Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, η στρατηγική αντιμετώπισης του φαινομένου βασίζεται σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο παρεμβάσεων. Αυτό περιλαμβάνει την επιστημονική παρακολούθηση της εξάπλωσης του είδους, την καταγραφή των αλιευμάτων, τον εντοπισμό περιοχών όπου συγκεντρώνεται και αναπαράγεται, τη συνεργασία με ερευνητικούς φορείς, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, καθώς και τη διαμόρφωση ασφαλών διαδικασιών διαχείρισης της βιομάζας που θα προκύπτει από τις συλλήψεις.
Παράλληλα, εξετάζεται η αξιοποίηση της εμπειρίας άλλων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, με έμφαση στην Κύπρο, όπου έχει εφαρμοστεί πρόγραμμα ελεγχόμενης αλίευσης και συλλογής λαγοκέφαλων. Η εμπειρία αυτή δείχνει ότι η στοχευμένη απομάκρυνση του είδους μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της πίεσης που ασκεί στα θαλάσσια οικοσυστήματα και στην ανακούφιση των επαγγελματιών αλιέων, χωρίς ωστόσο να αποτελεί από μόνη της οριστική λύση.
Όπως επισημαίνεται από την πλευρά του υπουργείου, ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί απλώς ένα αλιευτικό ζήτημα, αλλά ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα που επηρεάζει το εισόδημα των αλιέων, τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, αλλά και τη δημόσια υγεία. Για το λόγο αυτό, η αντιμετώπισή του απαιτεί συντονισμένες και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, με συνεχή παρακολούθηση και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Η πιλοτική δράση αναμένεται να χρηματοδοτηθεί μέσω του Προγράμματος Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα (ΠΑΛΥΘ), ενώ το σχετικό σχέδιο έχει ήδη αποσταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για διαπραγμάτευση και έγκριση.
Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά του εν λόγω ψαριού, ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) αποτελεί παράδειγμα ξενικού χωροκατακτητικού είδους που έχει εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο. Προέρχεται από τον Ινδικό και τον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό και εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, στο πλαίσιο της λεγόμενης λεσσεψιανής μετανάστευσης.
Ιστορικά, στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2005 και έκτοτε η παρουσία του έχει επεκταθεί σημαντικά, κυρίως στο Αιγαίο, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη. Η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλάσσιων υδάτων, η απουσία φυσικών θηρευτών και η υψηλή αναπαραγωγική του ικανότητα θεωρούνται βασικοί παράγοντες που ευνοούν την εξάπλωσή του.
Πρόκειται για ιδιαίτερα ανθεκτικό και προσαρμοστικό είδος, σαρκοφάγο και ευκαιριακό θηρευτή, που τρέφεται με ψάρια, καρκινοειδή όπως καβούρια και γαρίδες, καθώς και κεφαλόποδα όπως χταπόδια και σουπιές. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί ακόμη και κανιβαλισμός.
Επισημαίνεται ότι η παρουσία του έχει σημαντικές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς επηρεάζει πληθυσμούς άλλων ειδών και διαταράσσει την ισορροπία της τροφικής αλυσίδας. Παράλληλα, προκαλεί σοβαρές ζημιές στην επαγγελματική αλιεία, καταστρέφοντας δίχτυα, παραγάδια και άλλα αλιευτικά εργαλεία με τα ισχυρά του δόντια, ενώ συχνά καταστρέφει και τα ήδη αλιευμένα ψάρια.
Οι απώλειες αυτές οδηγούν σε αυξημένο κόστος και μείωση του εισοδήματος των αλιέων, ιδιαίτερα σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές όπου η αλιεία αποτελεί βασική οικονομική δραστηριότητα.
Οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία
Πέρα από τις περιβαλλοντικές και οικονομικές επιπτώσεις, ο λαγοκέφαλος συνιστά σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, καθώς περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη που δεν εξουδετερώνεται ούτε με το μαγείρεμα ούτε με την κατάψυξη. Για το λόγο αυτό, η κατανάλωσή του απαγορεύεται αυστηρά.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενημέρωση των πολιτών, των επαγγελματιών του τουρισμού και των αλιευτικών κοινοτήτων, καθώς η πρόληψη και η αποφυγή κατανάλωσης του είδους αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της συνολικής στρατηγικής.
«Το μήνυμα είναι σαφές: ο λαγοκέφαλος δεν καταναλώνεται. Δεν καθαρίζεται, δεν μαγειρεύεται και δεν διατίθεται στην αγορά. Η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Ταυτόχρονα, πρέπει να στηρίξουμε τους επαγγελματίες αλιείς που αντιμετωπίζουν σημαντικές ζημιές από ένα χωροκατακτητικό είδος που αλλάζει τα δεδομένα στις θάλασσές μας», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Όπως τονίζεται, η αποτελεσματική διαχείριση του προβλήματος προϋποθέτει τη συστηματική συλλογή δεδομένων και τη στενή συνεργασία επιστημονικής κοινότητας, αλιέων και Πολιτείας.
«Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε ένα εισβολικό είδος χωρίς επαρκή στοιχεία. Χρειάζεται να γνωρίζουμε την κατανομή του, τις περιόδους έξαρσης, την αποτελεσματικότητα των αλιευτικών εργαλείων και τις περιοχές προτεραιότητας. Η επιστήμη, η πολιτεία και οι αλιείς πρέπει να λειτουργήσουν από κοινού, ώστε να περάσουμε από τη διαπίστωση του προβλήματος σε μια ουσιαστική και τεκμηριωμένη διαχείριση», υπογραμμίζεται.
Τέλος, οι αρμόδιες υπηρεσίες επισημαίνουν ότι η διαχείριση των ποσοτήτων που ενδέχεται να συλλεχθούν στο πλαίσιο της πιλοτικής δράσης απαιτεί ειδικές διαδικασίες, λόγω της τοξικότητας του είδους. Οι διαδικασίες αυτές αφορούν την ασφαλή συγκέντρωση, μεταφορά, αποθήκευση και τελική καταστροφή της βιομάζας, με τρόπο που να διασφαλίζει τόσο τη δημόσια υγεία όσο και την προστασία του περιβάλλοντος.
{https://exchange.glomex.com/video/v-dje22riow5z5?integrationId=eexbs1jkg0kofln}
