Οι εργασίες, για τις οποίες υπεύθυνη είναι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, περιλαμβάνουν την αποκατάσταση και ανάδειξη τμήματος του περιβόλου και των διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών, τη διαμόρφωση του περιδρόμου έξω από τον περίβολο του Τύμβου, καθώς και την προστασία και ανάδειξη του ορύγματος της ταφικής θήκης, στον τελευταίο χώρο, το λεγόμενο 4.
Εκεί θα γίνει η επανατοποθέτηση της δίφυλλης μαρμάρινης θύρας, η οποία είχε βρεθεί κατακερματισμένη και παραβιασμένη ήδη από την αρχαιότητα. Τα τμήματά της συντηρήθηκαν από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεώτερων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, ενώ η επανατοποθέτησή της – έργο ιδιαίτερα απαιτητικό τεχνικά – αποκαθιστά την ιστορική εικόνα του μνημείου.
Παράλληλα, η Διεύθυνση Μελετών και Εκτέλεσης Έργων Μουσείων σε συνεργασία με την τοπική Εφορεία ξεκινούν την ανέγερση του μουσειακού και εκθεσιακού χώρου και των υποδομών εξυπηρέτησης του κοινού, καθώς και την υλοποίηση των διαδρομών. Το κτίσμα υποδοχής των επισκεπτών θα είναι κατά κύριο λόγο υπόσκαφο, με ορατή μόνο την κύρια όψη προς το μνημείο. Ο εκθεσιακός χώρος συνδέεται οργανικά με τις διαδρομές των επισκεπτών γύρω από τον τύμβο, τοποθετείται επί της κυκλικής διαδρομής σε άμεση γειτνίαση με το μνημείο και έχει σχεδιαστεί με ενεργειακή προσέγγιση, ώστε να ελαχιστοποιείται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της φάσης αυτής υπερβαίνει τα 10.000.000 ευρώ και χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας – ΕΣΠΑ 2021-2027 και από εθνικούς πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η κα Μενδώνη δήλωσε: «Η σημερινή επίσκεψη μας με τον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάση Κοντογεώργη και τον Αντιπεριφερειάρχη Π.Ε. Σερρών Παναγιώτη Σπυρόπουλο, σηματοδοτεί την έναρξη της τελευταίας φάσης των εργασιών συντήρησης, ανάδειξης και αποκατάστασης του Τύμβου Καστά. Στόχος μας παραμένει, στα τέλη του 2027 – αρχές του 2028, το μνημείο να αποδοθεί επισκέψιμο και πλήρως προσβάσιμο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των εμποδιζόμενων επισκεπτών και των ατόμων με αναπηρία. Χάρη στη διαχρονικά άριστη συνεργασία μας με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας –για πολλά χρόνια με τον Απόστολο Τζιτζικώστα και τώρα με την Νανά Αηδονά– το σύνολο των έργων εντάχθηκε στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του τρέχοντος ΕΣΠΑ. Εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του μνημείου, ο εκθεσιακός χώρος θα εξυπηρετήσει την ανάγκη ενημέρωσης των επισκεπτών με ψηφιακές και πολυμεσικές εφαρμογές σε συνδυασμό με τα ευρήματα από τον Τύμβο, αλλά συγχρόνως θα ρυθμίζει και τη ροή της επίσκεψης, καθώς ο περιορισμένος χώρος του επιτρέπει την είσοδο, το πολύ σε έξι άτομα.
Το ταφικό συγκρότημα στον Τύμβο Καστά αποτελεί ένα μνημείο εμβληματικό, μεγάλης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας, που χρήζει ενιαίας ολιστικής προσέγγισης – τύμβος, κυκλικός περίβολος και ταφικό μνημείο – ώστε να εξασφαλιστεί η ολοκληρωμένη προστασία του. Το ενδιαφέρον του κοινού – Ελλήνων και ξένων – για το συγκεκριμένο μνημείο είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Κάθε φορά που επιστρέφω εδώ, παρακολουθώντας στενά την πορεία των εργασιών –τη συντήρηση, τη στατική αποκατάσταση, την αφαίρεση των εσωτερικών μεταλλικών στοιχείων που τοποθετήθηκαν κατά την ανασκαφή και στήριξαν για χρόνια το μνημείο– αντιλαμβάνομαι καλύτερα τη μοναδικότητά του και τη μεγάλη ιστορική και αρχαιολογική του σημασία».
Ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, δήλωσε: «Αυτήν την περίοδο εξελίσσεται στη χώρα ένα μεγάλο και ίσως μοναδικό πρόγραμμα επενδύσεων στον Πολιτισμό, με εθνικούς και ενωσιακούς πόρους, υπό την ηγεσία της Υπουργού Πολιτισμού. Όπως αντιλαμβάνεστε, από τη διαρκή της παρουσία, θα έλεγα ότι ο πολιτιστικός χάρτης της χώρας έχει αλλάξει. Για μας ο πολιτισμός είναι η Ιστορία μας, η κληρονομιά μας, αλλά ταυτόχρονα και μοχλός κοινωνικής, οικονομικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Το μνημείο που βλέπουμε σήμερα, και όταν αποκαλυφθεί πλήρως, είναι ασύγκριτο.
Η υποχρέωσή μας –και η εντολή του Πρωθυπουργού– είναι να ολοκληρώσουμε τις βασικές υποδομές που σχετίζονται με σημαντικά μνημεία, όπως της Αμφίπολης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο δρόμος Δράμα – Αμφίπολη, για τον οποίο δημοσιοποιείται αυτές τις μέρες η πρόσκληση για υποβολή δεσμευτικών προσφορών, ώστε να υπάρξει προσωρινός ανάδοχος, με στόχο το 2026 να ξεκινήσει το έργο. Και φυσικά, όταν απαιτείται συνεργασία με την αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού, θα την εξασφαλίσουμε. Σε τέτοια μνημεία χρειάζεται συνεννόηση και συζήτηση».
Μετά την Αμφίπολη, η κα Μενδώνη, συνοδευόμενη από τον κ. Κοντογεώργη, πραγματοποίησε αυτοψία στο έργο της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων στη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, ένα αυτοκρατορικό μοναστηριακό συγκρότημα του 13ου αιώνα. Το έργο ανάκτησης του κτηρίου των κελιών –της νότιας πυρίκαυστης πτέρυγας– και του κτίσματος Κουντιάδη χρηματοδοτήθηκε με 1.800.000 ευρώ από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας – ΕΣΠΑ 2014-2020 και ολοκληρώθηκε πρόσφατα. Το έργο ανάκτησης του κτηρίου του Δεσποτικού στην ίδια πτέρυγα, η αποκατάσταση του παρεκκλησίου του Ευαγγελισμού και η ολοκλήρωση του Νοσοκομείου προχωρούν με πόρους 2.100.000 ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027 της Περιφέρειας, με στόχο την πλήρη αποκατάσταση του μοναστηριακού συγκροτήματος.
