Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, θέλησαν να πείσουν πως είναι απόλυτα ενωμένοι, παρά τις εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ που απείλησαν την εύθραυστη εκεχειρία στη Γάζα.
Η συνάντησή τους στο κτήμα του Τραμπ στο Mar-a-Lago τη Δευτέρα, ήταν η πέμπτη εντός του 2025 και ουσιαστικά σηματοδότησε μια δημόσια επανεκκίνηση των σχέσεων, καθώς η προσέγγιση του Ισραήλ απέναντι στη Γάζα και το Ιράν φαινόταν να έρχεται σε αντίθεση με τις διπλωματικές προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ.
Το Ισραήλ και η Χαμάς έχουν αλληλοκατηγορηθεί ότι δεν εφαρμόζουν πλήρως την πρώτη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου, γεγονός που επιβραδύνει τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να προχωρήσει στη δεύτερη φάση, η οποία επικεντρώνεται στη διάλυση της στρατιωτικής και οπλικής υποδομής στη Γάζα.
Μετά από συνάντηση αρκετών ωρών με τον Νετανιάχου, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε «τηρήσει το σχέδιο κατά 100%». Παράλληλα, προειδοποίησε το Ιράν να μην ενισχύσει το οπλικό του πρόγραμμα. Πριν από τη συνάντηση, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα ήταν ανοιχτός στη χρήση βίας από το Ισραήλ προκειμένου να αποτραπεί η ανασυγκρότηση των βαλλιστικών πυραυλικών δυνατοτήτων της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
«Μιλώντας για το Ιράν, ελπίζω να μην προσπαθούν να ξαναχτίσουν τις δυνατότητές τους», είπε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. «Γιατί αν το κάνουν, δεν θα έχουμε άλλη επιλογή από το να εξαλείψουμε πολύ γρήγορα αυτή τη συσσώρευση».
Χαμάς
Ο Τραμπ, σύμφωνα με την Washington Post, δήλωσε επίσης ότι στη Χαμάς θα δοθεί «πολύ σύντομος χρόνος για να αφοπλιστεί» και υποστήριξε, χωρίς να προσκομίσει αποδείξεις, ότι χώρες εκτός του Ισραήλ θα την «εξαλείψουν» αν η οργάνωση δεν συμμορφωθεί. Η διεθνής δύναμη που βρίσκεται στον πυρήνα του σχεδίου Τραμπ για την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας δυσκολεύεται να συγκροτηθεί, καθώς ορισμένες χώρες έχουν υπαναχωρήσει από τις δεσμεύσεις τους να αποστείλουν στρατεύματα.
Ο αφοπλισμός αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα άλυτα ζητήματα στην εφαρμογή του 20σέλιδου σχεδίου Τραμπ για τη μεταπολεμική Γάζα, το οποίο απαιτεί την αποστρατιωτικοποίηση του θύλακα και τη θέση των όπλων «εκτός χρήσης» μέσω μιας διαδικασίας με ανεξάρτητους επιτηρητές. Ωστόσο, κανένας τέτοιος μηχανισμός δεν έχει ακόμη συσταθεί.
Ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο ίδιος και ο Νετανιάχου δεν είναι ακόμη ευθυγραμμισμένοι στο ζήτημα της Δυτικής Όχθης, αλλά αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Ο Τραμπ επιδίωξε να αναδείξει τη δύναμη της προσωπικής του σχέσης με τον Νετανιάχου, αποκαλώντας τον «ήρωα» κατά την άφιξή του στο Mar-a-Lago. Όπως και άλλοι παγκόσμιοι ηγέτες που έχουν προσφέρει στον Τραμπ χρυσά στέμματα και μπαστούνια του γκολφ, ο Νετανιάχου απηύθυνε έκκληση στις επιθυμίες του προέδρου, ανακοινώνοντας ότι ο Τραμπ θα είναι ένας από τους ελάχιστους μη Ισραηλινούς που θα λάβουν την ανώτατη πολιτιστική διάκριση του κράτους: το Βραβείο Ισραήλ.
Η συνάντηση αυτή ήταν η δεύτερη διπλωματική επαφή στο «Χειμερινό Λευκό Οίκο» του Τραμπ μέσα σε δύο ημέρες, μετά τη συνάντησή του την Κυριακή με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι επισκέψεις ηγετών στο ιδιωτικό κλαμπ του Τραμπ στη Φλόριντα κατά την εορταστική περίοδο αναδεικνύουν το πόσο βασίζονται οι ειρηνευτικές του προσπάθειες στη διπλωματία μεταξύ ηγετών, ακόμη κι όταν βασικές συγκρούσεις αποδεικνύονται ανθεκτικές σε γρήγορες λύσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συναντήθηκε με τον Νετανιάχου στη Φλόριντα τη Δευτέρα πριν από τη συνάντησή του με τον Τραμπ, όπως και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι διαφορές πολιτικής ήρθαν δημόσια στην επιφάνεια όταν ο Τραμπ προειδοποίησε το Ισραήλ να μην κάνει τίποτα «που θα παρεμποδίσει την εξέλιξη της Συρίας σε ένα ευημερούν κράτος», μετά από ενέργειες του ισραηλινού στρατού εντός της χώρας με στόχο τη διαμόρφωση του μετα-Άσαντ τοπίου υπό τον νέο πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σαράα. Στον Λίβανο, το Ισραήλ έχει πλήξει επανειλημμένα στόχους της Χεζμπολάχ, απαιτώντας παράλληλα τον αφοπλισμό της οργάνωσης σύμφωνα με την εκεχειρία που μεσολάβησαν οι ΗΠΑ, απειλώντας να πυροδοτήσει περιφερειακή σύγκρουση παρά τις υποσχέσεις του Τραμπ για διαρκή ειρήνη.
Ο Νετανιάχου δήλωσε σε ανακοίνωσή του την περασμένη εβδομάδα ότι η ατζέντα με τον Τραμπ θα περιλαμβάνει την αντιμετώπιση του Ιράν και των περιφερειακών του συμμάχων — ζήτημα στο οποίο η ισραηλινή και η αμερικανική θέση «δεν έχει αλλάξει».
Ο Νταν Ντίκερ, πρόεδρος του Κέντρου Ασφάλειας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Ιερουσαλήμ, ο οποίος βρίσκεται σε επαφή με μέλη της κυβέρνησης Νετανιάχου και της κυβέρνησης Τραμπ, δήλωσε ότι η συνάντηση θα επιδιώξει να χαράξει την πορεία της μελλοντικής αμερικανοϊσραηλινής στρατιωτικής συνεργασίας, από τη διεύρυνση της επιχειρησιακής ελευθερίας κατά του Ιράν έως βαθύτερο συντονισμό στα ενεργά μέτωπα του Ισραήλ σε Γάζα, Λίβανο και Συρία.
Δίλημμα ασφάλειας
«Το Ισραήλ βρίσκεται ξανά σε αυτή την κρίσιμη στιγμή, όπου έχουμε αυτό το δίλημμα ασφάλειας που μπλοκάρει το πρόγραμμα του Τραμπ με εταίρο τη Σαουδική Αραβία» για μια πιο σταθερή Μέση Ανατολή, είπε ο Ντίκερ. «Ο πρόεδρος Τραμπ είναι μεγάλος φίλος του Ισραήλ. Αλλά είναι ανυπόμονος. Ο Νετανιάχου θα πρέπει να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Θα πρέπει να πείσει τον πρόεδρο ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένοι στους στόχους τους, αλλά τα χρονοδιαγράμματα διαφέρουν».
Η συνάντηση πραγματοποιείται ενώ οι σκληρές χειμερινές καιρικές συνθήκες έχουν επιδεινώσει την απόγνωση στη Γάζα. Η Χαμάς έχει κατηγορήσει το Ισραήλ ότι δεν εφαρμόζει πλήρως την Πρώτη Φάση της συμφωνίας, παρεμποδίζοντας την προβλεπόμενη αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στον θύλακα. Το Ισραήλ κατηγορεί τη Χαμάς ότι εξαπολύει επιθέσεις κατά των εναπομεινάντων στρατευμάτων του και ότι αρνείται να παραδώσει τη σορό του τελευταίου ομήρου που κρατείται στη Γάζα.
Η αρχική φάση της ειρηνευτικής συμφωνίας οδήγησε στην απελευθέρωση ομήρων και κρατουμένων και στην αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας. Το Ισραήλ συνέχισε τις συχνές επιθέσεις κατά στόχων της Χαμάς παρά την εκεχειρία. Αφού οι ισραηλινές δυνάμεις σκότωσαν τον διοικητή της Χαμάς Ράεντ Σαάντ στη Γάζα στις 13 Δεκεμβρίου, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι «εξετάζει» αν το Ισραήλ παραβίασε τη συμφωνία.
Δύσκολες συνθήκες στη Γάζα
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αναφέρει ότι «σημαντικοί περιορισμοί και εμπόδια» εξακολουθούν να δυσχεραίνουν τις ανθρωπιστικές επιχειρήσεις στη Γάζα. Οι περισσότεροι κάτοικοι της Γάζας έχουν εκτοπιστεί από τον πόλεμο και καταφεύγουν σε σκηνές ή πρόχειρες κατασκευές. Μια σφοδρή καταιγίδα τον Δεκέμβριο κατέστρεψε ή προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε 42.000 σκηνές μέσα σε μία εβδομάδα, δήλωσε ο Φιλίπ Λαζαρινί, επικεφαλής της UNRWA. Τα νερά της βροχής αναμείχθηκαν με λύματα, πλημμυρίζοντας τους δρόμους και αυξάνοντας τις ανησυχίες για εξάπλωση ασθενειών. Καταρρεύσεις κτιρίων προκάλεσαν επιπλέον θανάτους, ενώ άλλοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών. Ένα βρέφος δύο μηνών πέθανε από έκθεση στο κρύο τη Δευτέρα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας.
Στο μεταξύ, η σορός ενός Ισραηλινού ομήρου — του Ραν Γκβίλι, 24χρονου αστυνομικού που σκοτώθηκε στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 — δεν έχει ακόμη επιστραφεί από τη Γάζα. Ο Νετανιάχου συναντήθηκε με τους γονείς του Γκβίλι αμέσως μετά την άφιξή του στις ΗΠΑ την Κυριακή, διαβεβαιώνοντάς τους ότι «καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιστραφεί ο ηρωικός τους γιος για εβραϊκή ταφή», σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι γονείς του Γκβίλι βρίσκονταν στο Mar-a-Lago.
«Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να επιστραφεί η σορός του», είπε ο Τραμπ. «Και οι γονείς μόλις είπαν: “Ελπίζουμε να είναι ζωντανός”. Και τους απάντησα: “Μου αρέσει που σκέφτεστε έτσι”».
Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελατί δήλωσε ότι η επιστροφή της σορού δεν θα πρέπει να καθυστερήσει τη Δεύτερη Φάση της συμφωνίας, καθώς καταβάλλονται «εντατικές προσπάθειες» στο πεδίο για τον εντοπισμό της μέσα στα ερείπια και στους χιλιάδες τόνους μη εκραγέντων πυρομαχικών.
«Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την καθυστέρηση της ανακοίνωσης ή της έναρξης της δεύτερης φάσης του σχεδίου ειρήνης του προέδρου Τραμπ για τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη», δήλωσε σε συνέντευξή του στο αιγυπτιακό κανάλι MBC Masr την Κυριακή. «Η ώρα έχει έρθει».
Τα βασικά στοιχεία της δεύτερης φάσης περιλαμβάνουν ένα Εποπτικό Συμβούλιο Ειρήνης, μια επιτροπή Παλαιστινίων τεχνοκρατών για τη διακυβέρνηση των εσωτερικών υποθέσεων της Γάζας και μια Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης για την εν μέρει επίβλεψη της αποστρατιωτικοποίησης της Χαμάς.
Ο Αμπντελατί δήλωσε ότι ελπίζει να δει μια «σαφή και αποφασιστική» στάση υπέρ της εφαρμογής από τον Λευκό Οίκο στη συνάντηση της Δευτέρας. Μια συνάντηση μεταξύ Αμερικανών, Αιγυπτίων, Καταριανών και Τούρκων αξιωματούχων στο Μαϊάμι νωρίτερα αυτόν τον μήνα έδειξε «υψηλό επίπεδο σοβαρότητας» από πλευράς ΗΠΑ, είπε, αλλά από την πλευρά του Ισραήλ η δυναμική έχει καθυστερήσει.
«Υπάρχει έλλειψη βούλησης και έλλειψη σοβαρότητας στην προώθηση της εφαρμογής όλων των υποχρεώσεων», πρόσθεσε.
