Η συνεχιζόμενη αύξηση της θερμοκρασίας ενδέχεται να πυροδοτήσει «σημεία καμπής» στο κλίμα, οδηγώντας σε αλυσιδωτές αντιδράσεις που θα μπορούσαν να εγκλωβίσουν τη Γη σε μια κατάσταση «θερμοκηπίου». Σε αυτό το σενάριο, οι συνθήκες θα είναι πολύ πιο ακραίες από την αναμενόμενη άνοδο 2-3°C, καταστρέφοντας το ήπιο κλίμα των τελευταίων 11.000 ετών που επέτρεψε την ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού.
Με την παγκόσμια θερμοκρασία ήδη αυξημένη κατά 1,3°C, τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν ήδη κοστίσει ζωές και υποδομές σε όλο τον κόσμο. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι με αύξηση 3-4°C, η οικονομία και η κοινωνία δεν θα λειτουργούν όπως σήμερα, ενώ μια πλήρης κατάσταση «Γης–θερμοκηπίου» θα ήταν καταστροφική.
Οι περισσότεροι πολίτες και πολιτικοί δεν συνειδητοποιούν τον ορατό κίνδυνο υπέρβασης του σημείου χωρίς επιστροφή. Παρότι η μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων αποτελεί μεγάλη πρόκληση, η δυνατότητα αλλαγής πορείας θα είναι πολύ δύσκολη εάν η Γη εισέλθει σε τροχιά «θερμοκηπίου», ακόμα και αν οι εκπομπές μειωθούν αργότερα δραστικά.
Ο δρ Κρίστοφερ Γουλφ, ερευνητής στο Terrestrial Ecosystems Research Associates, τονίζει ότι η πρόληψη είναι ζωτικής σημασίας, καθώς είναι αδύνατο να προβλεφθεί πότε θα ενεργοποιηθούν τα κλιματικά σημεία καμπής. Μαζί με τους καθηγητές Γιόχαν Ροκστρόμ και Χανς Γιοάχιμ Σέλνχουμπερ, επισημαίνει ότι η υπέρβαση ακόμη και ενός ορίου μπορεί να εγκλωβίσει τη Γη σε πορεία «θερμοκηπίου».
Οι παγκόσμιες θερμοκρασίες μπορεί ήδη να είναι οι υψηλότερες των τελευταίων 125.000 ετών, ενώ τα επίπεδα CO₂ ενδέχεται να βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων δύο εκατομμυρίων ετών. Ο καθηγητής Τιμ Λέντον προσθέτει ότι ακόμη και χωρίς πλήρη είσοδο σε «Γη–θερμοκήπιο», η αύξηση κατά 3°C θα προκαλέσει σοβαρούς κινδύνους για την ανθρωπότητα.
Η έκθεση στο περιοδικό One Earth συνοψίζει πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα για 16 κρίσιμα «στοιχεία καμπής», όπως οι πάγοι Γροιλανδίας και Ανταρκτικής, οι ορεινοί παγετώνες, ο πολικός θαλάσσιος πάγος, τα υπο-αρκτικά δάση, το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος, το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία (AMOC).
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, κάποια από αυτά τα στοιχεία, όπως οι πάγοι της Γροιλανδίας και της Δυτικής Ανταρκτικής, έχουν ήδη ξεπεράσει τα κρίσιμα όρια, ενώ άλλα – όπως οι ορεινοί παγετώνες, το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος και ο Αμαζόνιος – βρίσκονται στο κατώφλι.
Ο καθηγητής Γουίλιαμ Ρίπλ επισημαίνει ότι η αδυναμία της AMOC μπορεί να οδηγήσει σε αφανισμό του Αμαζονίου, απελευθερώνοντας άνθρακα που θα επιταχύνει περαιτέρω την υπερθέρμανση μέσω αλυσιδωτών βρόχων ανατροφοδότησης. «Πρέπει να δράσουμε άμεσα, καθώς οι ευκαιρίες για αποτροπή επικίνδυνων και μη διαχειρίσιμων κλιματικών εξελίξεων μειώνονται ραγδαία», τονίζει.
Οι προειδοποιήσεις για μια πιθανή «Γη–θερμοκήπιο» είχαν ήδη διατυπωθεί από το 2018: σε αυτή την περίπτωση, η θερμοκρασία θα παραμείνει πάνω από 4°C για χιλιάδες χρόνια, οδηγώντας σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας που θα καταστρέψει παράκτιες πόλεις και θα προκαλέσει τεράστια κοινωνική και οικονομική αναστάτωση.
