Οι βασικοί λόγοι της ήττας ήταν οι ακόλουθοι:
Η αποχή εκ μέρους των ψηφοφόρων του: Παρά τη σταθερή βάση του Βίλντερς, πολλοί ψηφοφόροι του φαίνεται ότι υιοθέτησαν εκλογική τακτική «μη‑απλής» στήριξης, φοβούμενοι πως μία ψήφος στην PVV θα ήταν χαμένη λόγω κοινωνικής ή πολιτικής απομόνωσης του κόμματος. Πολλοί από τους οπαδούς του δεν τον θεωρούν υπεύθυνο για το φιάσκο της προηγούμενης κυβέρνησης, αλλά προτίμησαν άλλη επιλογή.
Απομόνωση από τις άλλες πολιτικές δυνάμεις: Η PVV του Wilders παραμένει εκτός σχεδίου κυβερνητικής συνεργασίας, καθώς όλα τα μεγάλα κόμματα δήλωσαν πως δεν επιθυμούν συνεργασία μαζί της. Αυτό στέρησε τη δυνατότητα κυβερνητικής προοπτικής – παρά το γεγονός ότι ο δεξιός λαϊκιστικός χώρος συνολικά δεν εξασθένησε. Μάλιστα αναλυτές αναφέρουν ότι το ζήτημα δεν ήταν τόσο προγραμματικές διαφορές όσο το γεγονός ότι ο Βίλντερς αγνοούσε παντελώς ότι οι αποφάσεις που παίρνονται μπορούν δεν να υλοποιηθούν με αγνόηση της γραφειοκρατίας και παρακάμψεις των διαδικασιών.
Μετατόπιση ενός μέρους της δεξιάς ψήφου προς άλλες ακροδεξιές δυνάμεις: Ενώ η PVV μειώθηκε, άλλες, ακόμη πιο ακροδεξιές ή δεξιές παρατάξεις αύξησαν τα ποσοστά τους. Με άλλα λόγια, η ήττα του Wilders δεν οφείλεται στον περιορισμό του δεξιού μπλοκ συνολικά, αλλά στον ανταγωνισμό στο εσωτερικό του.
Οι συνέπειες και το επόμενο βήμα
Η νίκη της D66 δίνει στον Ρομπ Γέτεν το «προνόμιο» να αναλάβει την πρωτοβουλία σχηματισμού κυβέρνησης. Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο των 150 εδρών απαιτείται συγκρότηση ευρείας συμμαχίας - πιθανώς τεσσάρων ή περισσότερων κομμάτων.
Για τον Βίλντερς η ήττα σημαίνει πως μένει στην αντιπολίτευση παρά τη διεργασία που προκάλεσε το καλοκαίρι, όταν είχε προκαλέσει την πτώση της τότε κυβέρνησης λόγω έντασης στο μεταναστευτικό.
Τι σημαίνουν οι τελευταίες εξελίξεις συνολικά
Η εκλογική μάχη επιβεβαιώνει ότι ακόμη και ένας πολύ λαβωμένος λαϊκιστής ηγέτης όπως ο Βίλντερς δεν είναι απόλυτα απρόσβλητος — ιδιαίτερα όταν δεν κατορθώνει να διευρύνει τη συμμαχία του ή να ξεπεράσει τον φόβο ψηφοφόρων ότι η ψήφος τους ενδέχεται να μην οδηγήσει σε κυβερνητική αλλαγή. Η D66 εκμεταλλεύτηκε αυτή τη «δύναμη της αναμονής», παίζοντας το ρόλο του αντι‑Βίλντερς, με σαφή προοδευτικό και ευρωπαϊκό προσανατολισμό – μήνυμα που φαίνεται ότι προσέλκυσε τόσο κεντρώους όσο και αναποφάσιστους.
Μεταξύ άλλων, η ήττα του Βίνερτς δεν σηματοδοτεί το τέλος του πολιτικού του ρεύματος στη χώρα, αλλά επιβάλλει νέους κανόνες παιγνιδιού: συνεργασία, ευρύτερες συμμαχίες και διεύρυνση πέρα από την «σκληρή» βάση. Και η D66 έχει πλέον τον πρώτο λόγο για να καθορίσει τον επόμενο κύκλο της ολλανδικής πολιτικής.
