Σύμφωνα με την EL PAÍS, η κυβέρνηση του Γκουστάβο Πέτρο εξετάζει προς το παρόν ένα σχήμα τριών φάσεων σε περίπτωση πιθανής μεταναστευτικής έκτακτης ανάγκης. Το πρώτο ενεργοποιείται όταν η πλειονότητα των ανθρώπων που εισέρχονται παραμένει στην Κολομβία. Σε αυτό το πρώτο στάδιο θα πραγματοποιείται μόνο η «αναγνώριση αναγκών» όσων εισέρχονται, έργο που μπορούν να καλύψουν οι «τοπικές και περιφερειακές δυνατότητες».
Η γενική διευθύντρια της Μετανάστευσης Κολομβίας, Γκλόρια Αριέρο, ανέφερε την Τρίτη (6/1) ότι περίπου 60.000 άνθρωποι μετακινούνται καθημερινά προς την Κούκουτα, την κολομβιανή πόλη με τη μεγαλύτερη ροή Βενεζουελάνων. Αν και η Αριέρο δήλωσε ότι δεν έχει υπάρξει σημαντική αύξηση τις τελευταίες ημέρες, παραδέχθηκε ότι η κατάσταση μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή.
Εάν οι αριθμοί αρχίσουν να αυξάνονται, η κυβέρνηση θα ξεκινήσει τη δεύτερη φάση, σύμφωνα με το προσχέδιο. Αυτή θα εφαρμοστεί όταν καταγράφονται 90.000 ημερήσιες είσοδοι, το ποσοστό μη επιστροφής αυξηθεί στο 15% και ο πληθυσμός των Βενεζουελάνων με παράτυπο καθεστώς που επιθυμεί να παραμείνει στη χώρα κυμαίνεται μεταξύ 5% και 15%. Σε αυτό το σημείο ξεπερνιούνται οι εδαφικές δυνατότητες για την αντιμετώπιση της ροής ανθρώπων και η Εκτελεστική Εξουσία θα εξετάσει μια «πιθανή κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης». Από εκεί και πέρα, τα υπουργεία θα ανταποκριθούν «σύμφωνα με την αποστολή και τις δυνατότητές τους» και θα ενεργοποιηθούν υπηρεσίες όπως η στέγαση, η σίτιση και η παροχή πρώτων βοηθειών.
Η τρίτη και τελευταία φάση θα ενεργοποιηθεί εάν οι είσοδοι Βενεζουελάνων ξεπεράσουν τις 120.000 την ημέρα, με ποσοστό μη επιστροφής άνω του 25% και με τον πληθυσμό σε παράτυπο καθεστώς να υπερβαίνει το 15%. «Αυτή η φάση θα ξεπεράσει τις δυνατότητες του Κράτους και ακόμη και τα έκτακτα μέτρα», αναφέρεται στο προσχέδιο. Για την εξομάλυνση της κατάστασης, η Εκτελεστική Εξουσία σχεδιάζει να «ενεργοποιήσει τη διεθνή συνεργασία» προκειμένου να καλυφθούν οι βασικές ανάγκες των νεοαφιχθέντων. Σύμφωνα με το έγγραφο, η χώρα διαθέτει τη στήριξη του Συστήματος των Ηνωμένων Εθνών και άλλων συνεργατών που «έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους να συνοδεύσουν την κυβέρνηση (…) για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης ανθρωπιστικής έκτακτης ανάγκης».
Καταγγελίες για κακή διαχείριση των μεταναστών
Σημειώνεται ότι για το 2025, ο αριθμός των Βενεζουελάνων στην Κολομβία ανερχόταν σε 2,8 εκατομμύρια, εκ των οποίων το 67% έχει λάβει δελτίο αλλοδαπού ή Προσωρινή Άδεια Προστασίας (PPT), τον πιο διαδεδομένο μηχανισμό για τη νομιμοποίηση της μεταναστευτικής κατάστασης των Βενεζουελάνων, που τους παρέχει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η εργασία. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, το 71% του μεταναστευτικού πληθυσμού από τη Βενεζουέλα ήταν σε ηλικία εργασίας το 2024 και το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας ήταν ακόμη υψηλότερο από αυτό του υπόλοιπου πληθυσμού της χώρας (73,8% έναντι 63,5%).
Επισημαίνεται επίσης ότι ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν καταγγείλει κακή διαχείριση της βενεζουελάνικης μετανάστευσης κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Γκουστάβο Πέτρο. Το βενεζουελάνικο πρόγραμμα Εκπαίδευσης–Δράσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (Provea) δημοσίευσε τον Οκτώβριο έκθεση στην οποία η προεδρία χαρακτηρίζεται από «επιβράδυνση της ανταπόκρισης στη μετανάστευση και αποδόμηση ορισμένων μηχανισμών». Η οργάνωση αναφέρει ως παράδειγμα το κλείσιμο της Γραμματείας Συνόρων και του Ενιαίου Μητρώου Βενεζουελάνων Μεταναστών, ενός γραφείου υπαγόμενου στην προεδρία. «Δεν υπάρχει σήμερα κανένας γενικός μηχανισμός νομιμοποίησης για όσους έχουν εισέλθει μετά τα τέλη Μαΐου του 2023», αναφέρει η έκθεση.
Η κατάσταση είναι επίσης περίπλοκη για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πολλοί έχουν καλέσει την κυβέρνηση να ενισχύσει τα συστήματα προστασίας και υποδοχής και, όπως δείχνει το προσχέδιο του Υπουργείου Εξωτερικών —το οποίο επεξεργάζεται από τις αρχές Δεκεμβρίου, δηλαδή πριν από την επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα—, αποτελεί και για την Εκτελεστική Εξουσία πηγή ανησυχίας, η οποία φοβάται ότι, όπως συνέβη πριν από μία δεκαετία, η κατάσταση στα σύνορα μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο.
