Το θέμα ήρθε εκ νέου στην επικαιρότητα μετά από απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία εξέτασε υπόθεση μεταφοράς 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό σε νέο λογαριασμό συνδιαχείρισης. Στον αρχικό λογαριασμό συμμετείχαν οι γονείς και τα δύο παιδιά τους, ενώ τα χρήματα μεταφέρθηκαν σε λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος μαζί με τη σύζυγό του.
Η ΔΕΔ έκρινε ότι η συγκεκριμένη μεταφορά συνιστούσε άτυπη δωρεά, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι ο γιος είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου του αρχικού λογαριασμού. Παράλληλα, μετά τη μεταφορά, τα χρήματα τέθηκαν ουσιαστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του. Ως εκ τούτου, η προσφυγή του φορολογούμενου απορρίφθηκε.
Η απόφαση επιβεβαιώνει μια βασική αρχή ότι δηλαδή, η ιδιότητα του συνδικαιούχου σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό δεν σημαίνει αυτομάτως και δικαίωμα κυριότητας επί του συνόλου των κατατεθειμένων ποσών. Εφόσον διαπιστωθεί ότι κάποιος δεν συμμετείχε στις καταθέσεις αλλά στη συνέχεια αξιοποίησε τα χρήματα προς ίδιο όφελος, η συναλλαγή μπορεί να αντιμετωπιστεί φορολογικά ως δωρεά.
Ουσιαστικά με βάση τη φορολογική διοίκηση, οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών και συνδικαιούχων δεν θεωρούνται πλέον τυπικές τραπεζικές κινήσεις, αλλά ελέγχονται ουσιαστικά ως προς την πραγματική προέλευση και τον τελικό δικαιούχο των χρημάτων. Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι καλούνται να τηρούν πλήρη τεκμηρίωση όλων των συναλλαγών τους, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις σε έναν ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.
Πότε ενεργοποιείται ο φορολογικός έλεγχος
Υπενθυμίζεται, ότι σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, όταν ένας συνδικαιούχος αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα από κοινό λογαριασμό χωρίς να έχει συμβάλει στη διαμόρφωση του υπολοίπου, η Εφορία μπορεί να θεωρήσει ότι υφίσταται δωρεά και να επιβάλει τον αντίστοιχο φόρο.
Τα τελευταία χρόνια, δεκάδες υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών έχουν οδηγηθεί στη ΔΕΔ, με φορολογούμενους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους καταλογίστηκαν. Στο επίκεντρο βρίσκονται τόσο γονικές παροχές που πραγματοποιήθηκαν με μετρητά όσο και διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων μεταξύ συγγενών, οι οποίες θεωρήθηκε ότι στόχευαν στην παράκαμψη των φορολογικών διατάξεων.
Πάνω από 1.000 υποθέσεις στο ελεγκτικό πλάνο
Οι φορολογικές αρχές έχουν εντάξει στον φετινό σχεδιασμό τους 1.080 υποθέσεις που αφορούν χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Οι έλεγχοι επικεντρώνονται κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ.
Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty και στη συνέχεια διασταυρώνονται με τα στοιχεία που διαβιβάζουν οι τράπεζες. Εάν η συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί ή δεν προσκομιστούν τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο και να επιβάλει φόρο από το πρώτο ευρώ. Οι συντελεστές κυμαίνονται από 10% έως 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας των εμπλεκόμενων προσώπων.
Τα πέντε σημεία που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή
Αφορολόγητες δωρεές έως 800.000 ευρώ: Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς συγγενείς πρώτου βαθμού παραμένουν αφορολόγητες μέχρι το όριο των 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.
Μετρητά χωρίς προστασία: Όταν η μεταβίβαση χρημάτων γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, επιβάλλεται φόρος 10% χωρίς καμία αφορολόγητη απαλλαγή.
Πληρωμές μέσω IRIS: Οι μικρές μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά για καθημερινές ανάγκες ή χαρτζιλίκι δεν θεωρούνται δωρεές και δεν απαιτούν δήλωση, ιδιαίτερα όταν το παιδί αποτελεί προστατευόμενο μέλος.
Διαδοχικές μεταβιβάσεις: Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά αλληλουχίες μεταφορών μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστώσει εάν γίνεται προσπάθεια μεταφοράς του αφορολόγητου σε πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο.
Κοινοί λογαριασμοί με τρίτους: Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου με άλλο πρόσωπο. Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν ποιος έκανε τελικά χρήση των ποσών και, εφόσον διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε τρίτος, μπορεί να καταλογιστεί φόρος δωρεάς.
