Ρωσία και Ιράν διατηρούσαν μια στρατηγική συνεργασία, στο πλαίσιο του αντιδυτικού μπλοκ. Σε αυτήν δεν υπάρχει μεν πρόβλεψη για κάποια υποχρέωση αμυντικής συμπαράστασης, ωστόσο η συνεργασία είχε μια έντονη στρατιωτική χροιά, αν λάβει κανείς υπόψη ότι στρατιωτικό υλικό που χρησιμοποιούσαν οι Ρώσοι στο μέτωπο στην Ουκρανία κατασκευαζόταν στο Ιράν.

Προφανώς οι τελευταίες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ δεν αρέσουν στον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν. Σε επιστολή του προς τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τον θάνατο του αυταρχικού ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ως «κυνική δολοφονία» και την επέμβαση των ΗΠΑ στη χώρα ως παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, προκαλώντας τα ειρωνικά σχόλια όσων τον κατηγορούν για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία.

Στάση αυτοσυγκράτησης

Μέχρι στιγμής, η Μόσχα τηρεί στάση αναμονής και αυτοσυγκράτησης αναφορικά με το μέλλον του Ιράν. Και έχει αρκετούς λόγους να το κάνει. Το Ιράν αποτελούσε για τη Ρωσία έναν πολύτιμο εταίρο όσον αφορά τις προμήθειες για το μέτωπο στην Ουκρανία, ωστόσο το τελευταίο διάστημα έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από αυτές, έχοντας αυξήσει την εγχώρια παραγωγή. Ταυτόχρονα, ο πλέον σημαντικός προμηθευτής είναι η Βόρεια Κορέα. Επιπλέον, στο Κρεμλίνο γνωρίζουν ότι το καθεστώς στη σημερινή του μορφή δεν δείχνει βιώσιμο, λαμβάνοντας υπόψη τις μεγάλες πορείες εναντίον του στις αρχές του έτους.

Εκτός αυτού, οι Αμερικανοί δεν δείχνουν να έχουν κανένα ουσιαστικό σχέδιο για το μέλλον της χώρας του Περσικού Κόλπου. Στη Μόσχα γνωρίζουν ότι, σε περίπτωση που προκληθούν εμφύλιες συρράξεις και δεν διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση από το ένα καθεστώς στο επόμενο, θα προκληθεί μεγάλο προσφυγικό κύμα από τη χώρα που απαριθμεί περίπου 90 εκατ. κατοίκους. Αυτοί οι άνθρωποι θα κινηθούν προφανώς προς την Ευρώπη, η οποία θα εγκλωβιστεί πιθανότατα για μια ακόμη φορά στην εσωστρέφεια με αφορμή τη διαχείριση των νέων προσφυγικών ροών.

Αξίζει ακόμη να σημειωθεί ότι το ρεπορτάζ της Washington Post ότι η Ρωσία παρέχει στο Ιράν πληροφορίες για να στοχεύσει αμερικανικούς στόχους δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής κάποια δημόσια αντίδραση του Λευκού Οίκου.

Επιπλέον, η Ρωσία ευνοείται από τη ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου, η οποία δίνει μια σημαντική «ανάσα» στην ζημιωμένη οικονομία της και άρα στη χρηματοδότηση του μετώπου στην Ουκρανία. Τα νέα αυτά δεδομένα αναγκάζουν αρκετά κράτη να στραφούν ξανά προς το ρωσικό πετρέλαιο. Ήδη στη Νορβηγία – που δεν είναι μέλος της ΕΕ – γίνονται τέτοιες σκέψεις, ενώ οι φιλικά διακείμενες προς τη Ρωσία Ουγγαρία και Σλοβακία δεν αποκλείεται να βρουν νέους συμμάχους στην απαίτησή τους για επαναφορά των ενεργειακών ροών από τη Ρωσία προς την υπόλοιπη Ευρώπη.

Σε δύσκολη θέση το Κίεβο

Από εκεί και πέρα, ο πόλεμος στο Ιράν είναι μια κακή είδηση για την Ουκρανία, η οποία εξακολουθεί να δέχεται ηχηρές αμερικανικές πιέσεις για επίτευξη εκεχειρίας με τη Ρωσία, ακόμη και με νέα παράδοση εδαφών. Κι αυτό επειδή ο Τραμπ δεν θέλει να πάει στις ενδιάμεσες εκλογές με δύο ενεργά πολεμικά μέτωπα, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δίνει προτεραιότητα στην κόντρα με το Ιράν. Αναλυτές βλέπουν κατά βάση αυξημένη πιθανότητα για επίτευξη εκεχειρίας, η οποία θα είναι, σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις, εις βάρος του Κιέβου. Ορισμένες πληροφορίες διεθνών μέσων άνουν λόγο για ένα άτυπο deadline μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού. Ο τρόπος με τον οποίο θα επιτευχθεί αυτό, δεδομένου του μεγάλου αριθμού ανοιχτών ερωτημάτων και της ισχνής πιθανότητας απευθείας συνάντησης Πούτιν–Ζελένσκι για την επικύρωσή της, παραμένει ανοιχτός.

Ο Πούτιν δεν σκοπεύει να προβοκάρει τον Τραμπ

Η στάση αυτή του Τραμπ είναι και ο λόγος που ο Πούτιν τηρεί μέχρι στιγμής στάση αναμονής. Κατανοεί ότι, σε περίπτωση που «τζαρτζαριστεί» με τον Αμερικανό ομόλογό του λόγω Ιράν, ενδέχεται να χάσει την ευνοϊκή θέση που έχει στο ζήτημα της Ουκρανίας. Εκτιμά επίσης – και πιθανότατα ορθώς – ότι ο χρόνος κυλά υπέρ του.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν επίσης ανήσυχοι για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν αυτές στην Ουκρανία. Εξάλλου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε δημόσια για τον κίνδυνο έλλειψης του συστήματος αεράμυνας Patriot λόγω χρήσης του στη Μέση Ανατολή. Παρ’ όλα αυτά, δέχτηκε να διαθέσει την τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει η Ουκρανία σε τέσσερα έτη πολέμου σε φιλικά προσκείμενα προς τις ΗΠΑ κράτη στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, θεωρείται αμφίβολο αν αυτή η κίνηση καλής θέλησης θα ωθήσει τον Τραμπ να στηρίξει ουσιαστικά το Κίεβο.

Το γεωπολιτικό κόστος της Ρωσίας

Παρόλα αυτά, οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών επιβεβαιώνουν μια μεγάλη μετάβαση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, η οποία ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, με τις αλλαγές να είναι σαρωτικές. Οι δορυφόροι του Ιράν είναι αποδυναμωμένοι, το καθεστώς του Άσαντ στη Συρία, που υποστηριζόταν από τη Ρωσία, αποτελεί παρελθόν και πλέον η Μόσχα φαίνεται αδύναμη να στηρίξει το αυταρχικό θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, καθώς έχει ρίξει όλο το γεωπολιτικό της βάρος στην Ουκρανία. Ακόμη κι αν βγει κερδισμένη εν τέλει εκεί η Μόσχα, θα έχει απωλέσει την επιρροή της στη Μέση Ανατολή, επιβεβαιώνοντας άθελά της την πεποίθηση του πρώην Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα ότι η Ρωσία δεν αποτελεί παγκόσμια δύναμη αλλά περιφερειακή – μια εκτίμηση που κάποτε είχε προκαλέσει την οργή του Πούτιν.

Αν μη τι άλλο, το κόστος της εισβολής στην Ουκρανία αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερο από αυτό που υπολόγιζε αρχικά το Κρεμλίνο…