Η Lloyd’s Market Association (LMA), η οποία εκπροσωπεί τους managing agents της ασφαλιστικής αγοράς των Lloyd’s, δημοσίευσε νέα πρότυπη ρήτρα που επιτρέπει στους ασφαλιστές να διακόπτουν την κάλυψη του συγκεκριμένου πλοίου από τη στιγμή κατά την οποία διαπιστώνεται ότι καταβλήθηκε τέλος, ή οποιοδήποτε άλλο αντάλλαγμα για τη διέλευσή του.

Η απόφαση δεν αφορά μόνο την άρνηση αποζημίωσης του ποσού που πληρώθηκε. Προχωρεί πολύ περισσότερο, καθώς ο ασφαλιστής απαλλάσσεται από τις υποχρεώσεις του έναντι του πλοίου στο οποίο αφορά η συναλλαγή.

Πρακτικά, ο πλοιοκτήτης βρίσκεται μπροστά σε ένα εξαιρετικά σκληρό δίλημμα. Μπορεί να πληρώσει για να περάσει από τον Ορμούζ, αλλά κινδυνεύει να συνεχίσει το ταξίδι του χωρίς την ασφαλιστική προστασία στην οποία στηρίζεται ολόκληρη η εμπορική λειτουργία του πλοίου.

Πίσω από τη νέα ασφαλιστική γραμμή βρίσκεται η ανησυχία ότι οι πληρωμές για «ασφαλή διέλευση» μπορεί να καταλήγουν άμεσα ή έμμεσα στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, το γνωστό IRGC.

Το IRGC έχει κεντρικό ρόλο στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά και βρίσκεται σε καθεστώς κυρώσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις ΗΠΑ έχει χαρακτηριστεί Foreign Terrorist Organization, ενώ η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει κυρώσεις και στην Persian Gulf Strait Authority, τον νέο ιρανικό φορέα που φέρεται να συντονίζει τη διέλευση και την είσπραξη των σχετικών τελών.

Οι ασφαλιστές φοβούνται ότι, εάν συνεχίσουν να καλύπτουν ένα πλοίο γνωρίζοντας ότι έχει καταβάλει χρήματα σε φορέα συνδεδεμένο με το IRGC, μπορεί να θεωρηθεί ότι διευκολύνουν συναλλαγή με οργανισμό που βρίσκεται υπό κυρώσεις ή ακόμη και ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση τρομοκρατικής δραστηριότητας.

Η LMA αναφέρει ευθέως στην καθοδήγησή της ότι η ρήτρα αποσκοπεί στο να αποδείξει στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές ότι οι ασφαλιστές έχουν λάβει όλα τα δυνατά μέτρα ώστε να μην αποτελέσουν μέρος της διευκόλυνσης πληρωμών προς φορείς που μπορεί να συνδέονται με τρομοκρατική δραστηριότητα.

Η κάλυψη σταματά από τη στιγμή της πληρωμής

Η νέα ρήτρα, με τον κωδικό LMA5708, καλύπτει κάθε μορφή ανταλλάγματος. Δεν περιορίζεται σε τραπεζικά εμβάσματα ή πληρωμές σε δολάρια ,αλλά περιλαμβάνει, μετρητά ή τραπεζικές πληρωμές, ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και κρυπτονομίσματα, συμψηφισμούς και ανταλλαγές, πληρωμές μέσω τρίτων ή μεσαζόντων ακόμη και μη χρηματικά ανταλλάγματα.

Η απαγόρευση αφορά τόσο την άμεση όσο και την έμμεση πληρωμή. Αυτό σημαίνει ότι ο πλοιοκτήτης δεν προστατεύεται εάν το τέλος καταβληθεί από τον ναυλωτή, τον πράκτορα, τον φορτωτή ή κάποιον ενδιάμεσο για λογαριασμό του πλοίου.

Σύμφωνα με την επίσημη καθοδήγηση της LMA, η κάλυψη του εμπλεκόμενου πλοίου τερματίζεται από τη στιγμή της καταβολής. Ο ασφαλιστής απαλλάσσεται οριστικά από τις σχετικές υποχρεώσεις του, ενώ παραμένει άγνωστο εάν και υπό ποιες προϋποθέσεις η ασφάλιση θα μπορεί να αποκατασταθεί αργότερα.

Η συνέπεια περιορίζεται στο συγκεκριμένο πλοίο και δεν επεκτείνεται αυτομάτως σε ολόκληρο τον στόλο του ίδιου πλοιοκτήτη. Ωστόσο, μία τέτοια υπόθεση θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερο έλεγχο της εταιρείας, των συναλλαγών και των διαδικασιών συμμόρφωσής της.

Οι ασφαλιστές των Lloyd’s, οι brokers και οι ασφαλιζόμενοι είναι ελεύθεροι να την ενσωματώσουν, να την τροποποιήσουν ή να συμφωνήσουν διαφορετικούς όρους. Η ρήτρα έχει καταρτιστεί κυρίως για ασφαλιστήρια hull και war risk και δεν σημαίνει αυτομάτως ότι όλα τα P&I Clubs έχουν υιοθετήσει την ίδια ακριβώς διατύπωση.

Η πρακτική σημασία της, όμως, είναι πολύ μεγαλύτερη από τον τυπικά προαιρετικό χαρακτήρα της. Όταν η μεγαλύτερη και ιστορικότερη αγορά ναυτασφαλίσεων θέτει ένα τέτοιο πρότυπο, η υπόλοιπη αγορά δύσκολα μπορεί να αγνοήσει τον κίνδυνο κυρώσεων ή ποινικής δίωξης.

Άλλωστε, τα P&I Clubs, οι αντασφαλιστές και οι τράπεζες εφαρμόζουν ήδη δικές τους αυστηρές ρήτρες κυρώσεων. Ακόμη και χωρίς την αυτούσια υιοθέτηση της LMA5708, μια πληρωμή προς τις ιρανικές αρχές μπορεί να καταστήσει αδύνατη την καταβολή ασφαλιστικής αποζημίωσης.

Εξάλλου, το Αμερικανικό Γραφείο Ελέγχου Ξένων Κεφαλαίων (OFAC) έχει δηλώσει ότι οι πληρωμές ή οι εγγυήσεις προς την ιρανική κυβέρνηση και το IRGC για ασφαλή διέλευση από τον Ορμούζ δεν επιτρέπονται για αμερικανικά πρόσωπα και επιχειρήσεις.

Η OFAC προειδοποιεί ότι σημαντικό κίνδυνο αντιμετωπίζουν και οι μη αμερικανικές εταιρείες. Μια συναλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενείς κυρώσεις, αποκλεισμό από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα ή αστική και ποινική ευθύνη, εάν μέσω αυτής εμπλακούν αμερικανικές τράπεζες, ασφαλιστές ή αντασφαλιστές