«Είμαστε σε μια φάση που τα μελετάμε όχι μόνο εμείς, όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, προκειμένου να αντιδράσουν», τόνισε το βράδυ της Δευτέρας στο Press Talks του Ertnews o Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ενώ νωρίτερα ο Πρωθυπουργός στην εκδήλωση για τη βιομηχανία στο Σταύρος Νιάρχος είχε αναφέρει ότι η αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο που θα απασχολήσει και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την επόμενη Πέμπτη και Παρασκευή.
Την ίδια ώρα, η Goldman Sachs «ζυγίζοντας» τις επιπτώσεις των νέων πορειών των τιμών ενέργειας στην ανάπτυξη, αναφέρει ότι η αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας αυξάνεται λιγότερο αναλογικά με το μέγεθος του σοκ, δεδομένου ότι (1) οι οικονομίες αποδείχθηκαν πιο ανθεκτικές από ό,τι αναμενόταν στο μεγάλο σοκ του 2022 και (2) η δημοσιονομική πολιτική πιθανότατα θα παρείχε μερική αντιστάθμιση στο δυσμενές σενάριο.
Επίσης, αναφέρει ότι οι χρηματοοικονομικές συνθήκες - που μετρώνται με τους δείκτες χρηματοοικονομικών συνθηκών (FCIs) - παραμένουν αμετάβλητες στο βασικό σενάριο, αυστηροποιούνται περαιτέρω κατά 10 μονάδες βάσης στο δυσμενές σενάριο και κατά 20 μονάδες βάσης στο πολύ δυσμενές. Έτσι, στην ευρωζώνη, το πραγματικό ΑΕΠ θα μειωθεί κατά ένα περαιτέρω 0,2% μέχρι το τέλος του 2026 σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψή της, φέρνοντας τη συνολική υποβάθμιση στο 0,4% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Μειώνει τις εκτιμήσεις της την τριμηνιαία ανάπτυξη κατά λίγο λιγότερο από 0,1% σε κάθε τρίμηνο από το β’ έως το δ’, υποδηλώνοντας ανάπτυξη 1% φέτος.
Στο δυσμενές σενάριο, το ΑΕΠ θα είναι περαιτέρω 0,1% χαμηλότερο (συνολικό πλήγμα 0,5%) και περαιτέρω 0,4% χαμηλότερο στο πολύ δυσμενές σενάριο (συνολικό πλήγμα 0,9%). Το τελευταίο θα υποδηλώνει μόνο +0,3% σωρευτική ανάπτυξη για το υπόλοιπο του έτους. Σε όλα τα σενάριο το μεγαλύτερο πλήγμα στο ΑΕΠ θα το δεχθεί τη Ιταλία, ακολουθούμενη από τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία.
Για την ευρωζώνη, εκτιμά ότι οι νέες προβλέψεις της για τις τιμές ενέργειας θα ενισχύσουν τον ετήσιο πληθωρισμό κατά περαιτέρω 0,4% κατά το επόμενο έτος. Αναμένει τώρα ότι ο ονομαστικός πληθωρισμός θα κορυφωθεί στο 2,9% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 στο νέο βασικό σενάριο (έναντι 2,0% πριν από τον πόλεμο). Ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί κατά επιπλέον 0,1% στο δυσμενές σενάριο (και να κορυφωθεί στο 3%) και κατά 1,5% στο πολύ δυσμενές, φτάνοντας το 4,4% στο τέταρτο τρίμηνο του 2026. Σύμφωνα με τις νέες προβλέψεις για τις τιμές ενέργειας, η μετακύλιση είναι πιθανό να παραμείνει μικρή και να αυξήσει τον μέγιστο δομικό πληθωρισμό μόνο κατά περίπου 0,1%, ωστόσο στο πολύ δυσμενές σενάριο θα υπάρξει περαιτέρω ώθηση κατά 0,8%.
Ο ΟΟΣΑ
Στο μεταξύ, στάση αναμονής τηρεί ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ως προς τον αντίκτυπο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή στην παγκόσμια οικονομία, επισημαίνοντας ότι είναι ακόμη πρόωρο να υπάρξει σαφής ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων. Οι εξελίξεις παραμένουν ρευστές και εξαρτώνται από μια σειρά παραγόντων που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, όπως η διάρκεια και η ένταση της κρίσης.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στο Βουκουρέστι, ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν, υπογράμμισε ότι, παρά την αβεβαιότητα, διαμορφώνεται ήδη ένα σημαντικό επίπεδο καθοδικού κινδύνου για την παγκόσμια ανάπτυξη. Όπως ανέφερε, η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από την πορεία των εξελίξεων στην περιοχή, ωστόσο η αβεβαιότητα είναι αρκετή για να επιβαρύνει τις προοπτικές της διεθνούς οικονομίας. Η τρέχουσα εκτίμηση του ΟΟΣΑ για την ανάπτυξη το 2026 διαμορφώνεται λίγο κάτω από το 3%.
Την ίδια στιγμή, το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης διευρύνεται, με το κόστος του πολέμου να ξεπερνά ήδη τα 11 δισ. δολάρια, συμπεριλαμβανομένων δαπανών για εξοπλισμούς, αυξημένων τιμών ενέργειας και απωλειών στις αγορές. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βιώνει έντονες διαταραχές στην προσφορά, ενώ οι διεθνείς επενδυτές παρακολουθούν με αυξημένη νευρικότητα τις εξελίξεις σε κρίσιμα σημεία, όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι αγορές χρήματος έχουν αρχίσει να αναθεωρούν τις προσδοκίες τους για την πορεία των επιτοκίων. Τα στοιχήματα πλέον συγκλίνουν προς το ενδεχόμενο αυξήσεων εντός του έτους, με τη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) τον Ιούλιο να θεωρείται κομβική. Οι πιθανότητες για αύξηση επιτοκίων στη συγκεκριμένη συνεδρίαση εκτιμώνται περίπου στο 50%.
Ωστόσο, οι οικονομολόγοι εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Reuters, η πλειονότητα δεν αναμένει καμία αύξηση επιτοκίων εντός του 2026. Αντίθετα, τα δεδομένα από την αγορά παραγώγων –μέσω του εργαλείου ECB Watch– δείχνουν πιθανότητα περίπου 60% για δύο αυξήσεις κατά 0,25%, μία τον Ιούλιο και μία τον Δεκέμβριο. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην πορεία των συμβολαίων Euribor, όπως διαμορφώνονται στη χρηματιστηριακή αγορά του Eurex.
Ενδεικτικά, το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο €STR παραμένει κοντά στο 1,93%, ακολουθώντας το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ (2%), γεγονός που προσφέρει μια σχετική σταθερότητα σε πολύ βραχυχρόνιο ορίζοντα. Ωστόσο, το Euribor τριμήνου –το βασικό επιτόκιο αναφοράς για τα κυμαινόμενα δάνεια– καταγράφει ανοδική τάση, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι το κόστος δανεισμού αρχίζει να αυξάνεται.
Παρότι στην προσεχή συνεδρίαση της ΕΚΤ δεν αναμένεται αλλαγή πολιτικής, ιδιαίτερη σημασία θα έχει η ρητορική των αξιωματούχων. Τυχόν πιο «σκληρές» τοποθετήσεις ενδέχεται να ενισχύσουν τις πληθωριστικές προσδοκίες και να οδηγήσουν σε περαιτέρω άνοδο των επιτοκίων στις αγορές χρήματος, αυξάνοντας το κόστος χρηματοδότησης και επιβαρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα.
Συνολικά, με βάση αναλυτές, η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, όπου η εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης και οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις προοπτικές ανάπτυξης.
