕ, συμμετείχε στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν διαθέτει ακριβείς και επαρκείς πληροφορίες για τη Χαμάς και την τοποθεσία των ομήρων.
«Είναι η Χαμάς εκεί; Είμαστε σίγουροι; Μπορεί να είναι οπουδήποτε. Είναι οι όμηροι εκεί; Δεν ξέρουμε», είπε χαρακτηριστικά.
«Για μεγάλο χρονικό διάστημα, χτενίσαμε την πόλη με χαμηλής έντασης επιθέσεις και κανάλια πληροφοριών. Στοχεύσαμε κάθε ύποπτο όχημα, κάθε άτομο. Ακόμα και αν είναι εκεί, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να πούμε ότι έχουν αποκαλυφθεί», είπε ακόμη.
Από τη Δευτέρα, η 162η και η 98η Μεραρχία αλεξιπτωτιστών του Ισραήλ προχωρούν μέσα στην πόλη συνοδευόμενες από μονάδες τεθωρακισμένων. Ωστόσο, παρά τις προηγούμενες δηλώσεις του Ισραήλ, δεν έχουν αντιμετωπίσει ακόμη έντονες συγκρούσεις με τη Χαμάς. Μέσα στις επόμενες ημέρες μία ακόμη μεραρχία – η 36η – αναμένεται να εισέλθει στην πόλη, σηματοδοτώντας περαιτέρω επέκταση της επίθεσης.
Ήδη από τον Αύγουστο, οι IDF έχουν χρησιμοποιήσει περισσότερα από 180 ρομπότ με εκρηκτικούς μηχανισμούς ή τηλεκατευθυνόμενα οχήματα, προκειμένου να καταστρέψουν την Πόλη της Γάζας.
Μετά την έφοδο του στρατού τη Δευτέρα (15/9), την ανάπτυξη μονάδων τεθωρακισμένων και την εξώθηση των κατοίκων προς το νότο, δεν υπάρχει πια αμφιβολία ότι αυτό ακριβώς είναι το ισραηλινό σχέδιο: η πλήρης καταστροφή και ερήμωσή της πόλης, καθώς και η αναγκαστική συγκέντρωση όλων των Παλαιστινίων στο νότο.
Αυτό, άλλωστε, ομολόγησε χωρίς περιστροφές και ο ακροδεξιός Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριτς, λέγοντας πως το Ισραήλ έχει επενδύσει πολλά λεφτά σ’ αυτόν τον πόλεμο, πως η Γάζα είναι «φλέβα χρυσού» για το real estate και πως αφού έχει γκρεμιστεί, το μόνο που μένει πια είναι να χτιστεί ξανά. Ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ βρίσκεται ήδη σε συνεννοήσεις με τους Αμερικανούς για το διαμοιρασμό της γης «σε ποσοστά».
Οι νέες δορυφορικές εικόνες που καταγράφουν την εκτεταμένη καταστροφή στη Γάζα είναι σοκαριστικές, καθώς φαίνεται πως ολόκληρες συνοικίες —όπως οι Ζεϊτούν, Τουφάχ, Σετζάγια και Σέιχ Ραντουάν— να έχουν κυριολεκτικά ισοπεδωθεί. Τουλάχιστον 20 πολυώροφα κτίρια φαίνεται πως έχουν καταστραφεί ολοσχερώς. Ο ισραηλινός στρατός υποστηρίζει πως οι εγκαταστάσεις αυτές λειτουργούσαν ως επιχειρησιακές βάσεις της Χαμάς για τρομοκρατική δράση.
Από την άλλη – κι ενώ έχουν ήδη εδώ και καιρό γίνει γνωστές οι βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη δημιουργία της «Ριβιέρας της Μέσης Ανατολής» – δημοσίευμα των Israel of Times υποστηρίζει τώρα ότι το σχέδιο άλλαξε και πως ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας, Τόνι Μπλερ, έχει εξουσιοδοτηθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο, όχι για να σχεδιάσει τις νέες υπερσύγχρονες «τεχνολογικές» πόλεις μετά τον εκτοπισμό των Παλαιστινίων, αλλά για να καταρτίσει μία πρόταση για τη δημιουργία της «Διεθνούς Μεταβατικής Αρχής της Γάζας» (GITA) μετά την εξόντωση της Χαμάς.
Μάλιστα, εμπλεκόμενοι στις συζητήσεις φέρονται να δήλωσαν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ότι δεν το λεγόμενο σχέδιο Trump Riviera δεν αποτελεί σχέδιο εκτοπισμού των Παλαιστινίων και πως «η Γάζα ανήκει τους κατοίκους της». Δηλώσεις, βέβαια, που έρχονται σε πλήρη σύγκρουση με προγενέστερο ρεπορτάζ της WP, σύμφωνα με το οποίο υπάρχει μέχρι και πρόβλεψη αποζημίωσης με ειδικά κουπόνια για όσους αναγκαστούν σε εκτοπισμό.
Τον Μάιο του 2024, ο Αμερικανοερβραίος ιστορικός του Ολοκαυτώματος, Ομέρ Μπάρτοφ – ο οποίος περιέγραφε αρχικά την απάντηση του Ισραήλ στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου ως «δυσανάλογη», σημειώνοντας ότι συνιστά έγκλημα πολέμου και έγκλημα κατά της ανθρωπότητα – χαρακτήρισε για πρώτη φορά την στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ ως «γενοκτονία», επικαλούμενος δηλώσεις Ισραηλινών αξιωματούχων, οι οποίες αποτελούν απόδειξη – όπως υποστήριξε – της πρόθεσης της κυβέρνησης του Ισραήλ να εξοντώσει τους Παλαιστινίους και να καταστήσει τη ζωή στη Γάζα αδύνατη.
Την Τρίτη (16/9), η Επιτροπή του ΟΗΕ, μετά από 23 μήνες έρευνας (συνεντεύξεις με θύματα, μαρτυρίες ντόπιων, ανάλυση δορυφορικών εικόνων), κατέληξε ότι οι ισραηλινές αρχές και οι ένοπλες δυνάμεις «έχουν και εξακολουθούν να έχουν γενοκτονική πρόθεση να καταστρέψουν εν όλω ή εν μέρει τους Παλαιστινίους στη Γάζα» από τον Οκτώβριο του 2023 μέχρι και σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό, απέδωσε στο Ισραήλ την ευθύνη για (α) δολοφονίες, (β) πρόκληση σοβαρών σωματικών και ψυχικών βλαβών, (γ) δημιουργία συνθηκών ζωής που οδηγούν σε εξόντωση και (δ) μέτρα που εμποδίζουν την αύξηση του πληθυσμού, δηλαδή τις γεννήσεις.
Βασική παράμετρος για να αποδειχτεί η διάπραξη γενοκτονίας είναι πως δεν αρκεί μόνον η πρόκληση εκτεταμένης βλάβης – όπως, για παράδειγμα, συμβαίνει και σε μία εθνοκάθαρση – αλλά η απόδειξη πρόθεσης για ολοκληρωτική εξόντωση. Την πρόθεση αυτή, λοιπόν, η Επιτροπή του ΟΗΕ την ανιχνεύει στις ίδιες περίπου δηλώσεις, βάσει των οποίων είχε χρησιμοποιήσει και ο Μπάρτοφ τον όρο. Δηλαδή, στη δήλωση του Νετανιάχου το 2023 πως πρόκειται για «έναν ιερό πόλεμο ολοκληρωτικής εξόντωσης»· στη δήλωση του πρώην υπουργού Άμυνας, Γιοάβ Γκαλάντ, που χαρακτήρισε τους Παλαιστινίους ως «ανθρώπινα ζώα» και έκανε λόγο για πλήρη πολιορκία της Γάζας· και στα λόγια του Ισαάκ Χέρτζογκ που στοχοποίησε όλο τον παλαιστινιακό λαό, δηλώνοντας ότι υπεύθυνος (για τον πόλεμο) είναι «ένας ολόκληρος λαός».
«Η μόνη λογική εξήγηση», κατέληξε η Επιτροπή του ΟΗΕ βασιζόμενη στις ανωτέρω δηλώσεις, είναι πως υπάρχει γενοκτονική πρόθεση. Σημειώνεται ότι η γενοκτονία, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, είναι έγκλημα πολέμου.
