Έως πριν από έναν μήνα, φαβορί για τη θέση θεωρούνταν ο Βέλγος υπουργός. Ωστόσο, ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, αν και συμμετέχει στο Eurogroup μόλις λίγους μήνες, είχε ήδη δημιουργήσει ιδιαίτερα θετική εικόνα στους Ευρωπαίους ομολόγους του, τόσο για το τεχνοκρατικό του προφίλ όσο και για τη συναινετική του στάση.
Το παρασκήνιο με τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Καθοριστικό ρόλο στην αποδυνάμωση της βελγικής υποψηφιότητας φέρεται να έπαιξε η στάση του Βελγίου στο ζήτημα των «παγωμένων» ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται στη χώρα. Οι βελγικές αρχές δεν συναινούν στη χρήση των πόρων αυτών για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, επικαλούμενες τον κίνδυνο μελλοντικών νομικών διεκδικήσεων από τη Ρωσία.
Η στάση αυτή προκάλεσε δυσαρέσκεια σε ισχυρά κράτη-μέλη, με αποτέλεσμα ο Βαν Πέτεγκεμ να βρεθεί ουσιαστικά σε μια άτυπη «μαύρη λίστα» εντός του Eurogroup.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η δημόσια στήριξη που παρείχε πριν από τη συνεδρίαση ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, δίνοντας σαφή γραμμή υπέρ του Έλληνα υποψηφίου. Τελικά, ο Βέλγος υπουργός απέσυρε την υποψηφιότητά του, καθώς φέρεται να συγκέντρωνε τη στήριξη μόλις πέντε κρατών-μελών, και ο Κυριάκος Πιερρακάκης εξελέγη χωρίς αντίπαλο.
Η εκλογή του ενισχύει σημαντικά τη θέση του τόσο στο ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, δίνοντάς του κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση και υλοποίηση της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.
Πιερρακάκης: Στόχος η ενότητα και η άμβλυνση των διαφορών Βορρά-Νότου
Στην πρώτη του δήλωση μετά την εκλογή του, ο νέος πρόεδρος του Eurogroup ανέφερε, μεταξύ άλλων:
«Αισθάνομαι βαθύτατη τιμή για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν οι συνάδελφοί μου. Στόχος μου είναι το Eurogroup να παραμείνει όργανο ενότητας και κοινής στόχευσης, εστιάζοντας στο κοινό μας νόμισμα, στα κοινά οικονομικά μας συμφέροντα και στο ευρωπαϊκό εγχείρημα».
Ο κ. Πιερρακάκης έκανε ειδική αναφορά στην υποχώρηση των παραδοσιακών διαχωρισμών Βορρά–Νότου και «φειδωλών» και μη χωρών, τονίζοντας ότι οι προκλήσεις είναι πλέον κοινές: από την άμυνα και τη γεωπολιτική αστάθεια, έως την τεχνολογική καινοτομία και τις μακροοικονομικές ανισορροπίες.
Ιδιαίτερη ήταν και η αναφορά του στην Ελλάδα:
«Πριν από δέκα χρόνια, η συζήτηση εδώ στις Βρυξέλλες αφορούσε το αν η Ελλάδα θα έβγαινε από την Ευρωζώνη. Κι όμως, η Ελλάδα άντεξε. Αυτό αποτελεί απόδειξη της δύναμης του ελληνικού λαού, της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και της σημασίας των μεταρρυθμίσεων».
Πολιτικές αντιδράσεις
Θετική δήλωση έκανε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς, τονίζοντας ότι η εκλογή Έλληνα προέδρου στο Eurogroup είναι σημαντική εξέλιξη για τη χώρα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ συνεχάρη τον κ. Πιερρακάκη, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι το κρίσιμο ερώτημα αφορά τις πολιτικές που θα προωθηθούν, κάνοντας λόγο για ανάγκη ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους και αλλαγής των οικονομικών προτεραιοτήτων της ΕΕ. Παράλληλα, σημείωσε ότι η έξοδος από τα μνημόνια και η ρύθμιση του χρέους το 2018 ήταν αποτέλεσμα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Από την πλευρά του, ο Παύλος Πολάκης εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση μέσω κοινωνικών δικτύων, με την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ να κρατά αποστάσεις.
Συγχαρητήριο τηλεφώνημα πραγματοποίησε και ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας.
Από την άλλη, επιφυλακτικές στάσεις κράτησαν η Νέα Αριστερά και ο Γιάνης Βαρουφάκης. Ο τελευταίος δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «οι αυτοκρατορίες δίνουν τιμητικούς τίτλους σε υποταγμένους», υπενθυμίζοντας τη δική του θυελλώδη παρουσία στο Eurogroup το 2015. Η Νέα Αριστερά, σε ανακοίνωσή της, υποστήριξε ότι η εκλογή Πιερρακάκη δεν αποτελεί εθνικό θρίαμβο, αλλά ενίσχυση των πιο συντηρητικών και πολεμόχαρων φωνών εντός της ΕΕ.
Η πολιτική πραγματικότητα
Αναμφίβολα, η εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup αποτελεί θετική εξέλιξη για τη χώρα, ιδιαίτερα σε επίπεδο συμβολισμού, καθώς ενισχύεται η εικόνα της Ελλάδας ως ισότιμου και αξιόπιστου μέλους της Ευρωζώνης.
Ωστόσο, πέρα από τον συμβολισμό, η εξέλιξη αυτή δεν μεταβάλλει αυτομάτως την ουσιαστική πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα στο εσωτερικό της χώρας — κάτι που, όπως επισημαίνουν επικριτές της κυβέρνησης. Αποτυπώνεται και σε ζητήματα εσωτερικής διακυβέρνησης, όπως η πρόσφατη εικόνα του Γιώργου Ξυλόυρη - κατά κόσμον «Φραπέ» - στην Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
