Το 2025 ήδη έχουν καταγραφεί τουλάχιστον τρία σοβαρά συμβάντα σε μεγάλα Ro-Ro. Το πιο χαρακτηριστικό είναι εκείνο του Morning Midas τον Ιούνιο, το οποίο μετέφερε 3.000 οχήματα – μεταξύ αυτών 800 ηλεκτρικά – και τυλίχθηκε στις φλόγες εν πλω.
Παράλληλα, το τρέχον έτος, σειρά πυρκαγιών εκδηλώθηκε και σε άλλα πλοία, όπως τα WAN HAI 503 και MSC ELSA 3 στον Ινδικό Ωκεανό, SOLONG στην Βόρεια Θάλασσα, GRANDE BRASILE στη Μάγχη, ASL BAUHINIA στην Ερυθρά Θάλασσα και MARIE MAERSK στην Δυτική Αφρική, γεγονός που επαναφέρει στο προσκήνιο ένα μείζον ζήτημα για την παγκόσμια ναυτιλία.
Ωστόσο, στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα ζήτημα που τα τελευταία χρόνια προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία, καθώς τα σχετικά στοιχεία αποκαλύπτουν μία σταθερή αυξητική τάση στα περιστατικά πυρκαγιών.
Το 2023, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του Συστήματος Ειδοποίησης Περιστατικών Φορτίου (CINS) καταγράφηκε κατά μέσο όρο μία πυρκαγιά φορτίου εμπορευματοκιβωτίων κάθε 9 ημέρες. Πρόκειται για μια σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το 2020, όταν ο αριθμός αυτός ήταν περίπου μία πυρκαγιά εμπορευματοκιβωτίων κάθε δύο εβδομάδες.
Το φθινόπωρο του 2024, αναλυτές του ασφαλιστικού οργανισμού Gard είχαν επισημάνει ότι η συχνότητα των περιστατικών πυρκαγιάς είναι υψηλή εδώ και πολύ καιρό, με πολλά από τα περιστατικά να είναι αρκετά σοβαρά, πράγμα ιδιαιτέρως ανησυχητικό.
Οι βασικές αιτίες των πυρκαγιών
Οι αναλυτές του Gard, αναφερόμενοι στα υλικά που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ευφλεκτότητα, επισημαίνουν το κάρβουνο, το βαμβάκι, το μαλλί, αλλά και τις μπαταρίες ιόντων λιθίου.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του CINS, οι μπαταρίες αυτές εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα ως αιτία πυρκαγιών σε φορτία εμπορευματοκιβωτίων, με διάφορους τύπους λιθίου να αποτελούν την πιο συνηθισμένη πηγή ανάφλεξης.
Σημαντικό είναι, επίσης, ότι τα ηλεκτρικά οχήματα (EVs) μεταφέρονται πλέον ολοένα και περισσότερο σε εμπορευματοκιβώτια και όχι μόνο με παραδοσιακά φορτηγά πλοία, ενώ η αύξηση του διεθνούς εμπορίου EVs συνοδεύεται και από την ανάπτυξη μιας νέας αγοράς για μεταχειρισμένες μπαταρίες.
Πέρα από τις μπαταρίες λιθίου, κρίσιμες πηγές κινδύνου αποτελούν, σύμφωνα με τους ειδικούς, και τα μη δηλωμένα επικίνδυνα φορτία, καθιστώντας αναγκαία αυστηρότερα προληπτικά μέτρα και καλύτερη διαχείριση φορτίου.
Ακόμη, επισημαίνεται ότι μία από τις βασικές δυσκολίες έχει να κάνει με τη συμφόρηση, ιδιαίτερα στην Ασία, καθώς συχνά απαιτείται πολύς χρόνος μέχρι ένα πλοίο που βρίσκεται σε κίνδυνο να καταφέρει να προσεγγίσει λιμάνι, να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες έρευνες και να εκφορτωθεί το φορτίο. Αυτή η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερες ζημιές και σοβαρότερες περιβαλλοντικές συνέπειες. Παράλληλα, ο τεράστιος όγκος των εμπορευματοκιβωτίων που διακινούνται εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμη πρόκληση. Η συνεχής αύξηση του αριθμού των πολύ μεγάλων πλοίων μεταφοράς σημαίνει ότι ο κίνδυνος συγκεντρώνεται περισσότερο, αφού σε ένα μόνο σκάφος μεταφέρονται περισσότερα φορτία και υψηλότερης αξίας.
Κρίσιμες παράμετροι για την επιτυχή διαχείριση πυρκαγιών
Στο συνέδριο για την ασφάλεια στη θάλασσα που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο 2025 από την Ένωση Πλοιοκτητών Ρυμουλκών, ο διεθνούς φήμης ειδικός, Johan Luijks, τόνισε ότι η επιτυχής διαχείριση πυρκαγιών στα πλοία εξαρτάται κυρίως από την επάρκεια του προσωπικού και τον διαθέσιμο εξοπλισμό. Όπως υπογράμμισε, η μεταφορά εξειδικευμένων μέσων από την ξηρά είναι εξαιρετικά δύσκολη κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος. Στο παρελθόν, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι προέρχονταν από φορτία όπως το υποχλωριώδες ασβέστιο, ενώ σήμερα οι προκλήσεις εντοπίζονται κυρίως στα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα και στις μπαταρίες ιόντων λιθίου.
Αν και έχουν αναπτυχθεί νέες τεχνολογικές ιδέες, όπως συσκευές πυρόσβεσης με τηλεχειρισμό για την προστασία πληρωμάτων, ο Luijks υπογράμμισε ότι ο πιο αξιόπιστος τρόπος παραμένει ο παραδοσιακός: λιμενικά ρυμουλκά εξοπλισμένα με πυροσβεστικά συστήματα και άρτια εκπαιδευμένα πληρώματα. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «ίσως φαίνεται ξεπερασμένο, αλλά μπορεί να αποδειχθεί ανεκτίμητο».
Στο μεταξύ, το Φόρουμ Ασφάλειας Μεταφοράς Οχημάτων (VCSF), διεθνής πλατφόρμα συνεργασίας πλοιοκτητών, νηογνωμόνων, ασφαλιστών και ειδικών, παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση πυρκαγιών σε πλοία PCC, PCTC, Ro-Ro και Ro-Pax. Οι οδηγίες επισημαίνουν τις ιδιαίτερες δυσκολίες που προκύπτουν τόσο από οχήματα με κινητήρες εσωτερικής καύσης όσο και από ηλεκτρικά ή υβριδικά αυτοκίνητα με μπαταρίες λιθίου, οι οποίες, σε περίπτωση θερμικής εκτροπής, καθιστούν την κατάσβεση πολύ πιο απαιτητική.
Βασικό σημείο αποτελεί η έγκαιρη ενεργοποίηση των σταθερών συστημάτων πυρόσβεσης (FFS). Εάν η φωτιά δεν περιοριστεί μέσα σε 10-15 λεπτά, οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν την άμεση χρήση των FFS, δίνοντας παράλληλα στον πλοίαρχο την εξουσιοδότηση να αποφασίσει γρήγορα.
Επιπλέον, προτείνεται εντατική εκπαίδευση των πληρωμάτων με ρεαλιστικά σενάρια, σχεδιασμός αντιδράσεων σε πυρκαγιές εντός λιμένων και συνεργασία με τις τοπικές πυροσβεστικές υπηρεσίες. Στόχος είναι η μείωση του χρόνου απόκρισης και η αποτελεσματικότερη διαχείριση περιστατικών που απειλούν την ασφάλεια, το περιβάλλον και τη συνέχεια της ναυτιλιακής δραστηριότητας.
Κρίσιμη προειδοποίηση και για τα ελληνικά λιμάνια
Στις 20 Αυγούστου, ο πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Πλοιοκτητών, κ. Παύλος Ξηραδάκης, σχολιάζοντας το πλήθος των καταγεγραμμένων περιστατικών πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν το τρέχον έτος 2025 σε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και οχημάτων, δήλωσε: «Η νέα αυτή πραγματικότητα καταρρίπτει, κατ΄ αρχήν, τη λανθασμένη εντύπωση ότι τα πλοία μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελούν εξ ορισμού τα πιο επικίνδυνα πλοία.»
Ακόμη, επεσήμανε ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή στα ελληνικά λιμάνια, τα οποία δεν διαθέτουν δίκτυο πυρόσβεση και άρα δεν μπορούν να θωρακιστούν απέναντι σε αυτούς τους κινδύνους με την έκδοση Κανονισμών ρυμούλκησης που θα εξασφαλίζουν ότι οι ρυμουλκήσεις στα λιμάνια τους διενεργούνται από ρυμουλκά με πιστοποιημένη ικανότητα πυρόσβεσης, ικανής να αντιμετωπίσει με επιτυχία ανάλογα συμβάντα και να προστατεύσει τις ανθρώπινες ζωές, το θαλάσσιο περιβάλλον, τα πλοία και τις λιμενικές εγκαταστάσεις.
