Όπως επισημαίνεται, μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές ελλείψεις, αλλά καθυστερήσεις στις μεταφορές και αύξηση κόστους προκαλούν ανησυχία για το προσεχές διάστημα. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, σε περίπτωση παρατεταμένων διαταραχών, υπάρχει κίνδυνος περιορισμένης διαθεσιμότητας φαρμάκων.

Στην Ελλάδα, η κατάσταση παραμένει σταθερή, με επαρκή αποθέματα για τους ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία, όπως τονίζει ο Σπύρος Σαπουνάς MD, PhD, Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος και Πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ).

Λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, ο ΕΟΦ βρίσκεται σε επίπεδο αυξημένης ετοιμότητας, με ήδη πραγματοποιηθείσες συσκέψεις στο υπουργείο Υγείας για τη λήψη ενδεχόμενων μέτρων εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Η εικόνα στην Ευρώπη - Χρόνος παράδοσης και κόστος

Ο κ. Σαπουνάς επισημαίνει ότι η κατάσταση στην Ευρώπη παρακολουθείται στενά. Ο EMA και η αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις (MSSG) παρακολουθούν καθημερινά τις συνέπειες των γεωπολιτικών εντάσεων. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν κρίσιμες ελλείψεις που να συνδέονται αποκλειστικά με τη σύρραξη, αλλά η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα παραμένει πιθανή.

Σημειώνεται ότι οι εισαγωγές επηρεάζονται κυρίως ως προς το χρόνο παράδοσης και το κόστος, καθώς οι αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές αναδρομολογούνται για να αποφευχθούν οι κόμβοι του Κόλπου, προκαλώντας καθυστερήσεις. Παρόμοια προβλήματα logistics αντιμετωπίζουν και οι πρώτες ύλες (APIs) που προέρχονται από την Ασία, απαιτώντας συνεχή επανασχεδιασμό των δρομολογίων από τις φαρμακοβιομηχανίες.

Σταθερή εικόνα στην Ελλάδα

Πιο αναλυτικά, όσον αφορά τη χώρα μας ο ΕΟΦ παρατηρεί περιορισμένη διαθεσιμότητα περίπου 80 κωδικών φαρμάκων, αλλά αυτά αφορούν κυρίως σκευάσματα για τα οποία έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση εξαγωγών. Ο οργανισμός παραμένει σε επαγρύπνηση για τυχόν καθυστερήσεις στις παραλαβές.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπίζεται σε φάρμακα με σύντομη ημερομηνία λήξης ή εκείνα που απαιτούν «ψυχρή εφοδιαστική αλυσίδα» (cold chain), όπως ορισμένα εμβόλια και βιολογικοί παράγοντες. Σε περίπτωση που οι εντάσεις συνεχιστούν, ενδέχεται να περιοριστεί η διαθεσιμότητα σκευασμάτων που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά, όπως πλαστικά στοιχεία ορών ή πώματα φιαλιδίων, τα οποία μεταφέρονται μέσω των πληγεισών περιοχών. Ο κίνδυνος για τα κρίσιμα φάρμακα παραμένει διαχειρίσιμος όσο υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές, αλλά η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η μειωμένη χωρητικότητα φορτίου αποτελούν παράγοντες αβεβαιότητας.

Επαρκή αποθέματα φαρμάκων

Ο κ. Σαπουνάς τονίζει ότι τα αποθέματα στην Ελλάδα επαρκούν για τους επόμενους μήνες και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία. Τα αντικαρκινικά φάρμακα, τα μονοκλωνικά αντισώματα και όλα τα κρίσιμα προϊόντα είναι επαρκή, ενώ τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση προγραμματισμό ασφαλείας. Οι εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά κανάλια διανομής μέσω Ευρώπης για τα ευαίσθητα προϊόντα.

Μέτρα σε περίπτωση επιδείνωσης

Ο ΕΟΦ βρίσκεται σε μέγιστη ετοιμότητα, με εντολή του Υπουργού Υγείας, κ. Θ. Γεωργιάδη. Τα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνουν:

• Παράταση ή επέκταση της απαγόρευσης παράλληλων εξαγωγών για σκευάσματα υπό πίεση.
• Επίσπευση διαδικασιών έκτακτης εισαγωγής μέσω ΙΦΕΤ και διασφάλιση επάρκειας προϊόντων μέσω μεγαλύτερων ποσοτήτων εισαγωγής.
• Συχνή επικοινωνία με τους Κατόχους Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) για παρακολούθηση των αποθεμάτων.
• Συνεργασία με τον EMA για κοινή ευρωπαϊκή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών.

Η ψηφιοποίηση της παρακολούθησης των αποθεμάτων επιτρέπει στον ΕΟΦ να λειτουργεί προληπτικά και να λαμβάνει έγκαιρα μέτρα πριν προκύψουν ελλείψεις.