Η κείμενη νομοθεσία προβλέπει έναν ελάχιστο αριθμό Ελλήνων αξιωματικών ανά πλοίο. Αν πολλαπλασιάσει κανείς τα πλοία που βρίσκονται σήμερα εγγεγραμμένα στο Νηολόγιο με τις αντίστοιχες οργανικές θέσεις, προκύπτει ένα τεράστιο έλλειμμα.
Αν υποθέσουμε τώρα πως αύριο το πρωί οι Έλληνες διαχειριστές αποφασίσουν να υψώσουν την γαλανόλευκη σε άλλα 100 πλοία, από 5.700 τόσα που ελέγχουν σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, δεν θα καταφέρουν ποτέ να τα επανδρώσουν όπως προβλέπει η κείμενη νομοθεσία.
Το πρόβλημα αυτό επιτείνεται από τη γήρανση του υπάρχοντος δυναμικού και από τη μειωμένη εισροή νέων στις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού.
Η πραγματική διάσταση
- Η Ελλάδα διαθέτει πάνω από 700 πλοία στο Εθνικό Νηολόγιο, χωρίς να υπολογιστούν τα χιλιάδες πλοία ελληνικών συμφερόντων υπό ξένες σημαίες.
- Κάθε πλοίο απαιτεί τουλάχιστον 5–6 Έλληνες αξιωματικούς καταστρώματος και μηχανής.
- Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται αρκετές χιλιάδες αξιωματικοί, σε μια αγορά που αδυνατεί να τους παράξει με τους σημερινούς ρυθμούς.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: η αδυναμία επάνδρωσης αποθαρρύνει τους πλοιοκτήτες να κρατούν πλοία υπό ελληνική σημαία, οδηγώντας σε περαιτέρω συρρίκνωση του Νηολογίου.
Δημόσια και ιδιωτική ναυτική εκπαίδευση
Η λύση δεν μπορεί να προέλθει μόνο από το κράτος. Οι Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού, αν και ιστορικά αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ναυτικής εκπαίδευσης, έχουν περιορισμένο αριθμό εισακτέων και συχνά υποδομές που δεν ανταποκρίνονται στις τεχνολογικές απαιτήσεις της εποχής.
Η ιδιωτική ναυτική εκπαίδευση έχει εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια ως συμπληρωματικός θεσμός. Μπορεί να προσφέρει:
- Ευελιξία στην οργάνωση σπουδών.
- Συνεργασίες με ναυτιλιακές εταιρείες για άμεση πρακτική άσκηση.
- Σύγχρονα προγράμματα εκπαίδευσης σε νέες τεχνολογίες (ψηφιοποίηση, πράσινα καύσιμα, αυτόνομα συστήματα).
Το κρίσιμο σημείο είναι ο συνδυασμός δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Η Ελλάδα χρειάζεται ένα σύστημα όπου:
- Οι ΑΕΝ θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν τη θεσμική και ποιοτική βάση.
- Οι ιδιωτικές σχολές θα λειτουργούν συμπληρωματικά, αυξάνοντας τη δεξαμενή αποφοίτων και καλύπτοντας νέες ειδικότητες.
- Θα υπάρχει κεντρική πιστοποίηση και εποπτεία, ώστε να μην υπάρχουν διαφορές στο επίπεδο γνώσεων.
Η ναυτοσύνη δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα. Είναι κομμάτι της εθνικής ισχύος και του παραγωγικού μοντέλου της χώρας. Αν η Ελλάδα χάσει τη δυνατότητα να επανδρώνει τα πλοία της με Έλληνες, θα χάσει σταδιακά και τον έλεγχο ενός κρίσιμου τομέα για την οικονομία και την εθνική της ασφάλεια.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί πολιτική βούληση, επενδύσεις σε υποδομές και νέους θεσμούς εκπαίδευσης που θα φέρουν περισσότερους νέους στη θάλασσα. Η σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη ναυτική εκπαίδευση μπορεί να είναι το κλειδί για την αντιστροφή της φθίνουσας πορείας του Εθνικού Νηολογίου.
