Στην έκθεσή του, την οποία αναμεταδίδει το Euractiv, που δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα, ο ESM επισημαίνει ότι, παρότι η Ευρωζώνη επέδειξε «αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα» απέναντι σε διαδοχικές κρίσεις – από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και την πανδημία του Covid-19 έως τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 – η ανθεκτικότητα αυτή δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη, σε μια περίοδο όπου το δημόσιο χρέος και τα δημοσιονομικά ελλείμματα παραμένουν υψηλά, ενώ οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται ραγδαία.

Σύμφωνα με τον μηχανισμό, ένα δυσμενές σενάριο, στο οποίο η επανεκκίνηση της πρόσφατης σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν θα συνδυαστεί με μια απότομη διόρθωση στις αμερικανικές αγορές μετοχών και ομολόγων, θα μπορούσε να οδηγήσει την Ευρωζώνη σε ύφεση από την οποία ενδέχεται να μην ανακάμψει ποτέ πλήρως.

«Το δυσμενές σενάριο αυξάνει τους κινδύνους για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, μέσω μόνιμων επιπτώσεων στην οικονομική δραστηριότητα, μεγαλύτερων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αυξημένων χρηματοδοτικών αναγκών και λιγότερο ευνοϊκής σχέσης μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων», αναφέρει ο ESM, ο οποίος ιδρύθηκε το 2012, στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης, με σκοπό την παροχή έκτακτης χρηματοδοτικής στήριξης στα κράτη-μέλη.

Σύμφωνα με την πρώτη έκδοση της έκθεσης Euro Area Stability Watch, το συνδυασμένο αυτό σοκ θα μπορούσε να μειώσει το ετήσιο ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 2% έως το 2035, απώλεια που αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο της οικονομικής παραγωγής της Φινλανδίας.

Η έκθεση δημοσιεύεται σε μια περίοδο κατά την οποία πληθαίνουν οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα διεθνώς και στην Ευρωζώνη. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι επιθέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στην ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve), οι ιστορικά υψηλές αποτιμήσεις των αμερικανικών χρηματιστηρίων, το αυξημένο παγκόσμιο χρέος και οι εντεινόμενες γεωπολιτικές εντάσεις.

Παράλληλα, ενισχύονται οι ανησυχίες ότι δύο ή περισσότερες από αυτές τις απειλές θα μπορούσαν να εκδηλωθούν ταυτόχρονα. Ο πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB), Άντριου Μπέιλι, είχε προειδοποιήσει τον Απρίλιο για το ενδεχόμενο ενός «διπλού πλήγματος» στην παγκόσμια οικονομία, όπου η έντονη μεταβλητότητα στις αγορές θα συμπέσει με μια νέα κρίση, όπως για παράδειγμα στην αγορά ιδιωτικών πιστώσεων.

Σε ανάρτησή του που συνοδεύει την έκθεση, ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM, Ρολφ Στράουχ, υπογραμμίζει ότι η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με «μια πρωτοφανή συσσώρευση προκλήσεων», γεγονός που καθιστά αναπόφευκτες δύσκολες πολιτικές αποφάσεις.

Όπως σημειώνει, πολλές χώρες θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε πιο αποφασιστικές δημοσιονομικές προσαρμογές, ώστε να διατηρηθεί η αξιοπιστία των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, οι οποίοι προβλέπουν ότι το έλλειμμα δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3% και το δημόσιο χρέος το 60% του ΑΕΠ.

«Διαφορετικά, όπως απέδειξαν οι προηγούμενες κρίσεις, οι χρηματοπιστωτικές αγορές θα περιορίσουν ολοένα και περισσότερο τα δημοσιονομικά περιθώρια των κρατών, δημιουργώντας μεγαλύτερη αβεβαιότητα και αστάθεια», τονίζει.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Στράουχ εξέφρασε επίσης ανησυχία για το πώς ενδέχεται να αντιδράσουν οι αγορές στις πρόσφατες χαλαρώσεις των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι αλλαγές αυτές υιοθετήθηκαν προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη για την αντιμετώπιση των ενεργειακών επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ενώ από πέρυσι επιτρέπεται και πρόσθετη αμυντική δαπάνη έως 1,5% του ΑΕΠ.

«Είναι σημαντικό να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν τροποποιούμε το δημοσιονομικό πλαίσιο, καθώς οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορεί να εκλάβουν αυτές τις κινήσεις ως αποδυνάμωση της συνολικής αξιοπιστίας του», δήλωσε.

Ο ίδιος επισήμανε, τέλος, ότι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει σήμερα η ευρωπαϊκή οικονομία έχουν αλλάξει ριζικά σε σχέση με τη δεκαετία του 2010. Τότε, η βασική πηγή ευπάθειας ήταν η δημοσιονομική κατάσταση των κρατών. Σήμερα, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι προέρχονται από την ενεργειακή εξάρτηση και τον βαθμό εμπορικής ανοικτότητας των οικονομιών, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες τις μικρές και εξωστρεφείς οικονομίες.