Το Global Maritime Forum, ένας διεθνής οργανισμός με έδρα την Κοπεγχάγη, παρουσίασε τον Μάρτιο του 2025 στη Σιγκαπούρη τις πρώτες Sustainable Crewing Guidelines, οδηγίες που φιλοδοξούν να αλλάξουν τα δεδομένα στην επάνδρωση των πλοίων και να διασφαλίσουν καλύτερη ποιότητα ζωής για τα πληρώματα.
Τα στοιχεία που οδήγησαν σε αυτή την πρωτοβουλία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μέχρι το 2026 θα υπάρχει έλλειψη περίπου 90.000 καταρτισμένων ναυτικών. Η πίεση αυτή συνδυάζεται με συνθήκες που συχνά δεν ανταποκρίνονται ούτε στα στοιχειώδη εργασιακά πρότυπα.
Ένας στους τέσσερις ναυτικούς δηλώνει ότι έχει υποστεί παρενόχληση ή εκφοβισμό, με το ποσοστό στις γυναίκες να ξεπερνά το 50 %. Εννέα στους δέκα ναυτικούς δεν έχουν ούτε μία μέρα ανάπαυσης την εβδομάδα, ενώ σε πολλά πλοία η πρόσβαση στο διαδίκτυο παραμένει περιορισμένη ή ανύπαρκτη, γεγονός που εντείνει την απομόνωση.
Η κόπωση αποτελεί σοβαρό ζήτημα ασφάλειας: σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, το 75% έως 96% των ναυτικών ατυχημάτων αποδίδεται σε ανθρώπινο λάθος, ενώ το 15 έως 20 % των θανάτων σχετίζεται άμεσα με την εξάντληση.
Οι νέες οδηγίες δεν περιορίζονται στη θεωρία. Προέκυψαν έπειτα από πιλοτική εφαρμογή σε 12 πλοία και μέσα από ανατροφοδότηση που έδωσαν περισσότεροι από 400 ναυτικοί. Στη διαμόρφωση συμμετείχαν μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι bp Shipping, Chevron Shipping, Cargill Ocean Transportation, Hafnia, Synergy Marine και Stena.
Η ουσία τους συνοψίζεται σε εννέα βασικούς άξονες που αφορούν την καταπολέμηση της παρενόχλησης, τη σαφήνεια στους ρόλους και τα καθήκοντα, την ισότητα στον εξοπλισμό προστασίας, την πρόσβαση στο διαδίκτυο, την ενίσχυση της κοινωνικής υποστήριξης στα πληρώματα, την τήρηση των συμβολαίων, την παροχή αδειών γονικής μέριμνας και τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών μέσω συστηματικής αξιολόγησης.
Η προσέγγιση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην προστασία της ευημερίας των ναυτικών, αλλά επεκτείνεται και στη λειτουργία της ίδιας της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Οι διεθνείς τράπεζες και οι θεσμικοί επενδυτές έχουν ήδη δείξει ότι θα εξετάζουν σοβαρά τον τρόπο με τον οποίο οι ναυτιλιακές εταιρείες χειρίζονται τα ζητήματα πληρωμάτων προτού αποφασίσουν για νέα δανειοδότηση ή επενδύσεις. Με τον τρόπο αυτό, η εφαρμογή των νέων κανόνων συνδέεται άμεσα με την οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου.
Η ανακοίνωση του Global Maritime Forum συνοδεύτηκε από τη δημοσίευση της έκθεσης “Diversity@Sea: The Journey to the Sustainable Crewing Guidelines”, η οποία παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2025, την Ημέρα του Ναυτικού.
Η έκθεση χαρτογραφεί το πώς φτάσαμε στη διαμόρφωση των κατευθυντήριων γραμμών και δίνει παραδείγματα από την πιλοτική εφαρμογή τους. Το επόμενο βήμα είναι η διάδοσή τους σε μεγαλύτερη κλίμακα, με στόχο να ενταχθούν ως πρακτικό εργαλείο στις πολιτικές των ναυτιλιακών επιχειρήσεων.
Η πρωτοβουλία αναδεικνύει τη στροφή που επιχειρείται στη ναυτιλία προς μια πιο ανθρωποκεντρική λογική. Όπως τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος της Hafnia, Mikael Skov, πρόκειται για έναν «οδικό χάρτη» για όσες εταιρείες θέλουν να αποδείξουν ότι λαμβάνουν σοβαρά υπόψη την ευημερία των εργαζομένων τους.
Από την πλευρά του, το Global Maritime Forum υπογραμμίζει ότι το υφιστάμενο πλαίσιο, όπως η Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας, αποτελεί μόνο τη βάση και ότι οι νέες οδηγίες θέτουν τον πήχη ψηλότερα.
Σε μια περίοδο που η ναυτιλία αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού, πιέσεις για ενεργειακή μετάβαση και αυξανόμενες απαιτήσεις από την κοινωνία και τους επενδυτές, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δείχνουν έναν δρόμο που συνδυάζει την οικονομική αποτελεσματικότητα με τον σεβασμό στην ανθρώπινη εργασία. Αν εφαρμοστούν με συνέπεια, μπορούν να συμβάλουν ώστε το επάγγελμα του ναυτικού να παραμείνει ελκυστικό και βιώσιμο για τις επόμενες γενιές.
