Η επιστολή, που εστάλη την Κυριακή 9 Νοεμβρίου και δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα (10/11), αποτελεί νέα πολιτική παρέμβαση της Κομισιόν ενόψει της αναθεώρησης του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028–2034.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι το ισχύον μοντέλο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού δεν επαρκεί πλέον για να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες προκλήσεις – από την οικονομική ανάκαμψη και την πράσινη μετάβαση μέχρι τη στήριξη της Ουκρανίας – και ζητά έναν πιο ευέλικτο, διαφανή και δημοκρατικό μηχανισμό χρηματοδότησης.
Οι εστίες έντασης ανάμεσα στους θεσμούς
Η συζήτηση για το νέο ΠΔΠ έχει προκαλέσει σημαντικές διαφωνίες ανάμεσα στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, με τρεις βασικούς άξονες αντιπαράθεσης:
Το μέγεθος και η κατανομή του ΠΔΠ: Η Επιτροπή τονίζει ότι η κοινή δανειοδότηση που χρηματοδότησε το Ταμείο Ανάκαμψης πρέπει να αποπληρωθεί τα επόμενα χρόνια, ενώ οι εθνικοί προϋπολογισμοί δεν μπορούν μόνοι τους να διαχειριστούν τις διασυνοριακές κρίσεις.
Ο ρόλος των θεσμών: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά μεγαλύτερη συμμετοχή στη διακυβέρνηση και στον έλεγχο των επενδυτικών προγραμμάτων, ενώ το Συμβούλιο κρατά πιο συγκρατημένη στάση.
Οι αγροτικές και περιφερειακές ενισχύσεις: Οι συζητήσεις επικεντρώνονται στη διαφάνεια, τη συνέχιση της χρηματοδότησης και τον έλεγχο της διάθεσης των κονδυλίων. Η Κομισιόν επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι περιφέρειες και οι τοπικές αρχές θα έχουν ενεργό ρόλο τόσο στη διαμόρφωση όσο και στην αξιολόγηση των σχεδίων.
Οι κύριες προτάσεις της Επιτροπής
Στην επιστολή της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καταθέτει μια σειρά από σημαντικές μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της λογοδοσίας του νέου δημοσιονομικού πλαισίου:
- Διασφάλιση ελάχιστων κονδυλίων για τη γεωργία, ύψους 300 δισ. ευρώ, με ειδική έμφαση στις λιγότερο ανεπτυγμένες και αγροτικές περιοχές.
- Θέσπιση πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, που θα εμπλέκει ενεργά τις περιφέρειες στη διαμόρφωση και εφαρμογή των επενδυτικών σχεδίων.
- Δημιουργία “μηχανισμού καθοδήγησης” (steering mechanism), μέσω ετήσιας στρατηγικής έκθεσης της Επιτροπής για τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτικές προτεραιότητες, η οποία θα οδηγεί σε θεσμικό διάλογο (“τρίλογο”) μεταξύ Επιτροπής, Συμβουλίου και Κοινοβουλίου πριν από κάθε ετήσιο προϋπολογισμό.
- Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας, με αυξημένο ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον έλεγχο της διάθεσης των κονδυλίων και των νέων εταιρικών προγραμμάτων.
Οι πολιτικές ισορροπίες και τα επόμενα βήματα
Η πρωτοβουλία της Επιτροπής αναδεικνύει την ένταση στις σχέσεις μεταξύ Κομισιόν, Ευρωβουλής και Συμβουλίου, καθώς κάθε θεσμός επιχειρεί να διασφαλίσει ισχυρότερο ρόλο στη νέα οικονομική αρχιτεκτονική της ΕΕ.
Η φον ντερ Λάιεν υπογραμμίζει ότι η ισορροπία αυτή είναι κρίσιμη για να διατηρηθεί η θεσμική συνοχή της Ένωσης, αλλά και για να κατανεμηθούν δίκαια οι επενδύσεις σε όλη την Ευρώπη την περίοδο 2028–2034.
Η επιστολή ολοκληρώνεται με πρόσκληση σε θεσμική συνάντηση των τριών οργάνων, με στόχο να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία για το νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο, χωρίς να διαταραχθεί η ισορροπία των εξουσιών που ορίζουν οι Συνθήκες της ΕΕ.
