Με τις κινήσεις μεγάλων ενεργειακών ομίλων στην περιοχή, όπως η ΔΕΗ, η Metlen και η HELLENiQ ENERGY, η χώρα επιχειρεί να επανακάμψει στη ΝΑ Ευρώπη, με όχημα την ενέργεια. Ήδη, η Metlen έχει έντονη παρουσία στους τομείς κατασκευών ενεργειακών έργων και παραγωγή ΑΠΕ, ενώ κεντρικό ενεργειακό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή, διεκδικεί η διοίκηση της ΔΕΗ με βάση όσα αναφέρθηκαν από τον Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλό της, Γιώργο Στάσση, κατά την παρουσίαση του επενδυτικού και στρατηγικού πλάνου για την τριετία 2026-2028, το λεγόμενο Capital Markets Day 2025 στο Λονδίνο, ενώπιον 300 και πλέον εκπροσώπων μεγάλων επενδυτικών οίκων, τραπεζών κ.τ.λ.
Στόχος της ΔΕΗ είναι να καταστεί «κρίσιμος παίκτης» στις υποδομές, όπως τόνισε ο κ. Στάσσης, περιγράφοντας το πλάνο της εταιρείας για την επόμενη τριετία. Κι όλα αυτά σε μια αγορά, όπως αυτή της ΝΑ Ευρώπης, όπου η ΔΕΗ έχει ήδη μεγάλο «ειδικό βάρος».Το νέο αυτό «ενεργειακό αφήγημα» έχει ασφαλώς και πολιτικές προεκτάσεις, καθώς επιχειρείται να λειτουργήσει ως «καύσιμο» ανάκαμψης για την κυβέρνηση, με μηνύματα στους πολίτες για αναβάθμιση της χώρας, σε γεωστρατηγικό επίπεδο.
Προς ώρας και πριν καταδειχθεί το τι θα σημάνει με όρους κόστους για την ελληνική πλευρά η διαδικασία εισόδου ενεργειακών γιγάντων, όπως η Exxonmobil, στην περιοχή, αυτό που ξεκάθαρα φαίνεται είναι η πλήρης ευθυγράμμιση της χώρας με τους στόχους του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Να σημειωθεί ότι ο εθνικός στόχος είναι έως το 2028 να έχει αντικατασταθεί πλήρως το υπόλοιπο 3,5 bcm ρωσικού αερίου που εξακολουθεί να εισάγεται σε άκρως ανταγωνιστικές τιμές.
Με την Τουρκία να ισορροπεί ανάμεσα στα δύο «στρατόπεδα» του νέου ψυχροπολεμικού σκηνικού, η Ελλάδα επιλέγει την πλήρη στοίχισή της με τις ΗΠΑ, αναζητώντας θέση και ρόλο. Απότοκο τούτου, η σειρά συμφωνιών που υπογράφηκαν.
ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ
Στο πλαίσιο αυτό, εγκαινιάστηκε ήδη ο νέος Σταθμός Συμπίεσης Φυσικού Αερίου του ΔΕΣΦΑ στην Κομοτηνή, ο οποίος αυξάνει τη δυναμικότητα του εθνικού συστήματος μεταφοράς προς τον Βορρά και ενισχύει τη δυνατότητα εξαγωγής φυσικού αερίου μέσω του «Κάθετου Διαδρόμου».
Η λειτουργία του νέου συμπιεστή διασφαλίζει την αναβαθμισμένη εξαγωγική ικανότητα του ελληνικού δικτύου, αυξάνοντας τη δυνατότητα ροής κατά 5 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο και συμβάλλοντας καθοριστικά στον στόχο για 8 bcm έως το τέλος του 2025.
Η λειτουργία του Σταθμού Συμπίεσης της Κομοτηνής είναι κρίσιμης σημασίας για την ενίσχυση των δυνατοτήτων του ελληνικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, ακόμη και μέχρι την Ουκρανία. Ο Σταθμός εγγράφεται στο δίκτυο υποδομών, όπως ο Σταθμός Αεριοποίησης LNG της Ρεβυθούσας και το FSRU της Αλεξανδρούπολης.
Την ίδια ώρα, οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς από Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία, Μολδαβία και Ουκρανία, δρομολογούν κοινό αίτημα προς τις αντίστοιχες Ρυθμιστικές Αρχές για την έγκριση του Route 2.
Πρόκειται για ένα νέο «προϊόν» μεταφοράς φυσικού αερίου που ξεκινά από την Αμφιτρίτη (είσοδος του FSRU Αλεξανδρούπολης), διασυνδέεται με τον IGB και κατόπιν με τον «Κάθετο Διάδρομο» για ροές προς Βαλκάνια και Κεντρική/Ανατολική Ευρώπη. Πρόκειται για το δεύτερο προϊόν που ετοιμάζει ο ΔΕΣΦΑ, το οποίο συνδέει λειτουργικά την Ελλάδα με την Ουκρανία, μετά τον ήδη ενεργό «δρόμο» φυσικού αερίου Route 1.
Παράλληλα, η Aktor Energy και η ΔΕΠΑ Εμπορίας, ανακοίνωσαν τη δημιουργία εταιρείας που θα δραστηριοποιείται στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Πρόκειται για την εταιρεία ATLANTIC – SEE LNG TRADE A.E., που υπέγραψε μακροχρόνια συμφωνία αγοραπωλησίας (SPA) με την αμερικανική εταιρεία Venture Global Inc. για την προμήθεια σημαντικών ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ελληνική εταιρεία υπέγραψε Μνημόνια Κατανόησης (MoU) με κρατικούς φορείς της Ρουμανίας και της Ουκρανίας για την πώληση σε αυτές σημαντικών ποσοτήτων LNG, που σηματοδοτούν το επόμενο βήμα στη στρατηγική της για τη διάθεση LNG από την Ελλάδα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το 2024 η κατανάλωση φυσικού αερίου στις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου ανήλθε σε 51 bcm, ενώ η πρόβλεψη για το 2030 φτάνει τα 68 bcm. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει ένα κενό 17 bcm, ενώ επιπλέον θα λείψουν από το σύστημα τα περίπου 15–16 bcm που προέρχονται από τη Ρωσία.
Όλα αυτά δημιουργούν τις προϋποθέσεις τόσο για την εισαγωγή LNG από την Αμερική όσο και για τη δημιουργία νέων υποδομών στην Ελλάδα. Παράλληλα, απαιτείται η ενίσχυση του δικτύου της Βουλγαρίας, αλλά και του ελληνικού συστήματος, το οποίο – πέραν του Σταθμού Συμπίεσης Κομοτηνής – θα ενισχυθεί με έναν ακόμη σταθμό συμπίεσης στην Αμπέλια Θεσσαλίας. Μαζί με αυτά έρχεται και η πύκνωση των υποδομών FSRU της χώρας.
ΓΕΩΤΡΗΣΕΙΣ
Πέρα από τη διαμετακόμιση, όμως, η Ελλάδα φιλοδοξεί να γίνει και πεδίο παραγωγής, μετά τη συμφωνία ανάμεσα στην ExxonMobil, την HelleniQ Upstream και την Energean Hellas για παραχώρηση ποσοστών συμμετοχής στο Block 2 στο Βορειοδυτικό Ιόνιο. Η συμφωνία αυτή συνοδεύεται από την πρόθεση έρευνας και υπεράκτιας γεώτρησης στο εν λόγω οικόπεδο από την νέα κοινοπραξία.
Σαράντα χρόνια μετά την τελευταία υπεράκτια γεώτρηση που πραγματοποιήθηκε σε περιοχές εντός της ελληνικής Επικράτειας, υπάρχουν εξελίξεις.
Το Block 2 αποτελεί την πλέον ώριμη παραχώρηση για τη διενέργεια ερευνητικής γεώτρησης, προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη αξιοποιήσιμου κοιτάσματος υδρογονανθράκων με πιθανότητες επιτυχίας της τάξης του 15 - 18%.
Η διενέργειά της, εφόσον προχωρήσουν ομαλά οι απαιτούμενες αδειοδοτικές διαδικασίες, είναι εφικτή μέσα στην επόμενη διετία. Η ερευνητική γεώτρηση Ασωπός-1 θα εξετάσει έναν πιθανό ταμιευτήρα ανθρακικών πετρωμάτων σε βάθος 4000 μ. και αφορά δυνητικό κοίτασμα περίπου 200 δισ. κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου.
Με βάση τη συμφωνία, τα ποσοστά της κοινοπραξίας διαμορφώνονται ως εξής:
•ExxonMobil 60%
•Energean Hellas 30%
•HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα 10%
Να σημειωθεί ότι η Energean παραμένει Διαχειριστής (Operator) στη διάρκεια της ερευνητικής περιόδου, ενώ σε περίπτωση ανακάλυψης κοιτάσματος υδρογονανθράκων, για την ανάπτυξή του τη διαχείριση θα αναλάβει η ExxonMobil.
ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ
Υπάρχουν βέβαια και οι ενστάσεις, που κάνουν λόγο για συμφωνίες «εκτός ευρωπαϊκής στρατηγικής». Επ’ αυτού επιχειρηματολογεί στο Reporter Magazine, o Γιώργος Σταθάκης, πρώην Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Όπως αναφέρει, στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου δύο είναι οι μεγάλοι παραγωγοί: οι ΗΠΑ και η Ρωσία (σχεδόν το 50% της παγκόσμιας παραγωγής). Άλλο 25% παράγουν το Κατάρ, ο Καναδάς, η Αυστραλία, το «αποκλεισμένο» Ιράν (με τεράστια αποθέματα) και η Κίνα.
Οι εισαγωγείς είναι, επίσης, λίγοι. Οι μεγάλες αγορές για εισαγωγή είναι η Ευρώπη (κυρίως η Γερμανία και η Ιταλία) και δευτερευόντως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Ως εκ τούτου, το διεθνές εμπόριο είναι περιορισμένο – μόλις το 10% της παγκόσμιας παραγωγής. Και η τιμή προσδιορίζεται στην αγορά του Άμστερνταμ.
«Η σύγκρουση Ρωσίας και ΗΠΑ για τον έλεγχο της ευρωπαϊκής αγοράς σημαίνει κόστος για την Ευρώπη (το αμερικανικό είναι 30% ακριβότερο). Μόνο που η Ευρώπη άλλαξε συνολικά πολιτική.
Δεν επιδιώκει την υποκατάσταση του ρωσικού με άλλο αέριο, αλλά τη σταδιακή αποκλιμάκωση της χρήσης αερίου. Προκρίνει την ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας, προσωρινά, και την επιτάχυνση της αποθήκευσης ενέργειας ως μόνιμη λύση. Οι στόχοι έμειναν ίδιοι. Το 2040, το 90% της ενέργειας πρέπει να είναι από ΑΠΕ και αυτό δεν αλλάζει», σημειώνει ο κ. Σταθάκης και καταλήγει:
«Η αμερικανική πλευρά του "drill, baby, drill" εμφανίζεται στην Ευρώπη με τη θεωρία της "προσθετικής της ενέργειας". Ότι όλα χωράνε (πετρέλαιο, κάρβουνο, φυσικό αέριο, ΑΠΕ). Επικαλείται, δε, την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης, που είναι ενεργοβόρα. Η Ελλάδα μαζί με Ιταλία και Ουγγαρία υιοθετεί την "Τραμπική ρητορική" και ζητά πιο αργή μετάβαση και "ευελιξία" για το στόχο του 2040. Η Κομισιόν συμφώνησε σε μία μικρή, και υπό όρους, παρέκκλιση, της τάξης του 3-4%. Κοινώς το 2040 η Ελλάδα καλείται να παράγει το 87% της ενέργειας από ΑΠΕ».
ΚΑΛΩΔΙΟ
Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε πως στο πλαίσιο των ενεργειακών συμφωνιών αναμένονται και εξελίξεις σχετικά με το καλώδιο EuroAsia (Αθήνα – Κρήτη – Κύπρος – Ισραήλ), το οποίο έχει πολλά «πισωγυρίσματα». Η κυπριακή κυβέρνηση σχεδόν το εγκατέλειψε, αλλά η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιμένει και τώρα υπόσχεται αναθέρμανση του έργου με εμπλοκή Αμερικανών επενδυτών.
Η κυπριακή κυβέρνηση συμφώνησε να αναζητηθούν ιδιωτικά κεφάλαια, με νέα φυσικά μελέτη βιωσιμότητας, αλλά κανείς δεν μπορεί να μιλήσει με σιγουριά για το πώς θα εξελιχθεί το συγκεκριμένο project που έχει ήδη προκαλέσει τριγμούς ανάμεσα σε Αθήνα και Λευκωσία.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Reporter Magazine Δεκεμβρίου
