Υπενθυμίζεται ότι νωρίτερα ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση της Τεχεράνης για τερματισμό των εχθροπραξιών εντός 30 ημερών μέσω τριφασικού σχεδίου. Η ιρανική πρόταση, που διαβιβάστηκε μέσω Πακιστάν, προέβλεπε άρση κυρώσεων, τερματισμό ναυτικού αποκλεισμού, αποχώρηση στρατευμάτων και παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων, περιλαμβανομένων αυτών του Ισραήλ στον Λίβανο.

Παρά την απόρριψη, η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται, ενώ προχωρά σε σχέδιο επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, με στόχο τη διευκόλυνση εγκλωβισμένων εμπορικών πλοίων. Σύμφωνα με αναλύσεις, η αμερικανική στρατηγική βασίζεται στην ενίσχυση της επιτήρησης και της παρουσίας, χωρίς άμεση συνοδεία πλοίων, επιχειρώντας να δημιουργήσει αίσθημα ασφάλειας χωρίς επιθετικές κινήσεις. Την ίδια ώρα, η CENTCOM προαναγγέλλει σημαντική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή.

Η Τεχεράνη αντιδρά έντονα, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας. Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από αναφορές για πλήγμα σε δεξαμενόπλοιο κοντά στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χωρίς θύματα, εντείνοντας την ανησυχία για νέα κλιμάκωση.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ –ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά «περάσματα» παγκοσμίως– έχει προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται, οι μεταφορές δυσχεραίνονται και οι ευρωπαϊκές οικονομίες δέχονται ισχυρές πιέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλα οικονομικά και ναυτιλιακά συμφέροντα εντός της Ευρώπης ωθούν προς άμεση εξεύρεση λύσης.

Παράλληλα, η απομάκρυνση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από βάσεις στη Γερμανία εκλαμβάνεται ως ένδειξη του βαθύτερου ρήγματος. Οι δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος επέκρινε ανοιχτά τους χειρισμούς της Ουάσινγκτον κάνοντας λόγο για «ταπείνωση των ΗΠΑ από το Ιράν» στο πλαίσιο επίσκεψής του σε... σχολείο, επιβάρυναν περαιτέρω το κλίμα.

Οικονομία, Ουκρανία και γεωπολιτικές αλληλεπιδράσεις

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ευρώπη δύσκολα θα παραμείνει εκτός εξελίξεων στο Ορμούζ, όχι μόνο λόγω οικονομικών επιπτώσεων αλλά και λόγω ευρύτερων ζητημάτων ασφάλειας. Η κρίση συνδέεται άμεσα και με τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς η αμερικανική προσοχή μετατοπίζεται προς τη Μέση Ανατολή.

Αυτό έχει ήδη επιπτώσεις στο Κίεβο, με κρίσιμα αμυντικά συστήματα –όπως οι Patriot– να ανακατευθύνονται για την προστασία αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή. Η καθυστέρηση στην ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ Μόσχας και Κιέβου επιβαρύνει κυρίως την ουκρανική πλευρά.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση περί στρατηγικής αυτονομίας. Ωστόσο, η εξάρτηση από τις ΗΠΑ παραμένει έντονη, τόσο σε επίπεδο εξοπλισμών όσο και πληροφοριών, περιορίζοντας τα περιθώρια άμεσης αυτόνομης δράσης.

Τεταμένη κατάσταση στο Ορμούζ

Το κλίμα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εκρηκτικό. Παρά τις διαψεύσεις της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM) περί πλήγματος σε πλοία, η ένταση κλιμακώνεται επικίνδυνα.

Δύο αμερικανικά εμπορικά πλοία διέσχισαν το στενό με ασφάλεια, ωστόσο το Ιράν επιμένει ότι η περιοχή παραμένει «κλειστή», εκδίδοντας αυστηρές προειδοποιήσεις. Οι Φρουροί της Επανάστασης ξεκαθάρισαν ότι οποιαδήποτε μη εξουσιοδοτημένη διέλευση μπορεί να οδηγήσει σε στρατιωτικό πλήγμα.

Από εκεί και ύστερα , δημοσιοποίηση νέου χάρτη από την Τεχεράνη, που αποτυπώνει τις περιοχές ελέγχου που διεκδικεί, προσθέτει ακόμη μία διάσταση στην κρίση, εντείνοντας την αβεβαιότητα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

{https://exchange.glomex.com/video/v-di9zsw9i2xld?integrationId=eexbs1jkg0kofln}

Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα δεν πρέπει να εμποδίζεται

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται έτοιμοι να αναλάβουν ρόλο, έστω και υπό προϋποθέσεις. Αυτό φάνηκε κατά τη διάρκεια της συνάντησης των ΥΠΕΞ Ελλάδας και Γερμανίας στην Αθήνα τη Δευτέρα (4/5).

Ο Έλληνας ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε σαφές μήνυμα υπέρ της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά:
«Η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας είναι πλήγμα για ολόκληρη την ανθρωπότητα», υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα θα συμβάλει ενεργά σε κάθε διεθνή πρωτοβουλία.

Από την πλευρά του, ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ τόνισε την ανάγκη αποκλιμάκωσης και πίεσε το Ιράν να επιστρέψει σε διαπραγματεύσεις:
«Δεν υπάρχει καμία βάση για το μπλοκάρισμα του Ορμούζ – είναι ώρα για συμφωνία και αποκλιμάκωση».

Στην ίδια γραμμή, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη οφείλει να είναι παρούσα την «επόμενη ημέρα» μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, συμβάλλοντας στη σταθερότητα της περιοχής.

Το ανοιχτό ζήτημα του Διεθνούς Δικαίου

Παρά τη διάθεση εμπλοκής, ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει: με ποια νομική βάση θα κινηθούν οι Ευρωπαίοι; Η συμμετοχή σε αποστολή στην περιοχή προϋποθέτει σαφή νομιμοποίηση, ιδανικά μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ωστόσο, η παρουσία Ρωσίας και Κίνας ως μόνιμων μελών καθιστά αβέβαιη μια τέτοια εξέλιξη. Το ενδεχόμενο παράκαμψης του ΟΗΕ επαναφέρει φόβους για περαιτέρω αποδυνάμωση του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο έχει ήδη δοκιμαστεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια.

Σε αυτό το εύθραυστο περιβάλλον, η Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε οικονομικά συμφέροντα, γεωπολιτικές πιέσεις και θεσμικές αρχές, σε μια κρίση που απειλεί να επανακαθορίσει τις παγκόσμιες ισορροπίες.

{https://exchange.glomex.com/video/v-di9y0z1adw8x?integrationId=eexbs1jkg0kofln}