Όπως προκύπτει από νέα ανάλυση που παρουσιάζουν οι Financial Times, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές πληρώνουν πλέον περίπου 30 ευρώ επιπλέον για κάθε γέμισμα ρεζερβουάρ 50 λίτρων, καθώς η τιμή του ντίζελ έχει αυξηθεί κατά 40% από την αρχή του έτους. Την ίδια περίοδο, η τιμή της βενζίνης έχει καταγράψει άνοδο 28%.

Οι διεθνείς τιμές του ντίζελ έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα-ρεκόρ, καθώς οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ συνδυάζονται με προβλήματα στην προσφορά από τα ρωσικά διυλιστήρια.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει από την Ουκρανία να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις διύλισης, καθώς η άνοδος των τιμών των καυσίμων αυξάνει την πολιτική πίεση στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.

Η πρόσθετη επιβάρυνση για τους οδηγούς

Ανάλυση στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από την ευρωπαϊκή ΜΚΟ Transport & Environment (T&E) καταδεικνύει ότι η τιμή του ντίζελ για τους οδηγούς είναι σήμερα 40% υψηλότερη σε σύγκριση με τις αρχές του 2026. Για ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων, αυτό μεταφράζεται σε πρόσθετο κόστος περίπου 30 ευρώ.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αύξηση των τιμών αντιστοιχεί σε επιπλέον δαπάνη περίπου 203 εκατ. ευρώ την ημέρα από την έναρξη της σύγκρουσης.

Η εκτίμηση αυτή, μάλιστα, δεν λαμβάνει υπόψη τις μειώσεις στη φορολογία των καυσίμων που έχουν ήδη αποφασίσει ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Σύμφωνα με την T&E, το κόστος αυτών των παρεμβάσεων θα πρέπει τελικά να καλυφθεί είτε μέσω άλλων φορολογικών επιβαρύνσεων είτε με την προσφυγή σε πρόσθετο δανεισμό.

Γιατί η Ευρώπη πλήττεται περισσότερο

Η ιδιαίτερα υψηλή εξάρτηση της Ευρώπης από το ντίζελ αποτελεί βασικό παράγοντα της ευαισθησίας της στις διακυμάνσεις των τιμών. Το καύσιμο αντιστοιχεί σε περισσότερο από 40% της συνολικής κατανάλωσης πετρελαϊκών προϊόντων στην ευρωπαϊκή οικονομία, ποσοστό υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη περιοχή παγκοσμίως και περίπου διπλάσιο από το αντίστοιχο στις ΗΠΑ.

Ως αποτέλεσμα, μια απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και των προϊόντων διύλισης μεταφέρεται στην ευρωπαϊκή οικονομία με μεγαλύτερη ένταση.

«Καθώς οι οδικές μεταφορές μας εξακολουθούν να βασίζονται στους κινητήρες εσωτερικής καύσης, εξαρτόμαστε από ένα εξαιρετικά ευμετάβλητο εμπόρευμα, στην τιμή του οποίου δεν έχουμε κανέναν έλεγχο. Η ηλεκτροκίνηση μπορεί να μας καταστήσει πιο ανθεκτικούς σε περιόδους κρίσης», αναφέρει η Τζουλιέτ Εγκάλ, επικεφαλής αναλύτρια δεδομένων της T&E.

Το κόστος της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο να διπλασιάσει το ποσοστό εξηλεκτρισμού της οικονομίας έως το 2040, ώστε να φτάσει το 46% της ενεργειακής ζήτησης.

Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η μεγαλύτερη διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να περιορίσει τον παγκόσμιο λογαριασμό για τις εισαγωγές ενέργειας κατά περισσότερα από 400 δισ. δολάρια.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχουν επιβαρύνει την Ευρώπη με επιπλέον 90 δισ. ευρώ από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, «χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένα μόριο ενέργειας».

Οι προτάσεις Μακρόν για την αγορά καυσίμων

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν την πίεση προς τις Βρυξέλλες για τη λήψη άμεσων μέτρων, με στόχο να περιοριστεί η άνοδος των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ στα πρατήρια.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε, με επιστολή του προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να υπάρξει «προσωρινή και κατ’ εξαίρεση» χαλάρωση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών για την ποιότητα των καυσίμων.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη Γαλλία, όπου βρίσκεται σχεδόν το ένα πέμπτο των πετρελαιοκίνητων αυτοκινήτων της Ευρώπης, σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA).

Ο Μακρόν υποστηρίζει ότι η χαλάρωση των προδιαγραφών θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων κατά 5% έως 20%, επικαλούμενος διαβουλεύσεις με γαλλικές μονάδες διύλισης. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι αντίστοιχη χαλάρωση των περιορισμών είχε εφαρμοστεί από την ΕΕ κατά την περίοδο της πανδημίας.

Ο Γάλλος πρόεδρος ζήτησε επίσης να αρθούν οι περιορισμοί στη χρήση βιοντίζελ, προκειμένου οι διανομείς να μπορούν να διαθέτουν το μείγμα B10, το οποίο περιέχει 10% βιοντίζελ, αντί του σημερινού B7.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θέλησε να σχολιάσει συγκεκριμένα τις προτάσεις του Μακρόν. Η εκπρόσωπός της Άννα-Καΐσα Ιτκόνεν σημείωσε, ωστόσο, ότι όσο η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, οι τιμές της ενέργειας θα παραμένουν ευάλωτες σε έντονες διακυμάνσεις. Πρόσθεσε ότι η Κομισιόν είναι έτοιμη να εξετάσει και άλλα μέτρα.

Πώς η Ευρώπη οδηγήθηκε στην εξάρτηση από το ντίζελ

Η σημερινή εξάρτηση της Ευρώπης από το ντίζελ συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, όταν οι κυβερνήσεις ενθάρρυναν την υιοθέτηση πετρελαιοκίνητων οχημάτων.

Η μεγαλύτερη αποδοτικότητα των κινητήρων ντίζελ θεωρούνταν τότε πλεονέκτημα, καθώς συνδεόταν με χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα και μικρότερο κόστος για τους οδηγούς σε σύγκριση με τη βενζίνη.

Η συγκεκριμένη πολιτική άρχισε σταδιακά να αλλάζει όταν έγιναν πιο σαφείς οι επιπτώσεις του ντίζελ στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Καθοριστική ήταν η υπόθεση Dieselgate, η οποία ανέδειξε τη σημαντική απόσταση μεταξύ των εκπομπών οξειδίων του αζώτου που καταγράφονταν στις εργαστηριακές δοκιμές και εκείνων που εξέπεμπαν τα πετρελαιοκίνητα οχήματα σε πραγματικές συνθήκες οδήγησης.

Παρά τη μεταστροφή της ευρωπαϊκής πολιτικής, η εξάρτηση από το ντίζελ παραμένει υψηλή. Σύμφωνα με την T&E, τέσσερα στα δέκα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν σήμερα στην Ευρώπη είναι πετρελαιοκίνητα.

Ταχύτητα και τηλεργασία στο επίκεντρο

Η T&E αναφέρεται επίσης σε μέτρα που έχει προτείνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας για τον περιορισμό της κατανάλωσης ντίζελ σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους κατά 10 χλμ./ώρα, καθώς και η ενθάρρυνση της τηλεργασίας όπου αυτό είναι εφικτό, προκειμένου να περιοριστούν οι οδικές μετακινήσεις και κατ’ επέκταση η κατανάλωση καυσίμων.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή οργάνωση καλεί τις Βρυξέλλες να διατηρήσουν τον στόχο για τη σταδιακή κατάργηση των κινητήρων εσωτερικής καύσης, παρά τις αυξανόμενες πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.