Όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός προσερχόμενος στη Σύνοδο, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην ανάληψη κοινών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για έργα άμυνας, που αφορούν όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. «Εκφράζω, επίσης, την ικανοποίησή μου γιατί στα συμπεράσματα περιλαμβάνεται η αμυντική θεώρηση της Ευρώπης η οποία εκτείνεται σε έκταση 360 μοιρών που είναι πάγια ελληνική θέση. Είμαι ικανοποιημένος γιατί οι ελληνικές πρωτοβουλίες που είχαν παρουσιαστεί όπως μια κοινή αντιπυραυλική θωράκιση αποκτούν δυναμική και περιλαμβάνονται στον οδικό χάρτη της Κομισιόν», ανέφερε.

Κοινή ευρωπαϊκή άμυνα και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία

Σε συνέντευξή του στο Politico, λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο στη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας, προτείνοντας τη δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών μηχανισμών για τη στήριξη των αμυντικών δαπανών. Όπως επισήμανε, οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται «σε ένα σημείο καμπής, όπου συνειδητοποιούμε ότι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την ευρωπαϊκή άμυνα».

«Αν η άμυνα είναι δημόσιο αγαθό, πρέπει να χρηματοδοτείται ευρωπαϊκά. Το επιχείρημά μου είναι απλό», σημείωσε ο πρωθυπουργός. «Αν η άμυνα αποτελεί το ύψιστο ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό, τότε χρειαζόμαστε ευρωπαϊκές δομές και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για την ανάπτυξη των αμυντικών μας δυνατοτήτων».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε επίσης τη συζήτηση για την κοινή ευρωπαϊκή έκδοση χρέους με στόχο τη χρηματοδότηση αμυντικών έργων. «Υπάρχει ένας ”ελέφαντας στο δωμάτιο”. Δεν το συζητούμε ανοιχτά, αλλά θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα σχήμα κοινής ευρωπαϊκής δανειοληψίας για την υποστήριξη της άμυνας;» διερωτήθηκε, υπογραμμίζοντας ότι θα στήριζε ένα τέτοιο σχήμα εφόσον τα έργα θεωρούνται ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά. «Ας χρησιμοποιήσουμε ευρωπαϊκά χρήματα για πράγματα που δεν μπορούμε να κάνουμε αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο», πρόσθεσε.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εισηγηθεί πιο ευέλικτους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να δανείζονται για την υλοποίηση ενός κοινού προγράμματος επανεξοπλισμού. Ωστόσο, παραμένουν διαφωνίες σχετικά με την κοινή ανάληψη του χρέους, καθώς πιο συντηρητικές χώρες, όπως η Ολλανδία, αντιδρούν στη δημιουργία νέων κοινών δανειακών εργαλείων. Παρά το γεγονός ότι έχουν εντοπιστεί διασυνοριακά έργα —όπως τα αντι-drone συστήματα— η ευθύνη της χρηματοδότησης εξακολουθεί να βαραίνει τις εθνικές κυβερνήσεις.

«Το ζητούμενο είναι αν μπορούμε να εξασφαλίσουμε πρόσθετη χρηματοδότηση και αν αυτή η χρηματοδότηση μπορεί να συνδεθεί με όρους που θα μας ωθήσουν σε καλύτερη προετοιμασία», εξήγησε ο πρωθυπουργός, αναφερόμενος σε τομείς όπως οι κοινές προμήθειες, η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών —ιδίως drones και τεχνητής νοημοσύνης— και τονίζοντας τον ρόλο της Κομισιόν και των ευρωπαϊκών θεσμών.

Σύμφωνα με το προσχέδιο του κοινού ανακοινωθέντος που συνέταξαν οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών, η ΕΕ προτίθεται να «κατευθύνει όλο και περισσότερο τις αμυντικές επενδύσεις προς κοινή ανάπτυξη, παραγωγή και προμήθεια».

H πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός

Παράλληλα, στη συνέντευξή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στην ενεργειακή πολιτική, προειδοποιώντας ότι «η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός». Όπως είπε, «αν δεν υπάρξει ισορροπία με την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή, τότε ίσως διαπιστώσουμε ότι τρέχουμε σε λάθος αγώνα». Τόνισε ακόμη ότι το τελικό στάδιο της ενεργειακής μετάβασης, της τάξεως του 10%-20%, είναι «εξαιρετικά ακριβό» και ότι «δεν διαθέτουμε ακόμη τις τεχνολογίες για να το πετύχουμε».