Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τα συγκεκριμένα έσοδα να δεσμεύονται αποκλειστικά για έργα ναυτιλιακής απανθρακοποίησης και να μην “χάνονται” μέσα στους γενικούς κρατικούς προϋπολογισμούς ή στον ανταγωνισμό με άλλους κλάδους της οικονομίας.

Οι νέοι κανόνες αναμένεται να παρουσιαστούν τον επόμενο μήνα, στο πλαίσιο της υπό διαμόρφωση EU Industrial Maritime Strategy, με την Κομισιόν να επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τα κράτη-μέλη θα κατευθύνουν τα χρήματα σε επενδύσεις σχετικές με τη μείωση εκπομπών στη ναυτιλία.

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία νέων μηχανισμών χρηματοδότησης, αλλά και τη συγκρότηση ειδικής taskforce της βιομηχανίας, ώστε να υπάρχει πιο σφιχτός έλεγχος και συγκεκριμένος προσανατολισμός των πόρων.

Σε προσχέδιο του στρατηγικού κειμένου που έχει διαμορφωθεί, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αν η ναυτιλία αναγκαστεί να διεκδικεί χρηματοδότηση επί ίσοις όροις με άλλους τομείς, το αποτέλεσμα θα είναι προβλέψιμο καθώς οι ναυτιλιακές επενδύσεις θα λάβουν περιορισμένο μερίδιο. Με άλλα λόγια, η Κομισιόν παραδέχεται ότι η «ελεύθερη αγορά» κονδυλίων δεν λειτουργεί υπέρ της ναυτιλίας, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου ενεργοβόρες βιομηχανίες, μεταφορές και εθνικές προτεραιότητες ανταγωνίζονται για το ίδιο χρηματοδοτικό καλάθι.

Γι’ αυτό, η κατεύθυνση που προωθείται είναι σαφής. Απαιτούνται ειδικοί, αποκλειστικά ναυτιλιακοί μηχανισμοί, ώστε οι πόροι που παράγει το ETS από τη ναυτιλία να επιστρέφουν στον ίδιο τον κλάδο και να μεταφράζονται σε επενδύσεις που θα επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση.

Στο υπόβαθρο βρίσκεται μια κεντρική πολιτική παραδοχή, ότι χωρίς στοχευμένη χρηματοδότηση, η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας κινδυνεύει να μείνει σε επίπεδο υποχρεώσεων και κόστους, χωρίς αντίστοιχα εργαλεία εφαρμογής.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να απαντήσει σε μια πάγια ανησυχία της αγοράς, ότι η ένταξη της ναυτιλίας στο ETS μετατρέπει τον κλάδο σε “χρηματοδότη” της ευρωπαϊκής πράσινης πολιτικής χωρίς εγγυήσεις ανταποδοτικότητας. Η προωθούμενη «δέσμευση» των εσόδων επιχειρεί να αλλάξει αυτή την εικόνα και να φτιάξει έναν πιο καθαρό κύκλο: έσοδα από τη ναυτιλία, επενδύσεις στη ναυτιλία.

Το κρίσιμο πλέον δεν είναι η διακήρυξη, αλλά το περιεχόμενο και οι δικλίδες. Δηλαδή ποια έργα θα θεωρούνται επιλέξιμα, ποιοι θα διαχειρίζονται τα κονδύλια, πώς θα αποτρέπεται η απορρόφησή τους σε άλλες χρήσεις, και κυρίως αν η χρηματοδότηση θα είναι αρκετά πρακτική για να στηρίξει λύσεις που βρίσκονται στο τραπέζι, όπως νέες τεχνολογίες, καύσιμα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, αναβαθμίσεις στόλου και υποδομές.