Η νέα αρχή θα λειτουργεί ως αποκεντρωμένη υπηρεσία του Υπουργείου με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια και θα υπάγεται απευθείας στον Υπουργό.
Σκοπός της μεταρρύθμισης είναι η ενίσχυση της ασφάλειας πλοίων, επιβατών και λιμενικών εγκαταστάσεων, καθώς και η αποτελεσματικότερη παρακολούθηση συμμόρφωσης με τις συμβάσεις παραχώρησης και το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Η Ε.Μ.Α.Λ.Π. αναλαμβάνει όλες τις αρμοδιότητες της πρώην Δημόσιας Αρχής Λιμένα, με διευρυμένο ρόλο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο έλεγχος των υπηρεσιών που παρέχονται από φορείς διαχείρισης λιμένων, η αξιολόγηση καταγγελιών χρηστών, η επιβολή κυρώσεων, η παρακολούθηση περιβαλλοντικών παραμέτρων στη λιμενική ζώνη και η διασφάλιση της ποιότητας και ασφάλειας των υποδομών.
Η νέα μονάδα θα μπορεί να διενεργεί τακτικούς και έκτακτους ελέγχους σε λιμένες, να προτείνει προληπτικά μέτρα και να εκδίδει ετήσια έκθεση για την τήρηση κανόνων ασφαλείας σε επιβατηγά πλοία και λιμενικές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, αποκτά ρόλο σχεδιασμού έργων και μελετών σε οποιονδήποτε ελληνικό λιμένα, συμμετοχής σε διεθνείς συναντήσεις και υλοποίησης προγραμμάτων εκπαίδευσης εργαζομένων στο λιμενικό τομέα. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα εισήγησης νομοθετικών ρυθμίσεων και συμμετοχής σε δράσεις που προωθούν την έρευνα και την καινοτομία.
Για τη στελέχωσή της συστήνονται 30 νέες θέσεις (25 μόνιμες και 5 ειδικού επιστημονικού προσωπικού), ενώ το προσωπικό της υφιστάμενης Δημόσιας Αρχής Λιμένα μεταφέρεται αυτοδικαίως στη νέα δομή. Ο τραπεζικός λογαριασμός της ΔΑΛ μετονομάζεται σε «Λογαριασμός Ε.Μ.Α.Λ.Π.» και τα υφιστάμενα διαθέσιμα και οικονομικές υποχρεώσεις συνεχίζουν υπό την νέα αρχή.
Οι πόροι της Ε.Μ.Α.Λ.Π. θα προέρχονται από επιχορηγήσεις του κρατικού προϋπολογισμού, συμβατικά έσοδα, αξιοποίηση περιουσίας, χρηματοδοτήσεις επενδυτικών προγραμμάτων και, ως έκτακτοι πόροι, χορηγίες ή έσοδα που σχετίζονται με ναυάγια. Η μονάδα υποχρεούται να διοικείται βάσει αρχών χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και να υποβάλλει ετήσια έκθεση πεπραγμένων.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, η αλλαγή αποσκοπεί στη δημιουργία πιο αποτελεσματικού μηχανισμού εποπτείας, με εξειδικευμένους ελέγχους και δυνατότητα άμεσης παρέμβασης όταν απαιτείται, ενισχύοντας την ασφάλεια και τη λειτουργική σταθερότητα των ελληνικών λιμένων.
